ତଦପ୍ଯସ୍ଯ ଶିତୈର୍ଭଲ୍ଲୈସ୍ତ୍ରିଧା ତ୍ରିଭିରଘାତଯତ୍ । ନିମେଷାର୍ଧେନ କୌନ୍ତେଯ ଆତ୍ତମାତ୍ତଂ ମହାରଣେ
କିନ୍ତୁ କୌନ୍ତେୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ତାହାକୁ ତିନି ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ; ଅଧା ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ଯେଉଁ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଲେ, ତାହାକୁ କାଟି ଦେଲେ।
ଏଵମସ୍ଯ ଧନୂଂଷ୍ଯାଜୌ ଚିଚ୍ଛେଦ ସୁବହୂନ୍ଯଥ। ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମୋ ବୀଭତ୍ସୁଂ ନାତ୍ଯଵର୍ତତ
ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ; ପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଉ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ ନାହିଁ।
ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷୁଦ୍ରକାଣାଂ ସମାର୍ପଯତ୍। ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଦୁଃଶାସନମଭାଷତ
ତାପରେ ସେ ପଚିଶଟି ଛୋଟ ତୀର ଛାଡିଲା; ଏପରି ଭଳି ଭେଦି ଦେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଷ ପାର୍ଥୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥଃ । ଶରୈରନେକସାହସ୍ତ୍ରୈର୍ମାମେଵାଭ୍ଯପତଦ୍ରଣେ
ଏହି ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ମହାରଥୀ, ଅନେକ ହଜାର ତୀର ନେଇ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି।
ନ ଚୈଷ ସମରେ ଶକ୍ଯୋ ଜେତୁଂ ଵଜ୍ରଭୃତା ଅପି। ନ ଚାପି ସହିତା ଵୀରା ଦେଵଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହାଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ବଜ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟ ପାରିବେ ନାହିଁ; ଦେବ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ମାଂ ଚାପି ଶକ୍ତା ନିର୍ଜେତୁଂ କିମୁ ମର୍ତ୍ଯା ମହାରଥାଃ । `ଋତେଽର୍ଜୁନଂ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧମେତତ୍ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୋତେ ମଧ୍ୟ କେହି ବିଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ମାନବ ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଣ କହିବି? ଅତି କ୍ରୋଧିତ ଅର୍ଜୁନ ଛଡି, ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଏଵଂ ତଯୋଃ ସଂଵଦତୋଃ ଫଲ୍ଗୁନୋ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂଯୁଗେ
ଏପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ, ଫଳ୍ଗୁନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତୋ ଦୁଃଶାସନଂ ଭୀଷ୍ମଃ ସ୍ମଯମାନ ଇଵାବ୍ରଵୀତ୍ । ଅର୍ଦିତୋ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଭୃଶଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଭଲି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା, ହସି ପାରି ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶାଃ ସୁପୁଙ୍ଖାଃ ସୁପ୍ରତେଜନାଃ । ସୁମୁକ୍ତା ଅଵ୍ଯଵଚ୍ଛିନ୍ନା ନେମେ ବାଣାଃଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ସୁନ୍ଦର ପାଖି, ଭଲ ଧାର ଓ ଦକ୍ଷତାରେ ଛାଡାଯାଇଛି; ବଜ୍ର ଭଳି ଘାତ କରୁଛି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ନିକୃନ୍ତମାନା ମର୍ମାଣି ଦୃଢାଵରଣଭେଦିନଃ । ସୁସଲା ଇଵ ମେ ଧ୍ନନ୍ତି ନେମେ ବାଣଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ମୋର ମର୍ମସ୍ଥଳକୁ କାଟି ଦୃଢ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଭେଦି ଯାଉଛି; ଭଲ ଭାବେ ଛାଡାଯାଇଥିବା ବଣ୍ଡ ଭଳି ଘାତ କରୁଛି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ଵଜ୍ରଦଣ୍ଡସମସ୍ପର୍ଶା ଵଜ୍ରଵେଗଦୁରାସଦାଃ । ମମ ପ୍ରାଣାନାରୁଜନ୍ତି ନେମେ ବାଣାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ବଜ୍ର ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଛୁଇଁ ଯାଉଛି, ବଜ୍ରର ଗତିରେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ; ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ନାଶଯନ୍ତୀଵ ମେ ପ୍ରାଣାନ୍ଯମଦୂତା ଇଵାଗତାଃ । ଗଦାପରିଘସଂସ୍ପର୍ଶା ନେମେ ବାଣାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଉଛି ଭଳି ଲାଗୁଛି, ଯମଙ୍କ ଦୂତ ଭଳି ଆସିଛି; ଗଦା ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡର ଘାତ ଭଳି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ଭୁଜଗା ଇଵ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଲେଲିହାନା ଵିଷୋଲ୍ବଣାଃ। ସମାଵିଶନ୍ତି ମର୍ମାଣି ନେମେ ବାଣାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
କ୍ରୋଧିତ ସାପ ଭଳି, ବିଷ ଲିହି ଲିହି, ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ମୋର ମର୍ମସ୍ଥଳକୁ ଭେଦି ଯାଉଛି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଇମେ ବାଣା ନେମେ ବାଣାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ । କୃନ୍ତନ୍ତି ମମ ଗାତ୍ରାଣି ମାଘମାଂ ସେଗଵା ଇଵ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର, ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ନୁହେଁ; ଏଗୁଡିକ ମୋର ଅଙ୍ଗକୁ କାଟି ଦେଉଛି କୁଲାଡି ଦ୍ୱାରା କାଠ କାଟିବା ଭଳି।
ସର୍ଵେ ହ୍ଯପି ନ ମେ ଦୁଃଖଂ କୁର୍ଯୁରନ୍ଯେ ନରାଧିପାଃକ । ଵୀରଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵାନମୃତେ ଜିଷ୍ଣୁଂ କପିଧ୍ଵଜମ୍
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜା ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ; ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଜିଷ୍ଣୁ, କପିଧ୍ୱଜ ବ୍ୟତୀତ।
ଇତି ବ୍ରୁଵଞ୍ଛାନ୍ତନଵୋ ଦିଧକ୍ଷୁରିଵ ପାଣ୍ଡଵମ୍ । ଶକ୍ତିଂ ଭୀଷ୍ମଃ ସ ପାର୍ଥାଯ ତତଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଭାରତ
ଏପରି କହି, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଦହିବାକୁ ଚାହିଁ, ଭୀଷ୍ମ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଏକ ଶକ୍ତି ଛାଡିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତାମସ୍ଯ ଵିଶିଖୈଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଧା ତ୍ରିଭିରପାତଯତ୍। ପଶ୍ଯତାଂ କୁରୁଵୀରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ତତ୍ର ଭାରତ
ଅର୍ଜୁନ ତାହାକୁ ତୀରରେ ତିନି ଭାଗରେ କାଟି ତିନି ଭାଗରେ ପଡିଯାଇଲା; ଏହାକୁ ସମସ୍ତ କୁରୁ ବୀରମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଚର୍ମାଥାଦତ୍ତ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଜାତରୂପପରିଷ୍କୃତମ୍ । ଖଙ୍ଗଂ ଚାନ୍ଯତରପ୍ରେପ୍ସୁର୍ମୃତ୍ଯୋରଗ୍ରେ ଜଯାଯ ଵା
ତାପରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଦେଇଥିବା ଢାଲ ଓ ତଳୱାର ନେଇଲେ, ବିଜୟ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ତଚ୍ଛତଧା ଚର୍ମ ଵ୍ଯଧମତ୍ସାଯକୈସ୍ତଥା । ରଥାଦନଵରୂଢସ୍ଯ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ସେ ଢାଲକୁ ତୀରରେ ଶତ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଭୀଷ୍ମ ରଥରେ ଦଠିଥିଲେ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନ୍ଯଚୋଦଯତ୍। ଅଭିଦ୍ରଵତ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ମା ଵୋଽସ୍ତୁ ଭଯମଣ୍ଵପି
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ସେନାକୁ ଆଗେଇ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ: 'ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କର; ତୁମେ କେବେ ଭୟ ପାଉନାହିଁ।'
ଅଥ ତେ ତୋମରୈଃ ପ୍ରାସୈର୍ବାଣୌଘୈଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ। ପଟ୍ଟସୈଶ୍ଚ ସୁନିସ୍ତ୍ରିଂଶୈର୍ନାରାଚୈଶ୍ଚ ତଥା ଶିତୈଃ
ତାପରେ, ତୁମର ଦଳ ଚାରିପାଖରୁ ତୀର, ବାଣ, ଝାଟି, ତଳୱାର, ଚୁରି, ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନାରାଚ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ଵତ୍ସଦନ୍ତୈଶ୍ଚ ଭଲ୍ଲୈଶ୍ଚ ତମେକମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ । ସିଂହନାଦସ୍ତତୋ ଘୋରଃ ପାଣ୍ଡଵାନାମଭୂତ୍ତଦା
ଏହି ବେଳେ, ବଢ଼ା ମୁଣ୍ଡ ଓ ବଣ୍ଡ ତୀର ନେଇ ସେମାନେ ସେ ଏକ ଜଣକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାପରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦଳରୁ ଭୟଙ୍କର ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା।
ତଥୈଵ ତଵ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ନେଦୁର୍ଭୀଷ୍ମଜଯୈଷିଣଃ। ତମେକମଭ୍ଯରକ୍ଷନ୍ତ ସିଂହନାଦାଂଶ୍ଚ ଚକ୍ରିରେ
ଏହିପରି, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଜିତିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଇ ସେ ଏକ ଜଣକୁ ଘେରି ରଖିଲେ।
ତତ୍ରାସୀତ୍ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ତାଵକାନାଂ ପରୈଃ ସହ। ଦଶମେଽହନି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭୀଷ୍ମାର୍ଜୁନସମାଗମେ
ତାଁଠାରେ, ତୁମ ଦଳ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଦସମ ଦିନରେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମିଳନ ସମୟରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଆସୀଦ୍ଧୋର ଇଵାଵର୍ତୋ ମୁହୂର୍ତମୁଦଧେରିଵ । ସୈନ୍ଯାନାଂ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ନିଘ୍ନତାମିତରେତରମ୍
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସେନାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରିବା ସମୟରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରବାତ ଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଯେପରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରରେ ଚକ୍ରବାତ ହୁଏ।
ଅସୌମ୍ଯରୂପା ପୃଥିଵୀ ଶୋଣିତାକ୍ତାଽଭଵତ୍ତଦା। ସମଂ ଚ ଵିଷମଂ ଚୈଵ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଂଚନ
ସେ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସୁନ୍ଦର ଦେଖାଗଲା; ସମାନ କିମ୍ବା ଅସମାନ ଭୂମି କୁହିବାକୁ କିଛି ଚିହ୍ନିବା ଯାଇନାହିଁ।
ଯୋଧାନାମଯୁତଂ ହତ୍ଵା ତସ୍ମିନ୍ସ ଦଶମେଽହନି । ଅତିଷ୍ଠଦାହଵେ ଭୀଷ୍ମୋ ଭିଦ୍ଯମାନେଷୁ ମର୍ମସୁ
ସେ ଦସମ ଦିନରେ ଭୀଷ୍ମ ଦଶ ହଜାର ଯୋଧାକୁ ମାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଶରୀରର ମର୍ମସ୍ଥଳ ଭାଗ ଭାଗରେ ଘାୟଲ ହେଉଥିବା ସତ୍ତାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଉଡ଼ି ରହିଲେ।
ତତଃ ସେନାମୁଖେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତଃ ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ। ମଧ୍ଯେନ କୁରୁସୈନ୍ଯାନାଂ ଦ୍ରାଵଯାମାସ ଵାହିନୀମ୍
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ଧନୁର୍ଧର ହୋଇ, ସେନାର ମୁହଁରେ ଦଉଡ଼ି ଆସି, କୁରୁ ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ସେମାନେକୁ ପଛେଇ ଦେଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପରାକ୍ରମମ୍। ଦ୍ରାଵଯାମାସୁରିଷୁଭିଃ ସର୍ଵାନ୍ଭୀଷ୍ମପଦାନୁଗାନ୍
ସେଠାରେ ଆମେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ସାହସ ଦେଖିଲୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ତୀର ଦେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅନୁସରଣକାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଛେଇ ଦେଲେ।
ଵଯଂ ଶ୍ଵେତହଯାଦ୍ଭୀତାଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରାଦ୍ଧନଞ୍ଜଯାତ୍। ପୀଡ୍ଯମାନାଃ ଶିତୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵାମ ରଣେ ତଦା
ଅର୍ଜୁନ — କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇଥିବା — ଦ୍ୱାରା ଭୟଭିତ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଆମେ ସେ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇଗଲୁ।