ତତୋ ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ କେକଯାଃ ସାତ୍ଯକିଃ ଶିବିଃ। ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତଶ୍ଚ ପାଞ୍ଚଲ୍ଯଃ ସିଂହସେନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ ବିରାଟ, ଦ୍ରୁପଦ, କେକୟମାନେ, ସାତ୍ୟକି, ଶିବି, ପାଞ୍ଚାଳ ବଂଶର ବ୍ୟାଘ୍ରଦତ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ସିଂହସେନ ଆସିଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ପରୀପ୍ସନ୍ତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଆଵଵ୍ରୁସ୍ତସ୍ଯ ପନ୍ଥାନଂ କିରନ୍ତଃ ସାଯକାନ୍ବହୂନ୍
ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ମଧ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କର ପଥରେ ଅବରୋଧ କରି, ବହୁତ ତୀର ବର୍ଷାଇଲେ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତସ୍ତୁ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୋ ଦ୍ରୋଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ମାର୍ଗଣୈଃ। ପଞ୍ଚାଶତା ଶିତୈ ରାଜଂସ୍ତତ ଉଚ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଜନାଃ
ପାଞ୍ଚାଳ ବଂଶର ବ୍ୟାଘ୍ରଦତ୍ତ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାଶଟି ଧାର ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ଲୋକେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତ୍ଵରିତଂ ସିଂହସେନସ୍ତୁ ଦ୍ରୋଣଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ମହାରଥମ୍। ପ୍ରାହସତ୍ସହସା ହୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ଵୈ ମହାରଥାନ୍
ତାପରେ ସିଂହସେନ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ବିଶାଳ ରଥୀ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ ଏବଂ ଖୁସିରେ ବଡ଼ ହସିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଅନ୍ୟ ରଥୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତତୋ ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ନଯନେ ଧନୁର୍ଜ୍ଯାମଵମୃଜ୍ଯ ଚ। ତଲଶବ୍ଦଂ ମହତ୍କୃତ୍ଵା ଦ୍ରୋଣସ୍ତଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ ତାଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ଟାଣି ଏବଂ ତାଣ୍ଡା ଚକ୍ଷୁରେ ଆଣି, ତାଳିରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି, ସେଠାକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସିଂହସେନସ୍ଯ ଶିରଃ କାଯାତ୍ସକୁଣ୍ଡଲମ୍। ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତସ୍ଯ ଚାକ୍ରମ୍ଯ ଭଲ୍ଲାଭ୍ଯାମାହରଦ୍ବଲୀ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଡ୍ରୋଣ ସିଂହସେନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଦୁଇ କାନ ଦ୍ୱାରା ଦେହରୁ କାଟି ଦେଲେ ଏବଂ ବ୍ୟାଘ୍ରଦତ୍ତଙ୍କୁ ଚଉଡ଼ା ତୀରରେ ଘାତ କଲେ।
ତାନ୍ପ୍ରମୃଜ୍ଯ ଶରଵ୍ରାତୈଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥାନ୍। ଯୁଧିଷ୍ଠିରରଥାଭ୍ଯାଶେ ତସ୍ଥୌ ମୃତ୍ଯୁରିଵାନ୍ତକଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଶାଳ ରଥୀମାନେ ତୀରର ବର୍ଷାରେ ଉଡ଼ିଯିବା ପରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରଥ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତତୋଽଭଵନ୍ମହାଶବ୍ଦୋ ରାଜନ୍ଯୌଧିଷ୍ଠିରେ ବଲେ। ହୃତୋ ରାଜେତି ଯୋଧାନାଂ ସମୀପସ୍ଥେ ଯତଵ୍ରତେ
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନାରେ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର ହେଲା: 'ରାଜା ଧରାଯାଇଛନ୍ତି!' ନିକଟରେ ଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ନିଶ୍ଚୟ ଓ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ଅବ୍ରୁଵନ୍ସୈନିକାସ୍ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍। ଅଦ୍ଯ ରାଜା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ କୃତାର୍ଥୋ ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଠାରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ସେନାମାନେ କହିଲେ, "ଆଜି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ।"
ଅସ୍ମିନ୍ମହୂର୍ତେ ଦ୍ରୋଣସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵଂ ଗୃହ୍ଯ ହର୍ଷିତଃ। ଆଗମିଷ୍ଯତି ନୋ ନୂନଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
"ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦ୍ରୋଣ ଖୁସି ହୋଇ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଧରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଆମ ପାଖକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବେ।"
ଏଵଂ ସଞ୍ଜଲ୍ପତାଂ ତେଷାଂ ତାଵକାନାଂ ମହାରଥଃ। ଆଯାଜ୍ଜଵେନ କୌନ୍ତେଯୋ ରଥଘୋଷେଣ ନାଦଯନ୍
ସେମାନେ ଏପରି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ସହ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଶୋଣିତୋଦାଂ ରଥାଵର୍ତାଂ କୃତ୍ଵା ଵିଶସନେ ନଦୀମ୍। ଶୂରାସ୍ଥିଚଯସଙ୍କୀର୍ଣାଂ ପ୍ରେତକୂଲାପହାରିଣୀମ୍
ସେ ରଥର ଚକ୍ରରେ ରକ୍ତର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ତିଆରି କରି, ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ତାଳ ଭରି, ମୃତଦେହମାନଙ୍କ ତଟକୁ ଭାସାଇ ନେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ତିଆରି କଲେ।
ତାଂ ଶରୌଘମହାଫେନାଂ ପ୍ରାସମତ୍ସ୍ଯସମାକୁଲାମ୍। ନଦୀମୁତ୍ତୀର୍ଯ ଵେଗେନ କୁରୂନ୍ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏହି ଶରର ଝରଣା ଓ ତୀର ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତା ଭୟଙ୍କର ନଦୀକୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଅଟୁଟି ଅର୍ଜୁନ ଅତିକ୍ରମ କରି କୌରବମାନୋକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ।
ତତଃ କିରୀଟି ସହସା ଦ୍ରୋଣାନୀକମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ଛାଦଯନ୍ନିଷୁଜାଲେନ ମହତା ମୋହଯନ୍ନିଵ
ତାପରେ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ହଠାତ୍ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିଭାଗ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ, ବଡ଼ ଶରବୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଇ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ସବୁଠି ଭ୍ରମିତ କରିଦେଉଛନ୍ତି।
ଶୀଘ୍ରମଭ୍ଯସ୍ଯତୋ ବାଣାନ୍ସନ୍ଦଧାନସ୍ଯ ଚାନିଶମ୍। ନାନ୍ତରଂ ଦଦୃଶେ କଶ୍ଚିତ୍କୌନ୍ତେଯସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଶର ତଣି ଏବଂ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏମିତି ନିରନ୍ତର କରୁଥିଲେ ଯେ, କେହି ମଧ୍ୟ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରତି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନ ଦିଶୋ ନାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ନ ଦ୍ଯୌର୍ନୈଵ ଚ ମେଦିନୀ। ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମହାରାଜ ବାଣଭୂତା ଇଵାଭଵନ୍
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ଦିଗ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମାଟି କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା—ସବୁଠି ଶରରେ ଏମିତି ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ନାଦୃଶ୍ଯତ ତଦା ରାଜଂସ୍ତତ୍ର କିଞ୍ଚନ ସଂଯୁଗେ। ବାଣାନ୍ଧକାରେ ମହତି କୃତେ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ସେ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଶରରେ ବଡ଼ ଅନ୍ଧାର କରିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ସୂର୍ଯେ ଚାସ୍ତମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ତମସା ଚାଭିସଂଵୃତେ। ନାଜ୍ଞାଯତ ତଦା ଶତ୍ରୁର୍ନ ସୁହୃନ୍ନ ଚ କଶ୍ଚନ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସହ ଅନ୍ଧାର ଛାଇଯିବା ପରେ, ସେଠାରେ ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ କାହାକୁ ଚିହ୍ନିବା ଯାଉନଥିଲା।
ତତୋଽଵହାରଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ଦ୍ରୋଣଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯଃ। ତାନ୍ଵିଦିତ୍ଵା ପୁନସ୍ତ୍ରସ୍ତା ନ ଯୁଦ୍ଧମନସଃ ପରାନ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏହି କଥା ଜାଣି ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରୁ ମନ ହଟାଇ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନି ବୀଭତ୍ସୁଃ ଶନକୈରଵହାରଯତ୍। ତତୋଽଭିତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପାର୍ଥଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ପାଣ୍ଡୁସୃଞ୍ଜଯାଃ
ତାପରେ ବୀଭତ୍ସୁ ନିଜ ସେନାକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଛକୁ ନେଲେ; ଏହା ପରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲାଶ୍ଚ ମନୋଜ୍ଞାଭିର୍ଵାଗ୍ଭିଃ ସୂର୍ଯମିଵର୍ଷଯଃ। ଏଂ ସ୍ଵଶିବିରଂ ପ୍ରାଯାଜ୍ଜିତ୍ଵା ଶତ୍ରୂନ୍ଧନଞ୍ଜଯଃ
ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ଏଭଳି ଧନଞ୍ଜୟ ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ଜିତି ନିଜ ଶିବିରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପୃଷ୍ଠତଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ମୁଦିତୋ ଵୈ ସକେଶଵଃ।। ମସାରଗଲ୍ଵର୍କମୁଵର୍ଣରୂପୈର୍ଵଜ୍ରପ୍ରଵାଲସ୍ଫଟିକୈଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯୈଃ
ଖୁସି ହୋଇ କେଶବ ସହିତ ସେ ସମସ୍ତ ସେନାର ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଚିତ୍ରେ ରଥେ ପାଣ୍ଡୁସୁତୋ ବଭାସେ ନକ୍ଷତ୍ରଚିତ୍ରେ ଵିଯତୀଵ ଚନ୍ଦ୍ରଃ
ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମଣ୍ଡିତ ଆକାଶରେ ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେପରି ସୁନା, ପଗଡ଼, ମଣି ଓ ସ୍ଫଟିକର ଅଲଙ୍କାରରେ ତାଙ୍କ ଭାବ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯଜ୍ଵାନଃ ପୁତ୍ରିଣୋ ଲୋକ୍ଯାଃ କୃତକୃତ୍ଯାସ୍ତନୁତ୍ଯଜଃ। ଯୋକ୍ଷ୍ଯମାଣାସ୍ତଦାଽଽତ୍ମାନଂ ଯଶସା ଵିଜଯେନ ଚ
ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ପୁଅ ଥିଲେ, ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥିଲେ ଓ ଦେହ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ତାବେ ମହିମା ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯୁଶ୍ରୁତିମୁଖୈଃ କ୍ରତୁଭିଶ୍ଚାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ। ପ୍ରାପ୍ଯାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସୁଯୁଦ୍ଧେନ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ଯିଯାସଵଃ
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରବଣ, ଯଥାଯଥ ଦାନଦେଇ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେମାନେ ଏବେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବାକୁ ଚାହିଁଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମମାଂସ୍ତର୍ପଯିତ୍ଵା ଚ ନିଷ୍କାନ୍ଦତ୍ଵା ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଗାଶ୍ଚ ଵାସାଂସି ଚ ପୁନଃ ସମାଭାଷ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇ, ନିଜ ଅଧିକାର ଛାଡ଼ି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ, ପୁଣି ପୁଣି ଗାଈ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ଏକାପରେ ଏକା ଦେଇ ନେଇଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯୈଃ ସମୁଦିତୈଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାଶିଷଃ। ମୁଦିତାଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଜଲଂ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ନିର୍ମଲମ୍
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଶୁଭକାମନା ଦେଇ ଚାରିପଟେ ଘେରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମାନମୁପାଗମ୍ଯ ରଣଵ୍ରତମ୍। ତସ୍ମିନ୍ନଗ୍ନୌ ତଦା ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଦୃଢନିଶ୍ଚଯାଃ
କଳା ଜଳା ଜଳାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିମିତ୍ତେ ସେମାନେ ଆଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ସେମାନେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ଶୃଣ୍ଵତାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମୁଚ୍ଚୈର୍ଵାଚୋ ବଭାଷିରେ। ସର୍ଵେ ଧନଞ୍ଜଯଵଧେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଚାପି ଚକ୍ରିରେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଲେ।
ଯେ ଵୈ ଲୋକାଶ୍ଚାଵ୍ରତିନାଂ ଯେ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଘାତିନାମ୍। ମଦ୍ଯପସ୍ଯ ଚ ଯେ ଲୋକା ଗୁରୁଦାରରତସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ବ୍ରତ ନ ରଖୁଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା, ମଦପାନ କରୁଥିବା ଓ ଗୁରୁଙ୍କର ଜଣା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଅନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି—