ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସତ୍ତ୍ଵଯୋଧୀ ଚ ତେଜସା ଚ ବଲେନ ଚ । ଦେଵଗର୍ଭସମଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ମନୁଷ୍ଯୈରଧିକୋ ଯୁଧି
ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ମନରେ ଯୋଦ୍ଧା, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମଣିଷମାନେଠାରୁ ଅଧିକ।
ଵ୍ଯପନୀତୋଽଦ୍ଯ ମନ୍ଯୁର୍ମେ ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ପ୍ରତି ପୁରା କୃତଃ । ଦୈଵଂ ପୁରୁଷକାରେଣ ନ ଶକ୍ଯମତିଵର୍ତିତୁମ୍
ଆଜି ମୋର ଯେଉଁ କ୍ରୋଧ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପ୍ରତି ଥିଲା, ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା; ଭାଗ୍ୟକୁ ମାନବ ଚେଷ୍ଟାରେ ଜିତିହେବା ଯାଏଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ସୋଦର୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଵୀରା ଭ୍ରାତରସ୍ତେଽରିସୂଦନ। ସଂଗଚ୍ଛ ତୈର୍ମହାବାହୋ ମମ ଚେଦିଚ୍ଛସି ପ୍ରିଯମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମ ସହଓଦର ଭାଇ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ; ମୋତେ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମହାବାହୁ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ।
ମଯା ଭଵତୁ ନିର୍ଵୃତ୍ତଂ ଵୈରମାଦିତ୍ଯନନ୍ଦନ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵରାଜାନୋ ଭଵନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ନିରାମଯାଃ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁତା ଶେଷ ହେଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର; ଆଜି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜା ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।
ଜାନାମ୍ଯେଵ ମହାବାହୋ ସର୍ଵମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ। ଯଥା ଵଦସି ମେ ଭୀଷ୍ମ କୌନ୍ତେଯୋଽହଂ ନ ସୂତଜଃ
ମହାବାହୁ, ମୁଁ ଏହା ସଂଶୟ ବିନା ଭଲଭାବେ ଜାଣେ; ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ଯେପରି କହ, ମୁଁ କୁନ୍ତୀର ପୁଅ, ରଥଚାଳକର ପୁଅ ନୁହେଁ।
ଅଵକୀର୍ଣସ୍ତ୍ଵହଂ କୁନ୍ତ୍ଯା ସୂତେନ ଚ ଵିଵର୍ଧିତଃ। ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ନ ମିଥ୍ଯା କର୍ତୁମୁତ୍ସହେ
କିନ୍ତୁ କୁନ୍ତୀ ମୋତେ ତ୍ୟାଗିଥିଲେ ଓ ମୁଁ ରଥଚାଳକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହୋଇଛି; ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି, ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଵସୁଦେଵସୁତୋ ଯଦ୍ଵତ୍ପାଣ୍ଡଵାଯ ଦୃଢଵ୍ରତଃ । ଵମୁ ଚୈଵ ଶରୀରଂ ଚ ପୁତ୍ରଦାରଂ ତଥା ଯଶଃ
ଯେପରି ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରଖି, ପାଣ୍ଡବ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ, ଦେହ, ପୁଅ, ଜନାନୀ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ,
ସର୍ଵଂ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯାର୍ଥେ ତ୍ଯକ୍ତଂ ମେ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣ । ମା ଚୈତଦ୍ଵ୍ଯାଧିମରଣଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ସ୍ଯାଦିତି କୌରଵ
ସେପରି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ଦାନଶୀଳ; କୌରବ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରୋଗ ବା ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ।
କୋପିତାଃ ପାଣ୍ଡଵା ନିତ୍ଯଂ ମଯାଽଶ୍ରିତ୍ଯ ସୁଯୋଧନମ୍ । ଅଵଶ୍ଯଭାଵୀ ହ୍ଯର୍ଥୋଽଯଂ ଯୋ ନ ଶକ୍ଯୋ ନିଵର୍ତିତୁମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଦା କ୍ରୋଧିତ ଓ ସୁୟୋଧନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ମୋ ଦ୍ୱାରା; ଏହି ଫଳ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୋକିହେବା ଯାଏଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଦୈଵଂ ପୁରୁଷକାରେଣ କୋ ଵିଵର୍ତିତୁମୁତ୍ସହେତ୍। ପୃଥିଵୀକ୍ଷଯସଂଶୀନି ନିମିତ୍ତାନି ପିତାମହ
ଭାଗ୍ୟକୁ ମାନବ ଚେଷ୍ଟାରେ କିଏ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ? ପୃଥିବୀ ନଶ୍ୱରତାର ଚିହ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ, ପିତାମହ।
ଭଵଦ୍ଭିରୁପଲବ୍ଧାନି କଥିତାନି ଚ ସଂସଦି । ପାଣ୍ଡଵା ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ଵିଦିତା ମମ ସର୍ଵଶଃ
ଏହି ସବୁ ଆପଣମାନେ ସଭାରେ ଦେଖିଛନ୍ତି ଓ କହିଛନ୍ତି; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣେ।
ଅଜେଯାଃ ପୁରୁଷୈରନ୍ଯୈରିତି ତଂଶ୍ଚୋତ୍ସହାମହେ। ଵିଜଯିଷ୍ଯେ ରଣେ ପାଣ୍ଡୂନିତି ମେ ନିଶ୍ଚିତଃ ମନଃ
ଅନ୍ୟ ମଣିଷମାନେଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଜୟ କୁହାଯାଏ, ତଥାପି ମୋ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି ଯେ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଜିତିବି।
ନ ଚ ଶକ୍ଯମଵସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵୈରମେତତ୍ସୁଦାରୁଣମ୍ । ଧନଂଜଯେନ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽହଂ ସ୍ଵଧର୍ମପ୍ରୀତମାନସଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଧନଞ୍ଜୟ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ମୋ ମନ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଲଗିଛି।
ଅନୁଜାନୀଷ୍ଵ ମାଂ ତାତ ଯୁଦ୍ଧାଯ କୃତନିଶ୍ଚଯମ୍ । ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଯା ଵୀର ଯୁଧ୍ଯେଯମିତି ମେ ମତିଃ
ପିତା, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି; ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ବୀର, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି—ଏହି ମୋ ମନର ନିଶ୍ଚୟ।
ଦୁରୁକ୍ତଂ ଵିପ୍ରତୀପଂ ଵା ରଭସାଚ୍ଚାପଲାତ୍ତଥା । ଯନ୍ମଯେହ କୃତଂ କିଂଚିତ୍ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି
ଏଠାରେ ମୁଁ ଯେଉଁ କଠୋର କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ କଥା ଅବିବେକ ବା ଅବିଚାରରେ କହିଥିଲି, ସେସବୁ ପାଇଁ ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।
ନ ଚେଚ୍ଛକ୍ଯମଵସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵୈରମେତତ୍ସୁଦାରୁଣମ୍। ଅନୁଜାନାମି କର୍ଣ ତ୍ଵାଂ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସ୍ଵର୍ଗକାମ୍ଯଯା
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କର୍ଣ୍ଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି—ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଗି ଯୁଦ୍ଧ କର।
ନିର୍ମନ୍ଯୁର୍ଗତସଂରମ୍ଭଃ କୃତକର୍ମା ରଣେ ସ୍ମ ହ। ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥୋତ୍ସାହଂ ସତାଂ ଵୃତ୍ତେଷୁ ଵୃତ୍ତଵାନ୍
ସେ ଅହଂକାର ଓ କ୍ରୋଧ ଛାଡି, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଅନୁଯାୟୀ, ସଦ୍ବ୍ୟବହାରୀଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ।
ଅହଂ ତ୍ଵାମନୁଜାନାମି ଯଦିଚ୍ଛସି ତଦାପ୍ନୁହି । କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଜିତାଁଲ୍ଲୋକାନଵାପ୍ସ୍ଯସି ଧନଂଜଯାତ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି—ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ତାହା ପାଓ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ତୁମେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କଠାରୁ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଲାଭ କରିପାରିବ।
ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ନିରହଂକାରୋ ବଲଵୀର୍ଯଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ । ଧର୍ମ୍ଯାଦ୍ଧି ଯୁଦ୍ଧାଦଧିକଂ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଅହଂକାର ଛାଡି, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ଭରସା କରି ଯୁଦ୍ଧ କର। କାରଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଧର୍ମମୟ ଯୁଦ୍ଧଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଛି ନାହିଁ।
ପ୍ରଶମେ ହି କୃତୋ ଯତ୍ନଃ ସୁମହାନ୍ସୁଚିରଂ ମଯା। ନ ଚୈଵ ଶକିତଃ କର୍ତୁଂ ଯତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋ ଜଯଃ
ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲି ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ସଫଳ ହେବା ଯାଏନି। ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଠାରେ ଜୟ ଅଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଗାଙ୍ଗେଯେ ଅଭିଵାଦ୍ଯୋପମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚ। ରାଧେଯୋ ରଥମାରୁହ୍ଯ ପ୍ରାଯାତ୍ତଵ ସୁତଂ ପ୍ରତି
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ, କର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବିଦାୟ ଜଣାଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି ତୁମ ପୁଅଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଇତ୍ଯେତଦ୍ବହୁଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମପର୍ଵାଖିଲଂ ମଯା। ଶୃଣ୍ଵତେ ତେ ମହାରାଜ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପାପହରଂ ଶୁଭମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଏହିପରି ଅନେକ ଘଟଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, ଯାହା ଶୁଭ ଓ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଯଃ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ସଦା ରାଜନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵେଦପାରଗାନ୍ । ଶ୍ରଦ୍ଧାଵନ୍ତଶ୍ଚ ଯେ ଚାପି ଶ୍ରୋଷ୍ଯନ୍ତି ମନୁଜା ଭୁଵି
ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଏହା ଶୁଣାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହି ଭୂମିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ଲୋକମାନେ ଏହା ଶୁଣନ୍ତି,
ଵିଧୂଯ ସର୍ଵପାପାନି ଵିହାଯାନ୍ତେ କଲେଵରମ୍ । ପ୍ରଯାନ୍ତି ତତ୍ପଦଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ନିଵର୍ତତେ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡ଼ି, ଶେଷରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି, ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆସିବା ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଭାରତଂ ଭରତର୍ଷଭ। ଶୃଣୁଯାତ୍ସିଦ୍ଧିମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ନିହ ଵାମୁତ୍ର ମାନଵଃ
ତେଣୁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ସିଦ୍ଧି ଚାହେ, ସେଉଁଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଭାରତକୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ଭୋଜନଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈରଲଙ୍କୃତାନ୍ । ଭୀଷ୍ମପର୍ଵଣି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦଦ୍ଯାତ୍ପାନୀଯମୁତ୍ତମମ୍
ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଓ ଉତ୍ତମ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ପତିତେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠେ ବଭୂଵ କୁରୁଵାହିନୀ। ଦ୍ଯୌରିଵାପେତନକ୍ଷତ୍ରା ହୀନଂ ଖମିଵ ଵାଯୁନା
ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଡ଼ିଯିବା ପରେ, କୁରୁ ସେନା ଏମିତି ହେଲା—ଯେପରି ଆକାଶରୁ ତାରା ହଟିଯାଇଛି, କିମ୍ବା ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଖ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଵିପନ୍ନସସ୍ଯେଵ ମହୀ ଵାକ୍ଚୈଵାସଂସ୍କୃତା ଯଥା। ଆସୁରୀଵ ଯଥା ସେନା ନିଗୃହୀତେ ନୃପେ ବଲୌ
ମାଟି ଅନ୍ନ ନଷ୍ଟ ହେଲା ପରି, କଥା ଅସଂସ୍କୃତ ହେଲା ପରି, ଏବଂ ସେନା ଏମିତି ହେଲା—ଯେପରି ରାଜା ହାରିଗଲେ ଦାନବ ସେନା ଅସହାୟ ହୋଇଯାଏ।
ଵିଧଵେଵ ଵାରାରୋହା ଶୁଷ୍କତୋଯେଵ ନିମ୍ନଗା। ଵୃକୈରିଵ ଵନେ ରୁଦ୍ଧା ପୃଷତୀ ହତଯୂଥପା
ବିଧବା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ, ଶୁଷ୍କ ନଦୀ ଯେପରି, କିମ୍ବା ଅଗ୍ରଣୀ ମୃଗ ମରିଯିବା ପରେ ଅଟକିଥିବା ହରିଣ ଦଳ ପରି।
ଶରଭାଽଽହତସିଂହେଵ ମହତୀ ଗିରିକନ୍ଦରା। ସା ସେନା ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠେ ପତିତେ ଜାହ୍ନଵୀସୁତେ
ଶରଭ ଦ୍ୱାରା ସିଂହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ପରି, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାହ୍ନବୀପୁତ୍ର ପଡ଼ିଯିବା ପରେ ସେ ସେନା ଏମିତି ହେଲା।