ତାନଭିଦ୍ରଵତଃ ଶୂରାଂସ୍ତାଵକା ଦୃଢଵିକ୍ରମାଃ। ସର୍ଵତଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ତ ତଦଭୂଦ୍ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ତୁମ ସାହସୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେ ଶୂରମାନେକୁ ରୋକିଲେ; ତାହାରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଶତମାଯସ୍ତୁ ଶକୁନିଃ ସହଦେଵଂ ସମାଦ୍ରଵତ୍। ସନିଯନ୍ତୃଧ୍ଵଜରଥଂ ଵିଵ୍ଯାଘ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଚଳାକ ଶକୁନି ଶତଧା ମାୟା କରି, ସହଦେବଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ରଥ, ଧ୍ୱଜ, ସାରଥି ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ମାଦ୍ରୀସୁତଃ କେତୁଂ ଧନୁଃ ସୂତଂ ହଯାନପି। ନାତିକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରୈଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଷଷ୍ଠ୍ଯା ଵିଵ୍ଯାଧ ସୌବଲମ୍। `ଭିତ୍ତ୍ଵା ଚ ଶରଵର୍ଷେଣ ଶକୁନିଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ଅତି କ୍ରୁଧ୍ଧ ନହୋଇ, ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜ, ଧନୁଷ, ସାରଥି ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଷଷ୍ଟିଟି ବାଣରେ ସଉବଳକୁ ଆଘାତ କଲେ; ବାଣବୃଷ୍ଟି ଭେଦି ଶକୁନିଙ୍କୁ ପଛୁଆଇଦେଲେ।
ଗଦାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶକୁନିଃ ପ୍ରଚସ୍କନ୍ଦ ରଥୋତ୍ତମାତ୍। ସ ତସ୍ଯ ଗଦଯା ରାଜନ୍ରଥାତ୍ସୂତମପାତଯତ୍
ଶକୁନି ଗଦା ଧରି ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଅବତରିଲେ, ଏବଂ ରାଜା, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ସହଦେବଙ୍କ ରଥର ସାରଥିକୁ ପଡ଼ିଦେଲେ।
ତତସ୍ତୌ ଵିରଥୌ ରାଜନ୍ଗଦାହସ୍ତୌ ମହାବଲୌ। ଚିକ୍ରୀଡତୂ ରଣେ ଶୂରୌ ସଶୃଙ୍ଗାଵିଵ ପର୍ଵତୌ
ତାପରେ ଦୁଇ ମହାବଳୀ ଓ ଶୂରବୀର, ରଥ ଛାଡ଼ି ଗଦା ହାତରେ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେପରି ଦୁଇ ଶୃଙ୍ଗବନ୍ତ ପାହାଡ଼ ଖେଳେ, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଦ୍ରୋଣଃ ପାଞ୍ଚାଲଦାଯାଦଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ତଯୋସ୍ତତ୍ର ମହାରାଜ ବାଣଵର୍ଷୈଃ ପ୍ରକାଶିତମ୍। ଖଦ୍ଯୋତୈରିଵ ଚାକାଶଂ ପ୍ରଦୋଷେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଦ୍ରୋଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପଞ୍ଚାଳ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; ହେ ରାଜା, ଦୁଇ ପକ୍ଷରୁ ବାଣବୃଷ୍ଟି ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଆକାଶରେ ଜୁହାରି ପୋକା ଚମକେ।
ଵିଵିଂଶତିଂ ଭୀମସେନୋ ଵିଂଶତ୍ଯା ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ନାକମ୍ପଯଦ୍ଵୀରସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଭୀମସେନ ବୀର ଭାବେ ବିଭିଂଶତିଙ୍କୁ କୁଡିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଵିଵିଂଶତିସ୍ତୁ ସହସା ଵ୍ଯଶ୍ଵକେତୁଶରାସନମ୍। ଭୀମଂ ଚକ୍ରେ ମହାରାଜ ତତଃ ସୈନ୍ଯାନ୍ଯପୂଜଯନ୍
ବିଭିଂଶତି ହଠାତ୍ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଭାଙ୍ଗି, ଭୀମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏହି କାରଣରେ ସେନାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସ ତନ୍ନ ମମୃଷେ ଵୀରଃ ଶତ୍ରୋର୍ଵିକ୍ରମମାହଵେ। ତତୋଽସ୍ଯ ଗଦଯା ଦାନ୍ତାନ୍ହଯାତ୍ସର୍ଵାନପାତଯତ୍
ସେ ବୀର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ପଡ଼ିଦେଲେ।
ହତାଶ୍ଵାତ୍ସ ରଥାଦ୍ରାଜନ୍ଗୃହ୍ଯ ଚର୍ମ ମହାବଲଃ। ଅଭ୍ଯଯାଦ୍ଭୀମସେନଂ ତୁ ମତ୍ତୋ ମତ୍ତମିଵ ଦ୍ଵିପମ୍
ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବା ପରେ, ସେ ମହାବଳୀ ରଥରୁ ଅବତରି ଢାଳ ଧରି, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଯେପରି ଅନ୍ୟ ହାତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ସେପରି ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଗଲେ।
ଶଲ୍ଯସ୍ତୁ ନକୁଲଂ ଵୀରଃ ସ୍ଵସ୍ରୀଯଂ ପ୍ରିଯମାତ୍ମନଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ପ୍ରହସନ୍ବାଣୈର୍ଲାଲଯନ୍କୋପଯନ୍ନିଵ
ଶୂର ଶଲ୍ୟ, ହସି ହସି, ନିଜ ଭଉଣୀର ପ୍ରିୟ ପୁଅ ନକୁଳଙ୍କୁ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ—ମନେ ହେଉଥିଲା ସେ ଏକପଟେ ଲାଡ଼ କରୁଛନ୍ତି, ଆଉ ଏକପଟେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବାକୁ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଵାନାତପତ୍ରଂ ଚ ଧ୍ଵଜଂ ସୂତମଥୋ ଧନୁଃ। ନିପାତ୍ଯ ନକୁଲଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଶଙ୍ଖଂ ଦଧ୍ମୌ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ନକୁଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ମନୋବଳରେ, ଶଲ୍ୟଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ଛତା, ପତାକା, ସାରଥି ଓ ଧନୁଷକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ। ତା'ପରେ ଗର୍ବରେ ନିଜ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ।
ଧୃଷ୍ଟକେତୁଃ କୃପେଣାସ୍ତାଞ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ବହୁଵିଧାଞ୍ଛରାନ୍। କୃପଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତତ୍ଯା ଧ୍ଵଜଂ ଚାସ୍ଯ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ଧୃଷ୍ଟକେତୁ କୃପାଙ୍କ ଅନେକ ପ୍ରକାର ତୀରକୁ କାଟି ଦେଲେ, ଏବଂ ସପ୍ତତିଟି ତୀରରେ କୃପାଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କର ପତାକାକୁ ତିନିଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତଂ କୃପଃ ଶରଵର୍ଷେଣ ମହତା ସମଵାରଯତ୍। ଵିଵ୍ଯାଧ ଚ ରଣେ ଵିପ୍ରୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁମମର୍ଷଣମ୍
କୃପା ଏକ ଭୟଙ୍କର ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ଏବଂ ରଣଭୂମିରେ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ।
ସାତ୍ଯକିଃ କୃତଵର୍ମାଣଂ ନାରାଚେନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ। ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତତ୍ଯା ପୁନରନ୍ଯୈଃ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ
ସାତ୍ୟକି ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଛାତିକୁ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଆଉ ସପ୍ତତିଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତଂ ଭୋଜଃ ସପ୍ତସପ୍ତତ୍ଯା ଵିଦ୍ଧ୍ଵାଽଽଶୁ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ନାକମ୍ପଯତ ଶୈନେଯଂ ଶୀଘ୍ରୋ ଵାଯୁରିଵାଚଲମ୍
ଭୋଜ ରାଜା ତୁରନ୍ତ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ସତତରିଟି ସପ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଶୈନ୍ୟକୁ ଏକଥିରେ ହଲାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ତିବ୍ର ବାତାସ ପାହାଡ଼କୁ ନ ହଲାଇପାରେ।
ସେନାପତିଃ ସୁଶର୍ମାଣଂ ଭୃଶଂ ମର୍ମସ୍ଵତାଡଯତ୍। ସ ଚାପି ତଂ ତୋମରେଣ ଜତ୍ରୁଦେଶେଽଭ୍ଯତାଡଯତ୍
ସେନାପତି ଶୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ଆଘାତ କଲେ। ଶୁଶର୍ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବଣ୍ଡୁକରେ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ଵୈକର୍ତନଂ ତୁ ସମରେ ଵିରାଟଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍। ସହ ମତ୍ସ୍ଯୈର୍ମହାଵୀର୍ଯୈସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ବୀରାଟ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମତ୍ସ୍ୟ ସେନା ସହ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟକାଇଲେ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଥିଲା।
ତତ୍ପୌରୁଷମଭୂତ୍ତତ୍ର ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ଦାରୁଣମ୍। ଯତ୍ସୈନ୍ଯଂ ଵାରଯାମାସ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ସେଠାରେ ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଗଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ତୀରରେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଅଟକାଇଲେ।
ଦ୍ରୁପଦସ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂ ରାଜା ଭଗଦତ୍ତେନ ସଙ୍ଗତଃ। ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାରାଜ ଚିତ୍ରରୂପମିଵାଭଵତ୍
ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ନିଜେ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ରାଜା, ବହୁ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଭଗଦତ୍ତସ୍ତୁ ରାଜାନଂ ଦ୍ରୁପଦଂ ନତପର୍ଵଭିଃ। ସନିଯନ୍ତୃଧ୍ଵଜରଥଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ଭଗଦତ୍ତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସାରଥି, ପତାକା ଓ ରଥ ସହ ଭାଙ୍ଗା ତୀରରେ ଘାତ କଲେ।
ଦ୍ରୁପଦସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭଗଦତ୍ତଂ ମହାରଥମ୍। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ଷିପ୍ରଂ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା
ତା'ପରେ ଦ୍ରୁପଦ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ଏକ ସିଧା ତୀରରେ ମହାରଥୀ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ଛାତିକୁ ଘାତ କଲେ।
ଯୁଦ୍ଧଂ ଯୋଧଵରୌ ଲୋକେ ସୌମଦତ୍ତିଶିଖଣ୍ଡିନୌ। ଭୂତାନାଂ ତ୍ରାସଜନନଂ ଚକ୍ରାତେଽସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦୌ
ସୌମଦତ୍ତି ଓ ଶିଖଣ୍ଡି, ଦୁଇଁଜଣ ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାର ମହାପ୍ରଭୁ, ଏମିତି ଏକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
ଭୂରିଶ୍ରଵା ରଣେ ରାଜନ୍ଯାଜ୍ଞସେନିଂ ମହାରଥମ୍। ମହତା ସାଯକୌଘେନ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଭୂରିଶ୍ରବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂରତା ସହ ମହାରଥୀ ଯାଜ୍ଞସେନିଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ଢାକିଦେଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସୌମଦତ୍ତିଂ ଵିଶାମ୍ପତେ। ନଵତ୍ଯା ସାଯକାନାଂ ତୁ କମ୍ପଯାମାସ ଭାରତ
ତା'ପରେ ଶିଖଣ୍ଡି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କୁ ନବତିଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ରାକ୍ଷସୌ ରୌଦ୍ରକର୍ମାଣୌ ହେଡିମ୍ବାଲମ୍ବୁସାଵୁଭୌ। ଚକ୍ରାତେଽତ୍ଯୁଦ୍ଭୁତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ
ହିଡିମ୍ବାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଅଲମ୍ବୁସା, ଦୁଇଁଜଣ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ଏକ ଅସାଧାରଣ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଦୁହେଁ ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ମାଯାଶତସୃଜୌ ଦୃପ୍ତୌ ମାଯାଭିରିତରେତରମ୍। ଅନ୍ତର୍ହିତୌ ଚେରତୁସ୍ତୌ ଭୃଶଂ ଵିସ୍ମଯକାରିଣୌ
ଦୁହେଁ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ଶତଶଃ ମାୟା ଦେଖାଇ, ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ, ଏମିତି ଚଳିଥିଲେ ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପକାଇଦେଲା।
ଚେକିତାନୋଽନୁଵିନ୍ଦେନ ଯୁଯୁଧେ ଚାତିଭୈରଵମ୍। ଯଥା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ବଲଶକ୍ରୌ ମହାବଲୌ
ଚେକିତାନ ଏବଂ ଅନୁବିନ୍ଦ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳର ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରଦେଵେନ ଵିମର୍ଦମକରୋଦ୍ଭୃଶମ୍। ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁରା ରାଜନ୍ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷେଣ ସଂଯୁଗେ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ସହ ବେସ୍ତର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ଏକଥା ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବିଷ୍ଣୁ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ରାଜା।
ତତଃ ପ୍ରଚଲିତାଶ୍ଵେନ ଵିଧିଵତ୍କଲ୍ପିତେନ ଚ। ରଥେନାଭ୍ଯପତଦ୍ରାଜନ୍ସୌଭଦ୍ରଂ ପୌରଵୋ ପୌରଵୋ ନଦନ୍
ତାପରେ, ଠିକ୍ ଭାବେ ଯୋଡାଯାଇଥିବା ଘୋଡା ଓ ରଥ ନେଇ, ପୌରବ ରାଜା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରି ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ, ରାଜା।