କୁମାରସ୍ତୁ ତତୋ ଦ୍ରୋଣଂ ସାଯକେନ ମହାହଵେ। ଵିଵ୍ଯାଧୋରସି ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସିଂହଵଚ୍ଚ ନଦନ୍ମୁହୁଃ
ତାପରେ ରଣମଝିରେ କୁପିତ ରାଜକୁମାର ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଛାତିରେ ବେଶି ଜୋରରେ ଘାତ କଲେ, ସିଏ ସିଂହ ଭଳି ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ସଂଵାର୍ଯ ଚ ରଣେ ଦ୍ରୋଣଂ କୁମାରସ୍ତୁ ମହାବଲଃ। ଶରୈରନେକସାହସ୍ରୈଃ କୃତହସ୍ତୋ ଜିତଶ୍ରମଃ
ପରାକ୍ରମୀ ରାଜକୁମାର ଯୁଦ୍ଧରେ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକି ରଖି, ହଜାର ହଜାର ତୀର ବର୍ଷାଇଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ ଦକ୍ଷ ଥିଲା ଏବଂ ସେ କେବେ ଥକିଲେ ନାହିଁ।
ତଂ ଶୂରମାର୍ଯଵ୍ରତିନଂ ମନ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରେଷୁ କୃତଶ୍ଚମମ୍। ଚକ୍ରରକ୍ଷତଂ ପରାମୃଦ୍ରାତ୍କୁମାରଂ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵଃ
ଏହି ପରାକ୍ରମୀ ଓ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାଜକୁମାର, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଭିନ୍ନ, ବୃତ୍ତାକାର ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୈନ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଵିଚରନ୍ଦିଶଃ। ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାସୀଦ୍ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭଃ
ସେ ସମସ୍ତ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚଳିଥିଲେ, ତୁମ ସେନାଙ୍କର ରକ୍ଷକ ହେଲେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାରଦ୍ୱାଜ।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଵିଂଶତ୍ଯା ଚୋତ୍ତମୌଜସମ୍। ନକୁଲଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସହଦେଵଂ ଚ ସପ୍ତଭିଃ
ସେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ବାରଟି ତୀର, ଉତ୍ତମୌଜସଙ୍କୁ କୁଡିଟି, ନକୁଳଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଏବଂ ସହଦେବଙ୍କୁ ସାତଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଦ୍ରୌପଦେଯାଂସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ। ସାତ୍ଯକିଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ମତ୍ସ୍ଯଂ ଚ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ
ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବାରଟି ତୀର, ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତିନିଟି, ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଦଶଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ।
ଵ୍ଯକ୍ଷୋଭଯଦ୍ରଣେ ଯୋଧାନ୍ଯଥାମୁଖ୍ଯମଭିଦ୍ରଵନ୍। ଅଭ୍ଯଵର୍ତତଂ ସମ୍ପ୍ରେପ୍ସୁଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ପ୍ରଧାନମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଯୁଗନ୍ଧରସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ଭାରଦ୍ଵାଜଂ ମହାରଥମ୍। ଵାରଯାମାସ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଵଂ ଵାତୋଦ୍ଧତମିଵାର୍ଣଵମ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଯୁଗନ୍ଧର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବିଶାଳ ରଥୀ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ, ଯେପରି ଝଡ଼ ଶମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ସ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ଯୁଗନ୍ଧରଂ ତୁ ଭଲ୍ଲନେ ରଥନୀଡାଦପାତଯତ୍
ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମୃଦୁ ତୀରରେ ଘାତ କରି, ଯୁଗନ୍ଧରଙ୍କୁ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଖସାଇଦେଲେ।
ତଂ ଵିଜିତ୍ଯ ମହାତେଜା ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ମହାମନାଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ତତ ସମ୍ପ୍ରେପ୍ସୁଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ତାଙ୍କୁ ଜିତିବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ମନୋବଳ ଭାରଦ୍ୱାଜ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତତୋ ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ କେକଯାଃ ସାତ୍ଯକିଃ ଶିବିଃ। ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତଶ୍ଚ ପାଞ୍ଚଲ୍ଯଃ ସିଂହସେନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ ବିରାଟ, ଦ୍ରୁପଦ, କେକୟମାନେ, ସାତ୍ୟକି, ଶିବି, ପାଞ୍ଚାଳ ବଂଶର ବ୍ୟାଘ୍ରଦତ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ସିଂହସେନ ଆସିଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ପରୀପ୍ସନ୍ତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଆଵଵ୍ରୁସ୍ତସ୍ଯ ପନ୍ଥାନଂ କିରନ୍ତଃ ସାଯକାନ୍ବହୂନ୍
ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ମଧ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କର ପଥରେ ଅବରୋଧ କରି, ବହୁତ ତୀର ବର୍ଷାଇଲେ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତସ୍ତୁ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୋ ଦ୍ରୋଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ମାର୍ଗଣୈଃ। ପଞ୍ଚାଶତା ଶିତୈ ରାଜଂସ୍ତତ ଉଚ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଜନାଃ
ପାଞ୍ଚାଳ ବଂଶର ବ୍ୟାଘ୍ରଦତ୍ତ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାଶଟି ଧାର ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ଲୋକେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତ୍ଵରିତଂ ସିଂହସେନସ୍ତୁ ଦ୍ରୋଣଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ମହାରଥମ୍। ପ୍ରାହସତ୍ସହସା ହୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ଵୈ ମହାରଥାନ୍
ତାପରେ ସିଂହସେନ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ବିଶାଳ ରଥୀ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ ଏବଂ ଖୁସିରେ ବଡ଼ ହସିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଅନ୍ୟ ରଥୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତତୋ ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ନଯନେ ଧନୁର୍ଜ୍ଯାମଵମୃଜ୍ଯ ଚ। ତଲଶବ୍ଦଂ ମହତ୍କୃତ୍ଵା ଦ୍ରୋଣସ୍ତଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ ତାଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ଟାଣି ଏବଂ ତାଣ୍ଡା ଚକ୍ଷୁରେ ଆଣି, ତାଳିରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି, ସେଠାକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସିଂହସେନସ୍ଯ ଶିରଃ କାଯାତ୍ସକୁଣ୍ଡଲମ୍। ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତସ୍ଯ ଚାକ୍ରମ୍ଯ ଭଲ୍ଲାଭ୍ଯାମାହରଦ୍ବଲୀ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଡ୍ରୋଣ ସିଂହସେନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଦୁଇ କାନ ଦ୍ୱାରା ଦେହରୁ କାଟି ଦେଲେ ଏବଂ ବ୍ୟାଘ୍ରଦତ୍ତଙ୍କୁ ଚଉଡ଼ା ତୀରରେ ଘାତ କଲେ।
ତାନ୍ପ୍ରମୃଜ୍ଯ ଶରଵ୍ରାତୈଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥାନ୍। ଯୁଧିଷ୍ଠିରରଥାଭ୍ଯାଶେ ତସ୍ଥୌ ମୃତ୍ଯୁରିଵାନ୍ତକଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଶାଳ ରଥୀମାନେ ତୀରର ବର୍ଷାରେ ଉଡ଼ିଯିବା ପରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରଥ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତତୋଽଭଵନ୍ମହାଶବ୍ଦୋ ରାଜନ୍ଯୌଧିଷ୍ଠିରେ ବଲେ। ହୃତୋ ରାଜେତି ଯୋଧାନାଂ ସମୀପସ୍ଥେ ଯତଵ୍ରତେ
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନାରେ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର ହେଲା: 'ରାଜା ଧରାଯାଇଛନ୍ତି!' ନିକଟରେ ଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ନିଶ୍ଚୟ ଓ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ଅବ୍ରୁଵନ୍ସୈନିକାସ୍ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍। ଅଦ୍ଯ ରାଜା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ କୃତାର୍ଥୋ ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଠାରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ସେନାମାନେ କହିଲେ, "ଆଜି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ।"
ଅସ୍ମିନ୍ମହୂର୍ତେ ଦ୍ରୋଣସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵଂ ଗୃହ୍ଯ ହର୍ଷିତଃ। ଆଗମିଷ୍ଯତି ନୋ ନୂନଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
"ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦ୍ରୋଣ ଖୁସି ହୋଇ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଧରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଆମ ପାଖକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବେ।"
ଏଵଂ ସଞ୍ଜଲ୍ପତାଂ ତେଷାଂ ତାଵକାନାଂ ମହାରଥଃ। ଆଯାଜ୍ଜଵେନ କୌନ୍ତେଯୋ ରଥଘୋଷେଣ ନାଦଯନ୍
ସେମାନେ ଏପରି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ସହ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଶୋଣିତୋଦାଂ ରଥାଵର୍ତାଂ କୃତ୍ଵା ଵିଶସନେ ନଦୀମ୍। ଶୂରାସ୍ଥିଚଯସଙ୍କୀର୍ଣାଂ ପ୍ରେତକୂଲାପହାରିଣୀମ୍
ସେ ରଥର ଚକ୍ରରେ ରକ୍ତର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ତିଆରି କରି, ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ତାଳ ଭରି, ମୃତଦେହମାନଙ୍କ ତଟକୁ ଭାସାଇ ନେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ତିଆରି କଲେ।
ତାଂ ଶରୌଘମହାଫେନାଂ ପ୍ରାସମତ୍ସ୍ଯସମାକୁଲାମ୍। ନଦୀମୁତ୍ତୀର୍ଯ ଵେଗେନ କୁରୂନ୍ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏହି ଶରର ଝରଣା ଓ ତୀର ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତା ଭୟଙ୍କର ନଦୀକୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଅଟୁଟି ଅର୍ଜୁନ ଅତିକ୍ରମ କରି କୌରବମାନୋକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ।
ତତଃ କିରୀଟି ସହସା ଦ୍ରୋଣାନୀକମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ଛାଦଯନ୍ନିଷୁଜାଲେନ ମହତା ମୋହଯନ୍ନିଵ
ତାପରେ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ହଠାତ୍ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିଭାଗ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ, ବଡ଼ ଶରବୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଇ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ସବୁଠି ଭ୍ରମିତ କରିଦେଉଛନ୍ତି।
ଶୀଘ୍ରମଭ୍ଯସ୍ଯତୋ ବାଣାନ୍ସନ୍ଦଧାନସ୍ଯ ଚାନିଶମ୍। ନାନ୍ତରଂ ଦଦୃଶେ କଶ୍ଚିତ୍କୌନ୍ତେଯସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଶର ତଣି ଏବଂ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏମିତି ନିରନ୍ତର କରୁଥିଲେ ଯେ, କେହି ମଧ୍ୟ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରତି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନ ଦିଶୋ ନାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ନ ଦ୍ଯୌର୍ନୈଵ ଚ ମେଦିନୀ। ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମହାରାଜ ବାଣଭୂତା ଇଵାଭଵନ୍
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ଦିଗ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମାଟି କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା—ସବୁଠି ଶରରେ ଏମିତି ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ନାଦୃଶ୍ଯତ ତଦା ରାଜଂସ୍ତତ୍ର କିଞ୍ଚନ ସଂଯୁଗେ। ବାଣାନ୍ଧକାରେ ମହତି କୃତେ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ସେ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଶରରେ ବଡ଼ ଅନ୍ଧାର କରିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ସୂର୍ଯେ ଚାସ୍ତମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ତମସା ଚାଭିସଂଵୃତେ। ନାଜ୍ଞାଯତ ତଦା ଶତ୍ରୁର୍ନ ସୁହୃନ୍ନ ଚ କଶ୍ଚନ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସହ ଅନ୍ଧାର ଛାଇଯିବା ପରେ, ସେଠାରେ ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ କାହାକୁ ଚିହ୍ନିବା ଯାଉନଥିଲା।
ତତୋଽଵହାରଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ଦ୍ରୋଣଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯଃ। ତାନ୍ଵିଦିତ୍ଵା ପୁନସ୍ତ୍ରସ୍ତା ନ ଯୁଦ୍ଧମନସଃ ପରାନ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏହି କଥା ଜାଣି ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରୁ ମନ ହଟାଇ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନି ବୀଭତ୍ସୁଃ ଶନକୈରଵହାରଯତ୍। ତତୋଽଭିତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପାର୍ଥଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ପାଣ୍ଡୁସୃଞ୍ଜଯାଃ
ତାପରେ ବୀଭତ୍ସୁ ନିଜ ସେନାକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଛକୁ ନେଲେ; ଏହା ପରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।