ତ୍ଵାଂ ତୁ ଚକ୍ଷୁର୍ହଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦଗ୍ଧୋ ଘୋରେଣ ଚକ୍ଷୁଷ
କିନ୍ତୁ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ।
ତଵ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵିଜଯଃ କ୍ରୋଧାତ୍ତଵ ପରାଜଯଃ । ତ୍ଵଂ ହି ନଃ ଶରଣଂ କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତାନାମଭଯଂକରଃ
ତୁମ କୃପାରେ ଜୟ ମିଳେ, ତୁମ କ୍ରୋଧରେ ପରାଜୟ ହୁଏ; ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଆମର ଆଶ୍ରୟ, ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଭୟହର।
ଅନାଶ୍ଚର୍ଯୋ ଜଯସ୍ତେଷାଂ ଯେଷାଂ ତ୍ଵମସି କେଶଵ । ରକ୍ଷିତା ସମରେ ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଚାପି ହିତେ ରତଃ
ଯେଉଁମାନେ ପାଇଁ ହେ କେଶବ, ତୁମେ ସଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଓ ଭଲ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବେ, ସେମାନଙ୍କର ଜୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସ୍ମଯମାନୋ ଜନାର୍ଦନଃ। ତଵୈଵୈତଦ୍ଯୁକ୍ତରୂପଂ ଵଚନଂ ପାର୍ଥିଵୋତ୍ତମ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ହସି କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ତୁମ କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟ।'
ଵ୍ଯୁଷ୍ଟାଯାଂ ତୁ ମହାରାଜ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ପାଣ୍ଡଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଉପାତିଷ୍ଠନ୍ପିତାମହମ୍
ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତଂ ଵୀରଶଯନେ ଵୀରଂ ଶଯାନଂ କୁରୁସତ୍ତମ। ଅଭିଵାଦ୍ଯୋପତସ୍ଥୁର୍ଵୈ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭମ୍
ସେଠାରେ ବୀର ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା କୁରୁମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ବୀରମଧ୍ୟରେ ବଳବାନ୍ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
କନ୍ଯାଶ୍ଚନ୍ଦନଚୂର୍ଣୈଶ୍ଚ ଲାଜୈର୍ମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ । ଅଵାକିରଞ୍ଛାନ୍ତନଵଂ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ସହସ୍ରଶଃ
ହଜାର ହଜାର କନ୍ୟାମାନେ ଚନ୍ଦନ ଗୁଣ୍ଡ, ଲାଜା ଓ ମାଳା ନେଇ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଉପରେ ଛିଟିଦେଲେ।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵୃଦ୍ଧାସ୍ତଥା ବାଲାଃ ପ୍ରେକ୍ଷକାଶ୍ଚ ପୃଥଗ୍ଜନାଃ । ସମଭ୍ଯଯୁଃ ଶାନ୍ତନଵଂ ଭୂତାନୀଵ ତମୋନୁଦମ୍
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ବୃଦ୍ଧମାନେ, ଶିଶୁମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦର୍ଶକମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ଅନ୍ଧକାର ହଟାଇଥିବାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତୂର୍ଯାଣି ଶତସଙ୍ଖ୍ଯାନି ତଥୈଵ ନଟନର୍ତକାଃ। ଶିଲ୍ପିନଶ୍ଚ ତଥାଽଽଜଗ୍ମୁଃ କୁରୁଵୃଦ୍ଧଂ ପିତାମହମ୍
ଶତଶତ ସଙ୍ଖ୍ୟାର ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ଅଭିନେତା ଓ କଳାକାରମାନେ ମଧ୍ୟ କୁରୁମାନଙ୍କ ବଡ଼ ଜଣେ ଓ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଉପାଗମ୍ଯ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସନ୍ନହାନ୍ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯ ତେ। ଆଯୁଧାନି ଚ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ସହିତାଃ କୁରୁପାଣ୍ଡଵାଃ
ହେ ରାଜା, କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମେତେ ଏଠାକୁ ଆସି, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଖୋଲି ରଖିଦେଲେ।
ଅନ୍ଵାସନ୍ତ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ଦେଵଵ୍ରତମରିଂଦମମ୍। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରୀତିମନ୍ତସ୍ତେ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଯଥାଵଯଃ
ସେମାନେ ଅଜୟ ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ, ପୂର୍ବବତ୍ ଏବଂ ବୟସ ଅନୁଯାୟୀ ଏକାପରେ ଏକା ଭଲପାଇବା ଦେଖାଇଲେ।
ସା ପାର୍ଥିଵଶତାକୀର୍ଣା ସମିତିର୍ଭୀଷ୍ମଶୋଭିତା। ଶୁଶୁଭେ ଭାରତୀ ଦୀପ୍ତା ଦିଵୀଵାଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍
ଶତଶତ ରାଜା ଭିତରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସେ ସଭା ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଯେପରି ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଆଭା ଦେଉଛି।
ଵିବଭୌ ଚ ନୃପାଣାଂ ସା ଗଙ୍ଗାସୁତମୁପାସତାମ୍। ଦେଵାନାମିଵ ଦେଵେଶଂ ପିତାମହମୁପାସତାମ୍
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମସ୍ତୁ ଵେଦନାଂ ଧୈର୍ଯାନ୍ନିଗୃହ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ । ଅଭିତପ୍ତଃ ଶରୈଶ୍ଚୈଵ ନାତିହୃଷ୍ଟମନାଽବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀଷ୍ମ, ଶରରେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ତାଙ୍କର ବେଦନା ଲୁଚାଇଲେ, ଏବଂ ଅତି ଖୁସି ନ ହୋଇ କଥା କହିଲେ।
ଶରାଭିତପ୍ତକାଯୋ ହି ଶସ୍ତ୍ରସଂପାତମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ପାନୀଯମିତ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜ୍ଞସ୍ତାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଶରରେ ଦୁଃଖିତ ଶରୀର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭୀଷ୍ମ ରାଜାମାନେ ଦେଖି ପାଣି ଚାହିଲେ।
ତତସ୍ତେ କ୍ଷତ୍ରିଯା ରାଜନ୍ନୁପାଜହ୍ରୁଃ ସମନ୍ତତଃ । ଭକ୍ଷ୍ଯାନୁଚ୍ଚାଵଚାନ୍ରାଜନ୍ଵାରିକୁମ୍ଭାଂଶ୍ଚ ଶୀତଲାନ୍
ତାପରେ, ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବିଭିନ୍ନ ପକାଳା ଓ ଶୀତଳ ପାଣିର ଘଡ଼ା ଆଣିଦେଲେ।
ଉପାନୀତଂ ତୁ ପାନୀଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶାନ୍ତନଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ନ ମେଽଦ୍ଯ ସେଵିତୁଂ ଯୋଗ୍ଯା ଭୋଗାଃ କେଵଲମାନୁଷାଃ
ପାଣି ଆଣିଦେଖି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ କହିଲେ, 'ଆଜି ମୁଁ କେବଳ ମାନବୀୟ ଭୋଗ ଭୋଗିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ଅପକ୍ରାନ୍ତୋ ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ ଶରଶଯ୍ଯାଂ ଗତୋ ହ୍ଯହମ୍। ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣସ୍ତିଷ୍ଠାମି ନିଵୃତ୍ତିଂ ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ
'ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏବେ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଛି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅସ୍ତମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦୋଵାଚ ଭୀଷ୍ମଃ ଶରଶତୈଶ୍ଚିତଃ। ପଯଃ ପାସ୍ଯାମି ଗୋପାଲା ଗୋମଯଂ ନ ତୁ ଗୋମଯମ୍। ଗୋପଯେନାଗ୍ନିଵର୍ଣେନ ଗୋମଯଂ ନ ତୁ ଗୋମଯମ୍
ଏପରି କହି ଶତଶତ ଶରରେ ଢାକା ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଗୋପାଳମାନେ, ଗୋମୟ ନୁହେଁ, ଦୁଧ ପିବିବି; ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଦୁଧ ଆଣ, ଗୋମୟ ନୁହେଁ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଶାନ୍ତନଵୋ ନିନ୍ଦନ୍ଵାକ୍ଯେନ ପାର୍ଥିଵାନ୍। ଅର୍ଜୁନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମୀତ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତ ଭାରତ
ଏପରି କହି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ରାଜାମାନେଠାରେ କିଛି ଅପ୍ରସନ୍ନ ଭାବରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ଅଥୋପେତ୍ଯ ମହାବାହୁରଭିଵାଦ୍ଯ ପିତାମହମ୍ । ଅତିଷ୍ଠତ୍ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରହ୍ଵଃ କିଂ କରୋମୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ଆସି, ପିତାମହଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ ଏବଂ 'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵଂ ରାଜନ୍ନଭିଵାଦ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତମ୍। ଅଭ୍ଯଭାଷତ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରୀତୋ ଧନଂଜଯମ୍
ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ଖୁସି ହୋଇ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦହ୍ଯତୀଵ ଶରୀର ମେ ସଂଵୃତସ୍ଯ ତଵେଷୁଭିଃ। ମର୍ମାଣି ପରିଦୂଯନ୍ତେ ମୁଖଂ ଚ ପରିଶୁଷ୍ଯତି
'ତୋର ଶରରେ ମୋ ଦେହ ଜଳୁଛି, ମୋ ଗୁପ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଦୁଃଖରେ ଅଛି, ମୋ ମୁହଁ ଶୁଖିଯାଇଛି।'
ଵେଦନାର୍ତଶରୀରସ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛାପୋ ମମାର୍ଜୁନ। ତ୍ଵଂ ହି ଶକ୍ତୋ ମହେଷ୍ଵାସ ଦାତୁମମ୍ଭୋ ଯଥାଵିଧି
'ମୋ ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅଛି, ଅର୍ଜୁନ, ମୋତେ ପାଣି ଦେ; ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ମୋତେ ପାଣି ଦେଇପାରିବ।'
ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରଥମାରୁହ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଅଧିଜ୍ଯଂ ବଲଵତ୍କୃତ୍ଵା ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଵ୍ଯାକ୍ଷିପଦ୍ଧନୁଃ
ଅର୍ଜୁନ ଏହା କହି, ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ । ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷକୁ ଭଲଭାବେ ଟାଣିଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ଶକ୍ତିର ସହିତ ବାଣ୍ଧିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଜ୍ଯାତଲନିର୍ଘୋଷଂ ଵିସ୍ଫୂର୍ଜିତମିଵାଶନେଃ । ଵିତ୍ରେସୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ସର୍ଵେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ
ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାରର ଧ୍ୱନି ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶୁଣାଗଲା । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏହି ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ଅତି ଆତଙ୍କିତ ହେଲେ ।
ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ରଥେନ ରଥିନାଂ ଵରଃ। ଶଯାନଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍
ତାପରେ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ରଥ ନେଇ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ, ଯିଏ ସେତେବେଳେ ଶୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ ।
ସଂଧାଯ ଚ ଶରଂ ଦୀପ୍ତମଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସ ପାଣ୍ଡଵଃ। ପର୍ଜନ୍ଯାସ୍ତ୍ରେଣ ସଂଯୋଜ୍ଯ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ପାଣ୍ଡବ ଅର୍ଜୁନ ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣ ଧନୁଷରେ ଲଗାଇ, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ପର୍ଜନ୍ୟାସ୍ତ୍ର ସହିତ ଏହାକୁ ଯୋଗ କଲେ । ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ ।
ଅଵିଧ୍ଯତ୍ପୃଥିଵୀଂ ପାର୍ଥଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ । ଉତ୍ପପାତ ତତୋ ଧାରା ଵାରିଣୋ ଵିମଲା ଶୁଭା
ପାର୍ଥ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ମାଟିକୁ ବାଣ ମାରିଲେ । ସେଠାରୁ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ପବିତ୍ର ଜଳଧାରା ଉପରକୁ ବେରିଆସିଲା ।
ଶୀତସ୍ଯାମୃତକଲ୍ପସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧରସସ୍ଯ ଚ । ଅତର୍ପଯତ୍ତତଃ ପାର୍ଥଃ ଶୀତଯା ଜଲଧାରଯା
ସେ ଶୀତଳ, ଅମୃତ ସମାନ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଏବଂ ରସମୟ ଜଳଧାରା ଦ୍ୱାରା ପାର୍ଥ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶୀତଳତା ଦେଲେ ।