ତସ୍ଯ ନପ୍ତାରମାଯାନ୍ତଂ ଶୈବ୍ଯଂ କଃ ସମଵାରଯତ୍। ଦ୍ରୋଣାଯାଭିମୁଖଂ ଯତ୍ତଂ ଵ୍ଯାତ୍ତାନନମିଵାନ୍ତକମ୍
ଉଶୀନରଙ୍କ ନାତି ଶେବ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ମୁହଁ ବିଗାଡ଼ି ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କିଏ ରୋକିପାରିଥାନ୍ତା?
ଵିରାଟସ୍ଯ ରଥାନୀକଂ ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯାମିତ୍ରଘାତିନଃ। ପ୍ରେପ୍ସନ୍ତଂ ସମରେ ଦ୍ରୋଣଂ କେ ଵୀରାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ରଥବାହିନୀକୁ ଡ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେବେ କିଏ କିଏ ସେଉଁଠି ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ?
ସଦ୍ଯୋ ଵୃକୋଦରାଜ୍ଜାତୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ। ମାଯାଵୀ ରାକ୍ଷସୋ ଵୀରୋ ଯସ୍ମାନ୍ମମ ମହଦ୍ଭଯମ୍
ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭୟର କାରଣ ହେଇଥିଲେ।
ପାର୍ଥାନାଂ ଜଯକାମଂ ତଂ ତଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମମ କଣ୍ଟକମ୍। ଘଟୋତ୍କଚଂ ମହାତ୍ମାନଂ କସ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯତ୍
ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ବିଜୟ ଚାହୁଁଥିବା, ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ ଭଳି ଥିବା, ମହାତ୍ମା ଘଟୋତ୍କଚକୁ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କିଏ ରୋକିପାରିଥିଲେ?
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଯେଷାମଜିତଂ ଯୁଧି। ତ୍ଯକ୍ତାରଃ ସଂଯୁଗେ ପ୍ରାଣାନ୍କିଂ ତେଷାମଜିତଂ ଯୁଧି
ଏମିତି ଅନେକ ଅପରାଜିତ ବୀରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ହାରିପାରିବେ?
ଯେଷାଂ ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵା ଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ।। ଲୋକାନାଂ ଗୁରୁରତ୍ଯର୍ଥଂ ଲୋକନାଥଃ ସନାତନଃ
ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷସ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିପତି, ଶାଶ୍ୱତ ନାଥ।
ନାରାଯଣୋରଣେ ନାଥୋ ଦିଵ୍ଯୋ ଦିଵ୍ଯାତ୍ମକଃ ପ୍ରଭୁଃ।। ଯସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନି କର୍ମାଣି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦିବ୍ୟ ନାଥ, ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ, ଯାହାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
ତାନ୍ଯହଂ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଥୈର୍ଯାର୍ଥମାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରିବି, ନିଜ ମନକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ।
ତଥା ଗଦଶ୍ଚ ସାମ୍ବଶ୍ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଥ ଵିଦୂରଥଃ। ଅଗାଵହୋଽନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଃ ସସାରଣଃ
ଏଭଳି ଗଦା, ସାମ୍ବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବିଦୂରଥ, ଅଗାବହ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଓ ସାରଣ—
ଉଲ୍ମୁକୋ ନିଶଠଶ୍ଚୈଵ ଝିଲ୍ଲୀ ବଭ୍ରୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପୃଥୁଶ୍ଚ ଵିପୃଥୁଶ୍ଚୈଵ ଶମୀଙ୍କୋଽଥାରିମେଜଯଃ
ଉଲ୍ମୁକ, ନିଶଠ, ଝିଲ୍ଲି, ପ୍ରବଳ ବଭ୍ରୁ, ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଶମୀଙ୍କ ଓ ଅରିମେଜୟ—
ଏତେଽନ୍ଯେ ବଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ଵୃଷ୍ଣିଵୀରାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ। କଥଂଚିତ୍ପାଣ୍ଜଵାନୀକଂ ଶ୍ରଯେଯୁଃ ସମରେ ସ୍ଥିତାଃ
ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷ୍ଣି ବୀରମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ, କିପରି ନ କିପରି ପାଣ୍ଡବ ସେନାରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୋଗ ଦେଇପାରନ୍ତି।
ଆହୂତା ଵୃଷ୍ଣିଵୀରେଣ କେଶଵେନ ମହାତ୍ମନା। ତତଃ ସଂଶଯିତଂ ସର୍ଵେ ଭଵେଦିତି ମତିର୍ମମ
ଯଦି ବୃଷ୍ଣି ବୀର, ମହାତ୍ମା କେଶବ ତାଙ୍କୁ ଡାକିବେ, ତେବେ ମୋ ମନେ ହୁଏ ସମସ୍ତେ ଅନିଶ୍ଚିତ ହେଇଯିବେ।
ନାଗାଯୁତବଲୋ ଵୀରଃ କୈଲାସଶିଖରୋପମଃ। ଵନମାଲୀ ହଲୀ ରାମସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର ଜନାର୍ଦନଃ
ଯେଉଁଠି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଅଛନ୍ତି ନାଗ ଦଶ ହଜାରର ଶକ୍ତି ଥିବା, କୈଳାଶ ପର୍ବତ ଶିଖର ସଦୃଶ, ଭାଲି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ହଳଧର ରାମ।
ଯମାହୁଃ ସର୍ଵପିତରଂ ଵାସୁଦେଵଂ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ଅପି ଵା ହ୍ଯେଷ ପାଣ୍ଡୂନାଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେଽର୍ଥାଯ ସଞ୍ଜଯ
ଯିଏକି ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତା ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେଇ ବାସୁଦେବ—ସଞ୍ଜୟ, ସେ କଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ?
ସ ଯଦା ତାତ ସନ୍ନହ୍ଯେତ୍ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥାଯ ସଞ୍ଜଯ। ନ ତଦା ପ୍ରତିସଂଯୋଦ୍ଧା ଭଵିତା ତତ୍ର କଶ୍ଚନ
ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ମନ ଲଗାଇଦେବ, ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଦି ସ୍ମ କୁରଵଃ ସର୍ଵେ ଜଯେଯୁର୍ନାମ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୋଽର୍ଥାଯ ତେଷାଂ ଵୈ ଗୃହ୍ଣୀଯାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍
ଯଦି ସମସ୍ତ କୌରବ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ହରାଇଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥାନ୍ତି।
ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ହତ୍ଵା ନରପତୀନ୍ରଣେ। କୌରଵାଂଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃକୁନ୍ତ୍ଯୈ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ ମେଦିନୀମ୍
ତାପରେ, ସେ ପୁରୁଷସିଂହ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ ସେ କୌରବମାନେ ସହିତ ଏଇ ପୃଥିବୀ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେବେ।
ଯସ୍ଯ ଯନ୍ତା ହୃଷୀକେଶୋ ଯୋଦ୍ଧା ଯସ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ରଥସ୍ଯ ତସ୍ଯ କଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପ୍ରତ୍ଯନୀକୋ ଭଵେଦ୍ରଥଃ
ଯାହାଙ୍କ ରଥରେ ହୃଷୀକେଶ ଚାଳକ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ଯୋଦ୍ଧା, ଏମିତି ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ରୋକିପାରିବ?
ନ କେନଚିଦୁପାଯେନ କୁରୂଣାଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଜଯଃ। ତସ୍ମାନ୍ମେ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଥା ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
କୌରବମାନେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ବିଜୟ ହେବେ ବୋଲି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ତେଣୁ, ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଲା ସେ ସବୁ କଥା ମୋତେ କୁହ।
ଅର୍ଜୁନଃ କେଶଵସ୍ଯାତ୍ମା କୃଷ୍ଣୋଽପ୍ଯାତ୍ମା କିରୀଟିନଃ। ଅର୍ଜୁନେ ଵିଜଯୋ ନିତ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣେ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତୀ
ଅର୍ଜୁନ କେଶବଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆତ୍ମା। ଅର୍ଜୁନଙ୍କରେ ସଦା ବିଜୟ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତ୍ତି ଅଛି।
ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ଚ ଲୋକେଷୁ ବୀଭତ୍ସୁରପରାଜିତଃ। ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନୈଵ ଭୂଯିଷ୍ଠମମେଯାଃ କେଶଵେ ଗୁଣାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଭୀଭତ୍ସୁ ଅଜୟ, କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଅପାର ଗୁଣ କେଶବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ମୋହାଦ୍ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କୃଷ୍ଣଂ ଯୋ ନ ଵେତ୍ତୀହ କେଶଵମ୍। ମୋହିତୋ ଦୈଵଯୋଗେନ ମୃତ୍ଯୁପାଶପୁରସ୍କୃତଃ
ମୂଢତାରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହିଁ। ଦେବତାଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ସେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରେ ବନ୍ଧାଯାଇଛି।
ନ ଵେଦ କୃଷ୍ଣଂ ଦାଶାର୍ହମର୍ଜୁନଂ ଚୈଵ ପାଣ୍ଡଵମ୍। ପୂର୍ଵଦେଵୌ ମହାତ୍ମାନୌ ନରନାରାଯଣାଵୁଭୌ
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦାଶାର୍ହ ବଂଶର, ଓ ପାଣ୍ଡବ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ମହାତ୍ମା, ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଦେବତା, ନର ଓ ନାରାୟଣ।
ଏକାତ୍ମାନୌ ଦ୍ଵିଧାଭୂତୌ ଦୃଶ୍ଯେତେ ମାନଵୈର୍ଭୁଵି। ମନସାପି ହି ଦୁର୍ଧର୍ଷୌ ସେନାମେତାଂ ଯଶସ୍ଵିନୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦେଖିବାକୁ ଦୁଇ ଲୋକ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ଏକ। ଏହି ଯଶସ୍ବୀ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ସେନା ଜିତିପାରିବ ନାହିଁ।
ନାଶଯେତାମିହେଚ୍ଛନ୍ତୌ ମାନୁଷତ୍ଵାଚ୍ଚ ନେଚ୍ଛତଃ। ଯୁଗସ୍ଯେଵ ଵିପର୍ଯାସୋ ଲୋକାନାମିଵ ମୋହନମ୍
ଯଦି ସେମାନେ ଚାହାନ୍ତେ, ସମସ୍ତ କିଛି ନଶ୍ଟ କରିପାରନ୍ତେ, କିନ୍ତୁ ମାନବ ଭାବରୁ ଏହା ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହା ଏମିତି ଯେ, ଯୁଗ ଉଲଟିଯାଇଛି, ଲୋକମାନେ ମୂଢ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଚ ଵଧସ୍ତାତ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ନ ହ୍ଯେଵ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ନ ଵେଦାଧ୍ଯଯନେନ ଚ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ସଞ୍ଜୟ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ଟାଳିହେବ ନାହିଁ।
ନ କ୍ରିଯାଭିର୍ନ ଚାସ୍ତ୍ରେଣ ମୃତ୍ଯୋଃ କଶ୍ଚିନ୍ନିର୍ଵାଯତେ। ଲୋକସମ୍ଭାଵିତୌ ଵୀରୌ କୃତାସ୍ତ୍ରୌ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୌ
କୌଣସି କ୍ରିୟା କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କେହି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଟାଳିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଇ ଦୁଇଜଣ ବୀର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ହତୌ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିନ୍ନୁ ଜୀଵାମି ସଞ୍ଜଯ। ଯାଂ ତାଂ ଶ୍ରିଯମସୂଯାମଃ ପୁରା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବି? ଯେ ଶ୍ରୀମାନ୍ତିକୁ ଆମେ ପୂର୍ବେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖି ଇର୍ଷ୍ୟା କରୁଥିଲୁ।
ଅଦ୍ଯ ତାମନୁଜାନୀମୋ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣଵଧେନ ହ। ମତ୍କୃତେ ଚାପ୍ଯନୁପ୍ରାପ୍ତଃ କୁରୂଣାମେଷ ସଙ୍କ୍ଷଯଃ
ଆଜି ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଏହି କଥାକୁ ମାନିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି କୌରବମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବାର କାରଣ ମୋ ପାଇଁ ହେଲା।
ପକ୍ଵାନାଂ ହି ଵଧେ ସୂତ ଵଜ୍ରାଯନ୍ତେ ତୃଣାନ୍ଯୁତ। ଅନନ୍ତମିଦମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଲୋକେ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପକ୍ୱ ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସାଧାରଣ ଘାସ ମଧ୍ୟ ବଜ୍ର ସମାନ ହୋଇଯାଏ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ଜଗତରେ ଅସୀମ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି।