ଶଲ୍ଯସ୍ତୁ ନକୁଲଂ ଵୀରଃ ସ୍ଵସ୍ରୀଯଂ ପ୍ରିଯମାତ୍ମନଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ପ୍ରହସନ୍ବାଣୈର୍ଲାଲଯନ୍କୋପଯନ୍ନିଵ
ଶୂର ଶଲ୍ୟ, ହସି ହସି, ନିଜ ଭଉଣୀର ପ୍ରିୟ ପୁଅ ନକୁଳଙ୍କୁ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ—ମନେ ହେଉଥିଲା ସେ ଏକପଟେ ଲାଡ଼ କରୁଛନ୍ତି, ଆଉ ଏକପଟେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବାକୁ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଵାନାତପତ୍ରଂ ଚ ଧ୍ଵଜଂ ସୂତମଥୋ ଧନୁଃ। ନିପାତ୍ଯ ନକୁଲଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଶଙ୍ଖଂ ଦଧ୍ମୌ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ନକୁଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ମନୋବଳରେ, ଶଲ୍ୟଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ଛତା, ପତାକା, ସାରଥି ଓ ଧନୁଷକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ। ତା'ପରେ ଗର୍ବରେ ନିଜ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ।
ଧୃଷ୍ଟକେତୁଃ କୃପେଣାସ୍ତାଞ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ବହୁଵିଧାଞ୍ଛରାନ୍। କୃପଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତତ୍ଯା ଧ୍ଵଜଂ ଚାସ୍ଯ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ଧୃଷ୍ଟକେତୁ କୃପାଙ୍କ ଅନେକ ପ୍ରକାର ତୀରକୁ କାଟି ଦେଲେ, ଏବଂ ସପ୍ତତିଟି ତୀରରେ କୃପାଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କର ପତାକାକୁ ତିନିଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତଂ କୃପଃ ଶରଵର୍ଷେଣ ମହତା ସମଵାରଯତ୍। ଵିଵ୍ଯାଧ ଚ ରଣେ ଵିପ୍ରୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁମମର୍ଷଣମ୍
କୃପା ଏକ ଭୟଙ୍କର ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ଏବଂ ରଣଭୂମିରେ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ।
ସାତ୍ଯକିଃ କୃତଵର୍ମାଣଂ ନାରାଚେନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ। ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତତ୍ଯା ପୁନରନ୍ଯୈଃ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ
ସାତ୍ୟକି ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଛାତିକୁ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଆଉ ସପ୍ତତିଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତଂ ଭୋଜଃ ସପ୍ତସପ୍ତତ୍ଯା ଵିଦ୍ଧ୍ଵାଽଽଶୁ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ନାକମ୍ପଯତ ଶୈନେଯଂ ଶୀଘ୍ରୋ ଵାଯୁରିଵାଚଲମ୍
ଭୋଜ ରାଜା ତୁରନ୍ତ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ସତତରିଟି ସପ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଶୈନ୍ୟକୁ ଏକଥିରେ ହଲାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ତିବ୍ର ବାତାସ ପାହାଡ଼କୁ ନ ହଲାଇପାରେ।
ସେନାପତିଃ ସୁଶର୍ମାଣଂ ଭୃଶଂ ମର୍ମସ୍ଵତାଡଯତ୍। ସ ଚାପି ତଂ ତୋମରେଣ ଜତ୍ରୁଦେଶେଽଭ୍ଯତାଡଯତ୍
ସେନାପତି ଶୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ଆଘାତ କଲେ। ଶୁଶର୍ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବଣ୍ଡୁକରେ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ଵୈକର୍ତନଂ ତୁ ସମରେ ଵିରାଟଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍। ସହ ମତ୍ସ୍ଯୈର୍ମହାଵୀର୍ଯୈସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ବୀରାଟ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମତ୍ସ୍ୟ ସେନା ସହ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟକାଇଲେ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଥିଲା।
ତତ୍ପୌରୁଷମଭୂତ୍ତତ୍ର ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ଦାରୁଣମ୍। ଯତ୍ସୈନ୍ଯଂ ଵାରଯାମାସ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ସେଠାରେ ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଗଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ତୀରରେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଅଟକାଇଲେ।
ଦ୍ରୁପଦସ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂ ରାଜା ଭଗଦତ୍ତେନ ସଙ୍ଗତଃ। ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାରାଜ ଚିତ୍ରରୂପମିଵାଭଵତ୍
ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ନିଜେ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ରାଜା, ବହୁ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଭଗଦତ୍ତସ୍ତୁ ରାଜାନଂ ଦ୍ରୁପଦଂ ନତପର୍ଵଭିଃ। ସନିଯନ୍ତୃଧ୍ଵଜରଥଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ଭଗଦତ୍ତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସାରଥି, ପତାକା ଓ ରଥ ସହ ଭାଙ୍ଗା ତୀରରେ ଘାତ କଲେ।
ଦ୍ରୁପଦସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭଗଦତ୍ତଂ ମହାରଥମ୍। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ଷିପ୍ରଂ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା
ତା'ପରେ ଦ୍ରୁପଦ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ଏକ ସିଧା ତୀରରେ ମହାରଥୀ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ଛାତିକୁ ଘାତ କଲେ।
ଯୁଦ୍ଧଂ ଯୋଧଵରୌ ଲୋକେ ସୌମଦତ୍ତିଶିଖଣ୍ଡିନୌ। ଭୂତାନାଂ ତ୍ରାସଜନନଂ ଚକ୍ରାତେଽସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦୌ
ସୌମଦତ୍ତି ଓ ଶିଖଣ୍ଡି, ଦୁଇଁଜଣ ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାର ମହାପ୍ରଭୁ, ଏମିତି ଏକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
ଭୂରିଶ୍ରଵା ରଣେ ରାଜନ୍ଯାଜ୍ଞସେନିଂ ମହାରଥମ୍। ମହତା ସାଯକୌଘେନ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଭୂରିଶ୍ରବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂରତା ସହ ମହାରଥୀ ଯାଜ୍ଞସେନିଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ଢାକିଦେଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସୌମଦତ୍ତିଂ ଵିଶାମ୍ପତେ। ନଵତ୍ଯା ସାଯକାନାଂ ତୁ କମ୍ପଯାମାସ ଭାରତ
ତା'ପରେ ଶିଖଣ୍ଡି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କୁ ନବତିଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ରାକ୍ଷସୌ ରୌଦ୍ରକର୍ମାଣୌ ହେଡିମ୍ବାଲମ୍ବୁସାଵୁଭୌ। ଚକ୍ରାତେଽତ୍ଯୁଦ୍ଭୁତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ
ହିଡିମ୍ବାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଅଲମ୍ବୁସା, ଦୁଇଁଜଣ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ଏକ ଅସାଧାରଣ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଦୁହେଁ ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ମାଯାଶତସୃଜୌ ଦୃପ୍ତୌ ମାଯାଭିରିତରେତରମ୍। ଅନ୍ତର୍ହିତୌ ଚେରତୁସ୍ତୌ ଭୃଶଂ ଵିସ୍ମଯକାରିଣୌ
ଦୁହେଁ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ଶତଶଃ ମାୟା ଦେଖାଇ, ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ, ଏମିତି ଚଳିଥିଲେ ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପକାଇଦେଲା।
ଚେକିତାନୋଽନୁଵିନ୍ଦେନ ଯୁଯୁଧେ ଚାତିଭୈରଵମ୍। ଯଥା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ବଲଶକ୍ରୌ ମହାବଲୌ
ଚେକିତାନ ଏବଂ ଅନୁବିନ୍ଦ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳର ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରଦେଵେନ ଵିମର୍ଦମକରୋଦ୍ଭୃଶମ୍। ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁରା ରାଜନ୍ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷେଣ ସଂଯୁଗେ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ସହ ବେସ୍ତର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ଏକଥା ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବିଷ୍ଣୁ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ରାଜା।
ତତଃ ପ୍ରଚଲିତାଶ୍ଵେନ ଵିଧିଵତ୍କଲ୍ପିତେନ ଚ। ରଥେନାଭ୍ଯପତଦ୍ରାଜନ୍ସୌଭଦ୍ରଂ ପୌରଵୋ ପୌରଵୋ ନଦନ୍
ତାପରେ, ଠିକ୍ ଭାବେ ଯୋଡାଯାଇଥିବା ଘୋଡା ଓ ରଥ ନେଇ, ପୌରବ ରାଜା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରି ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ, ରାଜା।
ତତୋଽଭ୍ଯଯାତ୍ସ ତ୍ଵରିତୋ ଯୁଦ୍ଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ମହାବଲଃ। ତେନ ଚକ୍ରେ ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭିମନ୍ଯୁରରିନ୍ଦମଃ
ତାପରେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରୁଥିବା ସେ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ; ଶତ୍ରୁମାର ଅଭିମନ୍ୟୁ ସେଥିରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପୌରଵସ୍ତ୍ଵଥ ସୌଭଦ୍ରଂ ଶରଵ୍ରାତୈରଵାକିରତ୍। ତସ୍ଯାର୍ଜୁନିର୍ଧ୍ଵଜଂ ଛତ୍ରଂ ଧନୁଶ୍ଚୋର୍ଵ୍ଯାମପାତଯତ୍
ତାପରେ ପୌରବ ରାଜା ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଅନେକ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ; ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜ, ଛତା ଓ ଧନୁଷକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।
ସୌଭଦ୍ରଃ ପୌରଵଂ ତ୍ଵନ୍ଯୈର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସପ୍ତଭିରାଶୁଗୈଃ। ପଞ୍ଚଭିସ୍ତସ୍ଯ ଵିଵ୍ଯାଧ ହଯାନ୍ସୂନଂ ଚ ସାଯକୈଃ
ସୌଭଦ୍ର ପୌରବଙ୍କୁ ସାତଟି ତୀବ୍ର ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ତାଙ୍କର ଘୋଡା ଓ ସାରଥିକୁ ମାଡ଼ିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍ସେନାଂ ସିଂହଵଦ୍ଵିନଦନ୍ମୁହୁଃ। ସମାଦତ୍ତାର୍ଜୁନିସ୍ତୂର୍ଣଂ ପୌରଵାନ୍ତକରଂ ଶରମ୍
ତାପରେ, ସିଂହ ଭଳି ଘର୍ଜନା କରି ଏବଂ ସେନାକୁ ଖୁସି କରି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ ତୁରନ୍ତ ପୌରବଙ୍କୁ ସେଷ କରିବା ପାଇଁ ଘାତକ ବାଣ ଧରିଲେ।
ତଂ ତୁ ସନ୍ଧିତମାଜ୍ଞାଯ ସାଯକଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍। ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଶରାଭ୍ଯାଂ ହାର୍ଦିକ୍ଯଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସଶରଂ ଧନୁଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଧନୁଷରେ ଚଢ଼ାଯାଇଛି ବୋଲି ଦେଖି, ହାର୍ଦ୍ଦିକ୍ୟ ଦୁଇଟି ବାଣରେ ସେ ବାଣ ଓ ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତଦୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଛିନ୍ନଂ ସୌଭଦ୍ରଃ ପରଵୀରହା। ଉଦ୍ବବର୍ହ ସିତଂ ଖଙ୍ଗମାଦଦନାଃ ଶରାଵରମ୍
ତାପରେ, ଭଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ଛାଡ଼ି, ଶତ୍ରୁମାର ସୌଭଦ୍ର ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର ଉଠାଇ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଢାଳ ନେଲେ।
ସ ତେନାନେକତାରେଣ ଚର୍ମଣା କୃତହସ୍ତଵତ୍। ଭ୍ରାନ୍ତାସିନା ଚରନ୍ମାର୍ଗାନ୍ଦର୍ଶଯନ୍ଵୀର୍ଯମାତ୍ମନଃ
ସେ ଅନେକ ଛିଡ଼ି ଥିବା ଢାଳ ହାତରେ ଧରି, ତଳୱାର ଘୁମାଇ ଘୁମାଇ ଚାଲିଥିଲେ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଉଥିଲେ।
ଭ୍ରାମିତଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାନ୍ତମାଧୂତଂ ପୁନରୁତ୍ଥିତମ୍। ଚର୍ମନିସ୍ତ୍ରିଂଶଯୋ ରାଜନ୍ନିର୍ଵିଶେଷମଦୃଶ୍ଯତ
ଢାଳ ଓ ତଳୱାର ଘୁମି, ଉଠି, ହଲାଇ ଆଉ ପୁଣି ଉଠିଥିଲା; ଦୁଇଟିକୁ ଅଲଗା କରିବା ଯାଉଥିଲା ନାହିଁ, ରାଜା।
ସ ପୌରଵରଥସ୍ଯେଷାମାପ୍ଲୁତ୍ଯ ସହସା ନଦନ୍। ପୌରଵଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ କେଶପକ୍ଷେ ପରାମୃଶତ୍
ସେ ହଠାତ୍ ପୌରବଙ୍କ ରଥକୁ ଲାଘି ଚିତ୍କାର କରି ଚଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ପୌରବଙ୍କୁ କେଶ ଧରି ଧରିଲେ।
ଜଘାନାସ୍ଯ ପଦା ସୂତମସିନା ପାତଯଦ୍ଧୃଜମ୍। ଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯାମ୍ଭୋନିଧିଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସ୍ତଂ ନାଗମିଵ ଚାକ୍ଷିପତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ପାଦରେ ମାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତଳୱାରରେ ପତିତ କଲେ, ଏବଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ଯେପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍କଳିତ କରେ, ସେପରି ପୌରବଙ୍କୁ ରଥରୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ।