ସ ବାଣଵର୍ଷଂ ସୁମହଦସୃଜତ୍ପାର୍ଷତଂ ପ୍ରତି। ମଘଵାନ୍ସମଭିକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସହସା ଦାନଵାନିଵ
ସେ ଦ୍ରୋଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯେପରି ତୀବ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ପାର୍ଷତଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ତୀରବୃଷ୍ଟି ବର୍ଷାଇଲେ।
ତେ କମ୍ପ୍ଯମାନା ଦ୍ରୋଣେନ ବାଣୈଃ ପାଣ୍ଡଵସୃଞ୍ଜଯାଃ। ପୁନଃପୁନରଭଜ୍ଯନ୍ତ ସିଂହେନୈଵେତରେ ମୃଗାଃ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ତୀରରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଯେପରି ଚିଥରାଯାନ୍ତି, ସେପରି ପୁନିପୁନି ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲେ।
ତଥା ପର୍ଯପତଦ୍ରୋଣଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ବଲେ ବଲୀ। ଅଲାତଚକ୍ରଵଦ୍ରାଜଂସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୋଣ, ପାଣ୍ଡବ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ର ପରି ଘୂରୁଥିଲେ, ରାଜା, ଏହା ଦେଖି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଥିଲା।
ଖଚରନଗରକଲ୍ପଂ କଲ୍ପିତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଚଲଦନିଲପତାକଂ ହ୍ଲାଦନଂ ଵଲ୍ଗିତାଶ୍ଵମ୍। ସ୍ଫଟିକଵିମଲକେତୁଂ ତ୍ରାସନଂ ଶାତ୍ରଵାଣାଂ ରଥଵରମଧିରୂଢଃ ସଞ୍ଜହାରାରିସେନାମ୍
ଆକାଶର ନଗର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶୋଭିତ, ପବନରେ ଫଡ଼ିଉଥିବା ପତାକା, ଉଲ୍ଲାସିତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତାଣାଯାଉଥିବା, ସ୍ଫଟିକ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଧ୍ୱଜା ଥିବା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ, ସେ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଶତାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଂ ଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସମମନ୍ଯନ୍ତ ଵୃଷ୍ଣଯଃ। ଚେକିତାନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ କସ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯତ୍
ଯେ ଚେକିତାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତଜନ ସମାନ ଭାବିଥିଲେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ସେଉଁଠି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବା କିଏ?
ଵାର୍ଧକ୍ଷେମିଃ କଲିଙ୍ଗାନାଂ ଯଃ କନ୍ଯାମାହରଦ୍ଯୁଧି। ଅନାଧୃଷ୍ଟିରଦୀନାତ୍ମା କସ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯତ୍
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ କଳିଙ୍ଗମାନେଙ୍କ ଝିଅକୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ, ଭୟହୀନ ଓ ଅଦମ୍ୟ ଭାବରେ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବା କିଏ?
ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ କୈକେଯା ଧାର୍ମିକାଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପକସଙ୍କାଶା ରକ୍ତଵର୍ମାଯୁଧଧ୍ଵଜାଃ
ପାଞ୍ଚ କୈକେୟ ଭାଇମାନେ ଧର୍ମିକ ଓ ସତ୍ୟବୀର, ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର କୀଟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଲାଲ ଅସ୍ତ୍ର, କବଚ ଓ ଧ୍ୱଜା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ମାତୃଷ୍ଵସୁଃ ସୁତା ଵୀରାଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଜଯାର୍ଥିନଃ। ତାନ୍ଦ୍ରୋଣଂ ହନ୍ତୁମାଯାତାନ୍କେ ଵୀରାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମାମାଘର ଭାଇମାନେ, ବିଜୟ ଲାଗି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସୂରମା, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାମାନେ ଘେରିଥିଲେ।
ଯଂ ଯୋଧଯନ୍ତୋ ରାଜାନୋ ନାଜଯନ୍ଵାରଣାଵତେ। ଷଣ୍ମାସାନପି ସଂରବ୍ଧା ଜିଘାଂସନ୍ତୋ ଯୁଧାଂ ପତିଂ
ଯାହାଙ୍କୁ ବାରଣାବତରେ ରାଜାମାନେ ଛଅ ମାସ ଧରି ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧର ନାୟକଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ଧନୁଷ୍ମତାଂ ଵରଂ ଶୂରଂ ସତ୍ଯସନ୍ଧଂ ମହାବଲମ୍। ଦ୍ରୋଣାତ୍କସ୍ତଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଯୁଯୁତ୍ସୁଂ ପର୍ଯଵାରଯତ୍
ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂରମା, ସତ୍ୟବାନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି ଯୁୟୁତ୍ସୁଙ୍କୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବା କିଏ?
ଯଃ ପୁତ୍ରଂ କାଶିରାଜସ୍ଯ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ମହାରଥମ୍। ସମରେ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଗୃଧ୍ଯନ୍ତଂ ଭଲ୍ଲେନାପାହରଦ୍ରଥାତ୍
ଯିଏ ବାରାଣସୀରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଶୀରାଜଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ ମହାରଥୀ, ଯିଏ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଲାଲସା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ରଥରୁ ଟାଣି ତଳେ ପକାଇଥିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ପାର୍ଥାନାଂ ମନ୍ତ୍ରଧାରିଣମ୍। ଯୁକ୍ତଂ ଦୁର୍ଯୋଧନାନର୍ଥେ ସୃଷ୍ଟଂ ଦ୍ରୋଣଵଧାଯ ଚ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର, ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
ନିର୍ଦହନ୍ତଂ ରଣେ ଯୋଧାନ୍ଦାରଯନ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵତଃ। ଦ୍ରୋଣାଭିମୁଖମାଯାନ୍ତଂ କେ ଶୂରାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାମାନେଙ୍କୁ ଦାହି ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭେଦ କରୁଥିଲେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି କେଉଁ ଶୂରମା ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ?
ଉତ୍ସଙ୍ଗ ଇଵ ସମ୍ଵୃଦ୍ଧଂ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ତମମ୍। ଶୈଖଣ୍ଡିନଂ ଶସ୍ତ୍ରଗୁପ୍ତଂ କେ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯନ୍
ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ପ୍ରତିପାଳିତ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶସ୍ତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବା କିଏ?
ଯ ଇମାଂ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଚର୍ମଵତ୍ସମଵେଷ୍ଟଯତ୍। ମହତା ରଥଘୋଷେଣ ମୁଖ୍ଯାରିଘ୍ନୋ ମହାରଥଃ
ଯିଏ ନିଜ ରଥର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଚର୍ମ ପରି ଢାକିଦେଇଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରୁଥିଲେ, ଏକ ମହାରଥୀ।
ଦଶାଶ୍ଵମେଧାନାଜହେ ସ୍ଵନ୍ନପାନାପ୍ତଦକ୍ଷିଣାନ୍। ନିରର୍ଗଲାନ୍ସର୍ଵମେଧାନ୍ପୁତ୍ରଵତ୍ପାଲଯନ୍ପ୍ରଜାଃ
ସେ ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅପରିମିତ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଅନାବରୋଧ ଭାବରେ ହୋଇଥିଲା, ସେ ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଵିସୃଷ୍ଟା ଦକ୍ଷିଣା ଯସ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଜଲମଵାରଯତ୍। ଗଙ୍ଗାସ୍ରୋତସି ଯାଵତ୍ଯଃ ସିକତା ଅପ୍ଯଶେଷତଃ। ତାଵତୀର୍ଗା ଦଦୌ ଵୀର ଉଶୀନରସୁତୋଽଧ୍ଵରେ
ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞର ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯାଉଥିଲା, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ପାଣି ରୋକାଯାଇଥିଲା। ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଯେତେ ମାଟିର କଣିକା ଅଛି, ସେତେ ଗାଈ ଉଶୀନରଙ୍କ ପୁଅ ଯଜ୍ଞରେ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ନ ପୂର୍ଵେ ନାପରେ ଚକ୍ରୁରିଦଂ କେଚନ ମାନଵାଃ। ଇତୀଦଂ ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଦେଵାଃ କୃତେ କର୍ମଣି ଦୁଷ୍କରେ
ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ପରେ କୌଣସି ମଣିଷ କରିନଥିଲେ; ଏହି ଦୁର୍ଲଭ କାମ ସଫଳ ହେବାବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଏହିପରି କଥା କହିଥିଲେ।
ପଶ୍ଯାମସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନ ତଂ ସଂସ୍ଥାସ୍ନୁଚାରିଷୁ। ଜାତଂ ଚାପି ଜନିଷ୍ଯନ୍ତଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚାପି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ତିନି ଲୋକରେ, ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଏବେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଆଗକୁ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ଅନ୍ଯମୌଶୀନରାଚ୍ଛେବ୍ଯାଦ୍ଧୁରୋ ଵୋଢାରମିତ୍ଯୁତ। ଗତିଂ ଯସ୍ଯ ନ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ମାନୁଷା ଲୋକଵାସିନଃ
ଉଶୀନର କିମ୍ବା ଶେବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଛାଡ଼ି ଏପରି ଭାର ବହିପାରିବା କେହି? ସେଉଁଠି ଯେଉଁପଥ ଚାଲିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ନପ୍ତାରମାଯାନ୍ତଂ ଶୈବ୍ଯଂ କଃ ସମଵାରଯତ୍। ଦ୍ରୋଣାଯାଭିମୁଖଂ ଯତ୍ତଂ ଵ୍ଯାତ୍ତାନନମିଵାନ୍ତକମ୍
ଉଶୀନରଙ୍କ ନାତି ଶେବ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ମୁହଁ ବିଗାଡ଼ି ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କିଏ ରୋକିପାରିଥାନ୍ତା?
ଵିରାଟସ୍ଯ ରଥାନୀକଂ ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯାମିତ୍ରଘାତିନଃ। ପ୍ରେପ୍ସନ୍ତଂ ସମରେ ଦ୍ରୋଣଂ କେ ଵୀରାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ରଥବାହିନୀକୁ ଡ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେବେ କିଏ କିଏ ସେଉଁଠି ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ?
ସଦ୍ଯୋ ଵୃକୋଦରାଜ୍ଜାତୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ। ମାଯାଵୀ ରାକ୍ଷସୋ ଵୀରୋ ଯସ୍ମାନ୍ମମ ମହଦ୍ଭଯମ୍
ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭୟର କାରଣ ହେଇଥିଲେ।
ପାର୍ଥାନାଂ ଜଯକାମଂ ତଂ ତଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମମ କଣ୍ଟକମ୍। ଘଟୋତ୍କଚଂ ମହାତ୍ମାନଂ କସ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯତ୍
ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ବିଜୟ ଚାହୁଁଥିବା, ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ ଭଳି ଥିବା, ମହାତ୍ମା ଘଟୋତ୍କଚକୁ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କିଏ ରୋକିପାରିଥିଲେ?
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଯେଷାମଜିତଂ ଯୁଧି। ତ୍ଯକ୍ତାରଃ ସଂଯୁଗେ ପ୍ରାଣାନ୍କିଂ ତେଷାମଜିତଂ ଯୁଧି
ଏମିତି ଅନେକ ଅପରାଜିତ ବୀରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ହାରିପାରିବେ?
ଯେଷାଂ ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵା ଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ।। ଲୋକାନାଂ ଗୁରୁରତ୍ଯର୍ଥଂ ଲୋକନାଥଃ ସନାତନଃ
ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷସ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିପତି, ଶାଶ୍ୱତ ନାଥ।
ନାରାଯଣୋରଣେ ନାଥୋ ଦିଵ୍ଯୋ ଦିଵ୍ଯାତ୍ମକଃ ପ୍ରଭୁଃ।। ଯସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନି କର୍ମାଣି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦିବ୍ୟ ନାଥ, ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ, ଯାହାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
ତାନ୍ଯହଂ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଥୈର୍ଯାର୍ଥମାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରିବି, ନିଜ ମନକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ।
ତଥା ଗଦଶ୍ଚ ସାମ୍ବଶ୍ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଥ ଵିଦୂରଥଃ। ଅଗାଵହୋଽନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଃ ସସାରଣଃ
ଏଭଳି ଗଦା, ସାମ୍ବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବିଦୂରଥ, ଅଗାବହ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଓ ସାରଣ—
ଉଲ୍ମୁକୋ ନିଶଠଶ୍ଚୈଵ ଝିଲ୍ଲୀ ବଭ୍ରୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପୃଥୁଶ୍ଚ ଵିପୃଥୁଶ୍ଚୈଵ ଶମୀଙ୍କୋଽଥାରିମେଜଯଃ
ଉଲ୍ମୁକ, ନିଶଠ, ଝିଲ୍ଲି, ପ୍ରବଳ ବଭ୍ରୁ, ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଶମୀଙ୍କ ଓ ଅରିମେଜୟ—