ଏଵଂ ଦୁର୍ଯୋଧନାଚାର୍ଯମାଶୁ ସେନାପତିଂ କୁରୁ। ଜିଗୀଷନ୍ତୋ ସୁରାନ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ କାର୍ତିକେଯମିଵାମରାଃ
ଏଭଳି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସେନାପତି କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ବିଜୟ ଆଶାରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।
ତେ ତ୍ଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସୁସଂରବ୍ଧାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ କୌରଵୈଃ ସହ। ଅଭ୍ଯଘ୍ନନ୍ନିଶିତୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଜଯଗୃଦ୍ଧାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୌରବମାନେ, ବଡ଼ ରୋଷରେ, ବିଜୟ ଆଶାରେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳତାରେ, ଏକାଉଁଠି ଦୁଃସ୍ଥିତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରହାର କରି ଏକାଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହତୀଂ ମହେଷ୍ଵାସୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଵେଗେନାଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ସେନାଂ କିରଞ୍ଶରଶତୈଃ ଶିତୈଃ
ସେ ମହାଧନୁର୍ଧର, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବେଗରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବଡ଼ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଶତଶତ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ।
ଦ୍ରୋଣମଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହସୃଞ୍ଜଯୈଃ। ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣଂସ୍ତଦା ରାଜଞ୍ଛରଵର୍ଷୈଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଶୃଞ୍ଜୟମାନେ, ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ତୀର ବର୍ଷାରେ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
ଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣଆ ଦ୍ରୋଣେନ ଭିଦ୍ଯମାନା ମହାଚମୂଃ। ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତ ସପାଞ୍ଚାଲା ଵାତେନେଵ ଵଲାହକାଃ
ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଆଘାତରେ, ମହାସେନା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ପଞ୍ଚାଳମାନେ ସହିତ ବିଖଣ୍ଡିଗଲା, ଯେପରି ବାତାସରେ ମେଘ ଚିଁଡ଼ିଯାଏ।
ବହୂନୀହ ଵିକୁର୍ଵାଣୋ ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଯୁଗେ। ଅପୀଡଯତ୍କ୍ଷଣେନୈଵ ଦ୍ରୋଣଃ ପାଣ୍ଡଵସୃଞ୍ଜଯାନ୍
ଏଠାରେ ଡ୍ରୋଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇ, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ଶୃଞ୍ଜୟମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଆଣିଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଦ୍ରୋଣେନ ଵାସଵେନେଵ ଦାନଵାଃ। ପାଞ୍ଚାଲାଃ ସମକମ୍ପନ୍ତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନପୁରୋଗମାଃ
ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଉଥିବା, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଆଗୁଆଇରେ ପଞ୍ଚାଳମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଘାତରେ ଦାନବମାନେ ଯେପରି କମ୍ପିଥାନ୍ତି, ସେପରି ଭୟରେ କମ୍ପିଗଲେ।
ତତୋ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଚ୍ଛୂରୋ ଯାଜ୍ଞସେନିର୍ମହାରଥଃ। ଅଭିନଚ୍ଛରଵର୍ଷେଣ ଦ୍ରୋଣାନୀକମନେକଧା
ତାପରେ ଯାଜ୍ଞସେନି, ମହାରଥୀ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସେନାକୁ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଆଘାତ କଲେ।
ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଶରଵର୍ଷାଣି ଶରଵର୍ଷେଣ ପାର୍ଷତଃ। ସନ୍ନିଵାର୍ଯ ତତଃ ସର୍ଵାନ୍କୁରୂନପ୍ଯଵଧୀଦ୍ବଲୀ
ପାର୍ଷତ ତାଙ୍କର ତୀରବୃଷ୍ଟି ସହିତ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ତୀରବୃଷ୍ଟିକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ସମସ୍ତ କୌରବ ସେନାକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
ସଂଯମ୍ଯ ତୁ ତତୋ ଦ୍ରୋଣଃ ସମଵସ୍ଥାପ୍ଯ ଚାହଵେ। ସ୍ଵମନୀକଂ ମହେଷ୍ଵାସଃ ପାର୍ଷତଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜ ସେନାକୁ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ କରି, ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର ହୋଇ ପାର୍ଷତଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେଇଲେ।
ସ ବାଣଵର୍ଷଂ ସୁମହଦସୃଜତ୍ପାର୍ଷତଂ ପ୍ରତି। ମଘଵାନ୍ସମଭିକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସହସା ଦାନଵାନିଵ
ସେ ଦ୍ରୋଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯେପରି ତୀବ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ପାର୍ଷତଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ତୀରବୃଷ୍ଟି ବର୍ଷାଇଲେ।
ତେ କମ୍ପ୍ଯମାନା ଦ୍ରୋଣେନ ବାଣୈଃ ପାଣ୍ଡଵସୃଞ୍ଜଯାଃ। ପୁନଃପୁନରଭଜ୍ଯନ୍ତ ସିଂହେନୈଵେତରେ ମୃଗାଃ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ତୀରରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଯେପରି ଚିଥରାଯାନ୍ତି, ସେପରି ପୁନିପୁନି ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲେ।
ତଥା ପର୍ଯପତଦ୍ରୋଣଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ବଲେ ବଲୀ। ଅଲାତଚକ୍ରଵଦ୍ରାଜଂସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୋଣ, ପାଣ୍ଡବ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ର ପରି ଘୂରୁଥିଲେ, ରାଜା, ଏହା ଦେଖି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଥିଲା।
ଖଚରନଗରକଲ୍ପଂ କଲ୍ପିତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଚଲଦନିଲପତାକଂ ହ୍ଲାଦନଂ ଵଲ୍ଗିତାଶ୍ଵମ୍। ସ୍ଫଟିକଵିମଲକେତୁଂ ତ୍ରାସନଂ ଶାତ୍ରଵାଣାଂ ରଥଵରମଧିରୂଢଃ ସଞ୍ଜହାରାରିସେନାମ୍
ଆକାଶର ନଗର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶୋଭିତ, ପବନରେ ଫଡ଼ିଉଥିବା ପତାକା, ଉଲ୍ଲାସିତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତାଣାଯାଉଥିବା, ସ୍ଫଟିକ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଧ୍ୱଜା ଥିବା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ, ସେ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଶତାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଂ ଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସମମନ୍ଯନ୍ତ ଵୃଷ୍ଣଯଃ। ଚେକିତାନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ କସ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯତ୍
ଯେ ଚେକିତାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତଜନ ସମାନ ଭାବିଥିଲେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ସେଉଁଠି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବା କିଏ?
ଵାର୍ଧକ୍ଷେମିଃ କଲିଙ୍ଗାନାଂ ଯଃ କନ୍ଯାମାହରଦ୍ଯୁଧି। ଅନାଧୃଷ୍ଟିରଦୀନାତ୍ମା କସ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯତ୍
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ କଳିଙ୍ଗମାନେଙ୍କ ଝିଅକୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ, ଭୟହୀନ ଓ ଅଦମ୍ୟ ଭାବରେ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବା କିଏ?
ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ କୈକେଯା ଧାର୍ମିକାଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପକସଙ୍କାଶା ରକ୍ତଵର୍ମାଯୁଧଧ୍ଵଜାଃ
ପାଞ୍ଚ କୈକେୟ ଭାଇମାନେ ଧର୍ମିକ ଓ ସତ୍ୟବୀର, ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର କୀଟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଲାଲ ଅସ୍ତ୍ର, କବଚ ଓ ଧ୍ୱଜା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ମାତୃଷ୍ଵସୁଃ ସୁତା ଵୀରାଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଜଯାର୍ଥିନଃ। ତାନ୍ଦ୍ରୋଣଂ ହନ୍ତୁମାଯାତାନ୍କେ ଵୀରାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମାମାଘର ଭାଇମାନେ, ବିଜୟ ଲାଗି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସୂରମା, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାମାନେ ଘେରିଥିଲେ।
ଯଂ ଯୋଧଯନ୍ତୋ ରାଜାନୋ ନାଜଯନ୍ଵାରଣାଵତେ। ଷଣ୍ମାସାନପି ସଂରବ୍ଧା ଜିଘାଂସନ୍ତୋ ଯୁଧାଂ ପତିଂ
ଯାହାଙ୍କୁ ବାରଣାବତରେ ରାଜାମାନେ ଛଅ ମାସ ଧରି ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧର ନାୟକଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ଧନୁଷ୍ମତାଂ ଵରଂ ଶୂରଂ ସତ୍ଯସନ୍ଧଂ ମହାବଲମ୍। ଦ୍ରୋଣାତ୍କସ୍ତଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଯୁଯୁତ୍ସୁଂ ପର୍ଯଵାରଯତ୍
ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂରମା, ସତ୍ୟବାନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି ଯୁୟୁତ୍ସୁଙ୍କୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବା କିଏ?
ଯଃ ପୁତ୍ରଂ କାଶିରାଜସ୍ଯ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ମହାରଥମ୍। ସମରେ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଗୃଧ୍ଯନ୍ତଂ ଭଲ୍ଲେନାପାହରଦ୍ରଥାତ୍
ଯିଏ ବାରାଣସୀରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଶୀରାଜଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ ମହାରଥୀ, ଯିଏ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଲାଲସା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ରଥରୁ ଟାଣି ତଳେ ପକାଇଥିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ପାର୍ଥାନାଂ ମନ୍ତ୍ରଧାରିଣମ୍। ଯୁକ୍ତଂ ଦୁର୍ଯୋଧନାନର୍ଥେ ସୃଷ୍ଟଂ ଦ୍ରୋଣଵଧାଯ ଚ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର, ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
ନିର୍ଦହନ୍ତଂ ରଣେ ଯୋଧାନ୍ଦାରଯନ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵତଃ। ଦ୍ରୋଣାଭିମୁଖମାଯାନ୍ତଂ କେ ଶୂରାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାମାନେଙ୍କୁ ଦାହି ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭେଦ କରୁଥିଲେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି କେଉଁ ଶୂରମା ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ?
ଉତ୍ସଙ୍ଗ ଇଵ ସମ୍ଵୃଦ୍ଧଂ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ତମମ୍। ଶୈଖଣ୍ଡିନଂ ଶସ୍ତ୍ରଗୁପ୍ତଂ କେ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯନ୍
ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ପ୍ରତିପାଳିତ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶସ୍ତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବା କିଏ?
ଯ ଇମାଂ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଚର୍ମଵତ୍ସମଵେଷ୍ଟଯତ୍। ମହତା ରଥଘୋଷେଣ ମୁଖ୍ଯାରିଘ୍ନୋ ମହାରଥଃ
ଯିଏ ନିଜ ରଥର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଚର୍ମ ପରି ଢାକିଦେଇଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରୁଥିଲେ, ଏକ ମହାରଥୀ।
ଦଶାଶ୍ଵମେଧାନାଜହେ ସ୍ଵନ୍ନପାନାପ୍ତଦକ୍ଷିଣାନ୍। ନିରର୍ଗଲାନ୍ସର୍ଵମେଧାନ୍ପୁତ୍ରଵତ୍ପାଲଯନ୍ପ୍ରଜାଃ
ସେ ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅପରିମିତ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଅନାବରୋଧ ଭାବରେ ହୋଇଥିଲା, ସେ ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଵିସୃଷ୍ଟା ଦକ୍ଷିଣା ଯସ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଜଲମଵାରଯତ୍। ଗଙ୍ଗାସ୍ରୋତସି ଯାଵତ୍ଯଃ ସିକତା ଅପ୍ଯଶେଷତଃ। ତାଵତୀର୍ଗା ଦଦୌ ଵୀର ଉଶୀନରସୁତୋଽଧ୍ଵରେ
ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞର ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯାଉଥିଲା, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ପାଣି ରୋକାଯାଇଥିଲା। ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଯେତେ ମାଟିର କଣିକା ଅଛି, ସେତେ ଗାଈ ଉଶୀନରଙ୍କ ପୁଅ ଯଜ୍ଞରେ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ନ ପୂର୍ଵେ ନାପରେ ଚକ୍ରୁରିଦଂ କେଚନ ମାନଵାଃ। ଇତୀଦଂ ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଦେଵାଃ କୃତେ କର୍ମଣି ଦୁଷ୍କରେ
ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ପରେ କୌଣସି ମଣିଷ କରିନଥିଲେ; ଏହି ଦୁର୍ଲଭ କାମ ସଫଳ ହେବାବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଏହିପରି କଥା କହିଥିଲେ।
ପଶ୍ଯାମସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନ ତଂ ସଂସ୍ଥାସ୍ନୁଚାରିଷୁ। ଜାତଂ ଚାପି ଜନିଷ୍ଯନ୍ତଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚାପି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ତିନି ଲୋକରେ, ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଏବେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଆଗକୁ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ଅନ୍ଯମୌଶୀନରାଚ୍ଛେବ୍ଯାଦ୍ଧୁରୋ ଵୋଢାରମିତ୍ଯୁତ। ଗତିଂ ଯସ୍ଯ ନ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ମାନୁଷା ଲୋକଵାସିନଃ
ଉଶୀନର କିମ୍ବା ଶେବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଛାଡ଼ି ଏପରି ଭାର ବହିପାରିବା କେହି? ସେଉଁଠି ଯେଉଁପଥ ଚାଲିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ।