ଯଃ ପୁତ୍ରଂ କାଶିରାଜସ୍ଯ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ମହାରଥମ୍। ସମରେ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଗୃଧ୍ଯନ୍ତଂ ଭଲ୍ଲେନାପାହରଦ୍ରଥାତ୍
ଯିଏ ବାରାଣସୀରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଶୀରାଜଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ ମହାରଥୀ, ଯିଏ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଲାଲସା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ରଥରୁ ଟାଣି ତଳେ ପକାଇଥିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ପାର୍ଥାନାଂ ମନ୍ତ୍ରଧାରିଣମ୍। ଯୁକ୍ତଂ ଦୁର୍ଯୋଧନାନର୍ଥେ ସୃଷ୍ଟଂ ଦ୍ରୋଣଵଧାଯ ଚ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର, ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
ନିର୍ଦହନ୍ତଂ ରଣେ ଯୋଧାନ୍ଦାରଯନ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵତଃ। ଦ୍ରୋଣାଭିମୁଖମାଯାନ୍ତଂ କେ ଶୂରାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାମାନେଙ୍କୁ ଦାହି ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭେଦ କରୁଥିଲେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି କେଉଁ ଶୂରମା ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ?
ଉତ୍ସଙ୍ଗ ଇଵ ସମ୍ଵୃଦ୍ଧଂ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ତମମ୍। ଶୈଖଣ୍ଡିନଂ ଶସ୍ତ୍ରଗୁପ୍ତଂ କେ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯନ୍
ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ପ୍ରତିପାଳିତ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶସ୍ତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବା କିଏ?
ଯ ଇମାଂ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଚର୍ମଵତ୍ସମଵେଷ୍ଟଯତ୍। ମହତା ରଥଘୋଷେଣ ମୁଖ୍ଯାରିଘ୍ନୋ ମହାରଥଃ
ଯିଏ ନିଜ ରଥର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଚର୍ମ ପରି ଢାକିଦେଇଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରୁଥିଲେ, ଏକ ମହାରଥୀ।
ଦଶାଶ୍ଵମେଧାନାଜହେ ସ୍ଵନ୍ନପାନାପ୍ତଦକ୍ଷିଣାନ୍। ନିରର୍ଗଲାନ୍ସର୍ଵମେଧାନ୍ପୁତ୍ରଵତ୍ପାଲଯନ୍ପ୍ରଜାଃ
ସେ ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅପରିମିତ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଅନାବରୋଧ ଭାବରେ ହୋଇଥିଲା, ସେ ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଵିସୃଷ୍ଟା ଦକ୍ଷିଣା ଯସ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଜଲମଵାରଯତ୍। ଗଙ୍ଗାସ୍ରୋତସି ଯାଵତ୍ଯଃ ସିକତା ଅପ୍ଯଶେଷତଃ। ତାଵତୀର୍ଗା ଦଦୌ ଵୀର ଉଶୀନରସୁତୋଽଧ୍ଵରେ
ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞର ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯାଉଥିଲା, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ପାଣି ରୋକାଯାଇଥିଲା। ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଯେତେ ମାଟିର କଣିକା ଅଛି, ସେତେ ଗାଈ ଉଶୀନରଙ୍କ ପୁଅ ଯଜ୍ଞରେ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ନ ପୂର୍ଵେ ନାପରେ ଚକ୍ରୁରିଦଂ କେଚନ ମାନଵାଃ। ଇତୀଦଂ ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଦେଵାଃ କୃତେ କର୍ମଣି ଦୁଷ୍କରେ
ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ପରେ କୌଣସି ମଣିଷ କରିନଥିଲେ; ଏହି ଦୁର୍ଲଭ କାମ ସଫଳ ହେବାବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଏହିପରି କଥା କହିଥିଲେ।
ପଶ୍ଯାମସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନ ତଂ ସଂସ୍ଥାସ୍ନୁଚାରିଷୁ। ଜାତଂ ଚାପି ଜନିଷ୍ଯନ୍ତଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚାପି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ତିନି ଲୋକରେ, ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଏବେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଆଗକୁ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ଅନ୍ଯମୌଶୀନରାଚ୍ଛେବ୍ଯାଦ୍ଧୁରୋ ଵୋଢାରମିତ୍ଯୁତ। ଗତିଂ ଯସ୍ଯ ନ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ମାନୁଷା ଲୋକଵାସିନଃ
ଉଶୀନର କିମ୍ବା ଶେବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଛାଡ଼ି ଏପରି ଭାର ବହିପାରିବା କେହି? ସେଉଁଠି ଯେଉଁପଥ ଚାଲିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ନପ୍ତାରମାଯାନ୍ତଂ ଶୈବ୍ଯଂ କଃ ସମଵାରଯତ୍। ଦ୍ରୋଣାଯାଭିମୁଖଂ ଯତ୍ତଂ ଵ୍ଯାତ୍ତାନନମିଵାନ୍ତକମ୍
ଉଶୀନରଙ୍କ ନାତି ଶେବ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ମୁହଁ ବିଗାଡ଼ି ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କିଏ ରୋକିପାରିଥାନ୍ତା?
ଵିରାଟସ୍ଯ ରଥାନୀକଂ ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯାମିତ୍ରଘାତିନଃ। ପ୍ରେପ୍ସନ୍ତଂ ସମରେ ଦ୍ରୋଣଂ କେ ଵୀରାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ରଥବାହିନୀକୁ ଡ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେବେ କିଏ କିଏ ସେଉଁଠି ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ?
ସଦ୍ଯୋ ଵୃକୋଦରାଜ୍ଜାତୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ। ମାଯାଵୀ ରାକ୍ଷସୋ ଵୀରୋ ଯସ୍ମାନ୍ମମ ମହଦ୍ଭଯମ୍
ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭୟର କାରଣ ହେଇଥିଲେ।
ପାର୍ଥାନାଂ ଜଯକାମଂ ତଂ ତଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମମ କଣ୍ଟକମ୍। ଘଟୋତ୍କଚଂ ମହାତ୍ମାନଂ କସ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯତ୍
ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ବିଜୟ ଚାହୁଁଥିବା, ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ ଭଳି ଥିବା, ମହାତ୍ମା ଘଟୋତ୍କଚକୁ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କିଏ ରୋକିପାରିଥିଲେ?
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଯେଷାମଜିତଂ ଯୁଧି। ତ୍ଯକ୍ତାରଃ ସଂଯୁଗେ ପ୍ରାଣାନ୍କିଂ ତେଷାମଜିତଂ ଯୁଧି
ଏମିତି ଅନେକ ଅପରାଜିତ ବୀରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ହାରିପାରିବେ?
ଯେଷାଂ ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵା ଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ।। ଲୋକାନାଂ ଗୁରୁରତ୍ଯର୍ଥଂ ଲୋକନାଥଃ ସନାତନଃ
ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷସ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିପତି, ଶାଶ୍ୱତ ନାଥ।
ନାରାଯଣୋରଣେ ନାଥୋ ଦିଵ୍ଯୋ ଦିଵ୍ଯାତ୍ମକଃ ପ୍ରଭୁଃ।। ଯସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନି କର୍ମାଣି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦିବ୍ୟ ନାଥ, ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ, ଯାହାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
ତାନ୍ଯହଂ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଥୈର୍ଯାର୍ଥମାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରିବି, ନିଜ ମନକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ।
ତଥା ଗଦଶ୍ଚ ସାମ୍ବଶ୍ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଥ ଵିଦୂରଥଃ। ଅଗାଵହୋଽନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଃ ସସାରଣଃ
ଏଭଳି ଗଦା, ସାମ୍ବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବିଦୂରଥ, ଅଗାବହ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଓ ସାରଣ—
ଉଲ୍ମୁକୋ ନିଶଠଶ୍ଚୈଵ ଝିଲ୍ଲୀ ବଭ୍ରୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପୃଥୁଶ୍ଚ ଵିପୃଥୁଶ୍ଚୈଵ ଶମୀଙ୍କୋଽଥାରିମେଜଯଃ
ଉଲ୍ମୁକ, ନିଶଠ, ଝିଲ୍ଲି, ପ୍ରବଳ ବଭ୍ରୁ, ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଶମୀଙ୍କ ଓ ଅରିମେଜୟ—
ଏତେଽନ୍ଯେ ବଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ଵୃଷ୍ଣିଵୀରାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ। କଥଂଚିତ୍ପାଣ୍ଜଵାନୀକଂ ଶ୍ରଯେଯୁଃ ସମରେ ସ୍ଥିତାଃ
ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷ୍ଣି ବୀରମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ, କିପରି ନ କିପରି ପାଣ୍ଡବ ସେନାରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୋଗ ଦେଇପାରନ୍ତି।
ଆହୂତା ଵୃଷ୍ଣିଵୀରେଣ କେଶଵେନ ମହାତ୍ମନା। ତତଃ ସଂଶଯିତଂ ସର୍ଵେ ଭଵେଦିତି ମତିର୍ମମ
ଯଦି ବୃଷ୍ଣି ବୀର, ମହାତ୍ମା କେଶବ ତାଙ୍କୁ ଡାକିବେ, ତେବେ ମୋ ମନେ ହୁଏ ସମସ୍ତେ ଅନିଶ୍ଚିତ ହେଇଯିବେ।
ନାଗାଯୁତବଲୋ ଵୀରଃ କୈଲାସଶିଖରୋପମଃ। ଵନମାଲୀ ହଲୀ ରାମସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର ଜନାର୍ଦନଃ
ଯେଉଁଠି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଅଛନ୍ତି ନାଗ ଦଶ ହଜାରର ଶକ୍ତି ଥିବା, କୈଳାଶ ପର୍ବତ ଶିଖର ସଦୃଶ, ଭାଲି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ହଳଧର ରାମ।
ଯମାହୁଃ ସର୍ଵପିତରଂ ଵାସୁଦେଵଂ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ଅପି ଵା ହ୍ଯେଷ ପାଣ୍ଡୂନାଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେଽର୍ଥାଯ ସଞ୍ଜଯ
ଯିଏକି ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତା ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେଇ ବାସୁଦେବ—ସଞ୍ଜୟ, ସେ କଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ?
ସ ଯଦା ତାତ ସନ୍ନହ୍ଯେତ୍ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥାଯ ସଞ୍ଜଯ। ନ ତଦା ପ୍ରତିସଂଯୋଦ୍ଧା ଭଵିତା ତତ୍ର କଶ୍ଚନ
ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ମନ ଲଗାଇଦେବ, ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଦି ସ୍ମ କୁରଵଃ ସର୍ଵେ ଜଯେଯୁର୍ନାମ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୋଽର୍ଥାଯ ତେଷାଂ ଵୈ ଗୃହ୍ଣୀଯାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍
ଯଦି ସମସ୍ତ କୌରବ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ହରାଇଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥାନ୍ତି।
ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ହତ୍ଵା ନରପତୀନ୍ରଣେ। କୌରଵାଂଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃକୁନ୍ତ୍ଯୈ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ ମେଦିନୀମ୍
ତାପରେ, ସେ ପୁରୁଷସିଂହ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ ସେ କୌରବମାନେ ସହିତ ଏଇ ପୃଥିବୀ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେବେ।
ଯସ୍ଯ ଯନ୍ତା ହୃଷୀକେଶୋ ଯୋଦ୍ଧା ଯସ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ରଥସ୍ଯ ତସ୍ଯ କଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପ୍ରତ୍ଯନୀକୋ ଭଵେଦ୍ରଥଃ
ଯାହାଙ୍କ ରଥରେ ହୃଷୀକେଶ ଚାଳକ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ଯୋଦ୍ଧା, ଏମିତି ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ରୋକିପାରିବ?
ନ କେନଚିଦୁପାଯେନ କୁରୂଣାଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଜଯଃ। ତସ୍ମାନ୍ମେ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଥା ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
କୌରବମାନେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ବିଜୟ ହେବେ ବୋଲି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ତେଣୁ, ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଲା ସେ ସବୁ କଥା ମୋତେ କୁହ।
ଅର୍ଜୁନଃ କେଶଵସ୍ଯାତ୍ମା କୃଷ୍ଣୋଽପ୍ଯାତ୍ମା କିରୀଟିନଃ। ଅର୍ଜୁନେ ଵିଜଯୋ ନିତ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣେ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତୀ
ଅର୍ଜୁନ କେଶବଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆତ୍ମା। ଅର୍ଜୁନଙ୍କରେ ସଦା ବିଜୟ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତ୍ତି ଅଛି।