ଭିଦ୍ଯମାନଃ ଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ସର୍ଵାଵରଣଭେଦିଭିଃ । ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ମହାରାଜ ଭରତାନାଂ ପିତାମହମ୍
ତିକ୍ତ ତୀର ଯାହା ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସମସ୍ତ ରକ୍ଷାକୁ ଭେଦି ଦେଉଥିଲା, ରାଜା, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭାରତବଂଶୀଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନଵଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ସ ତେନାଭିହତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଭୀଷ୍ମଃ କୁରୁପିତାମହଃ
କ୍ରୋଧିତ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଛାତିରେ ନଉଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ; ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ହେଲେ ଭୀଷ୍ମ, କୁରୁବଂଶର ପିତାମହ।
ନାକମ୍ପତ ମହାରାଜ କ୍ଷିତିକମ୍ପେ ଯଥାଽଚଲଃ । ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵ୍ଯାକ୍ଷିପନ୍ଗାଣ୍ଡିଵଂ ଧନୁଃ
ମହାରାଜ, ଭୂକମ୍ପ ହେଲେ ଯେପରି ଗିରି ଉପରେ କମ୍ପନ ହୁଏନାହିଁ, ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ହସି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଟାଣିଲେ।
ଗାଙ୍ଗେଯଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷୁଦ୍ରକାଣାଂ ସମାର୍ପଯତ୍। ପୁନଃ ପୁନଃ ଶତୈରେନଂ ତ୍ଵରମାଣୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ସେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପଚିଶଟି ଛୋଟ ତୀର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ; ପରେ ଉତ୍ସାହିତ ଧନଞ୍ଜୟ ଅନେକ ଶତ ତୀର ଦେଇ ପୁନିପୁନି ଆଘାତ କଲେ।
ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତଥା ମର୍ମସ୍ଵତାଡଯତ୍ । ଏଵମନ୍ଯୈରପି ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଯମାନଃ ସହସ୍ରଶଃ
କ୍ରୋଧରେ ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦେହ ଓ ମୂଳସ୍ଥାନକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ତୀର ଦେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆହତ କରୁଥିଲେ।
ତାନପ୍ଯାଶୁ ଶରୈର୍ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରଵିଵ୍ଯାଧ ମହାରଥଃ । ତୈଶ୍ଚ ମୁକ୍ତାଞ୍ଛରାନ୍ଭୀଷ୍ମୋ ଯୁଧି ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
କିନ୍ତୁ ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ତୀର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ମୁକ୍ତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମ, ସତ୍ୟବୀର, ସେମାନେ ଆଘାତ କରିଥିବା ତୀରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
ନିଵାରଯାମାସ ଶରୈଃ ସମଂ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ରଣେ ବାଣାନ୍ଯାନ୍ମୁମୋଚ ମହାରଥଃ
ସମାନ ଶକ୍ତି ଓ ବକ୍ର ତୀର ଦେଇ ସେ ଆଘାତକୁ ରୋକିଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାରଥୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀର ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚାଲିଥିଲେ।
ନ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ରୁଜଂ ତସ୍ଯ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖାଃ ଶିଲାସିତାଃ । ତତଃ କିରୀଟୀ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀଷ୍ମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତତ
ସେ ସୁନା ପଙ୍ଖ ଓ ପାଥର ଶଳା ତୀର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ ମୁକୁଟଧାରୀ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚାସ୍ଯ ସମାଚ୍ଛିନତ୍। ଅଥୈନଂ ନଵଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଧ୍ଵଜମେକେନ ଚିଚ୍ଛିଦେ
ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟକୁ କାଟି ଦେଲେ; ପରେ ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଆଘାତ କରି, ଏକ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ପତାକାକୁ କାଟି ଦେଲେ।
ସାରଥିଂ ଵିଶିଖୈଶ୍ଚାସ୍ଯ ଦଶଭିଃ ସମକମ୍ପଯତ୍ । ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ବଲଵତ୍ତରମ୍
ଦଶଟି ତୀର ଦେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଭୟଭିତ କଲେ; ତାପରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଅନ୍ୟ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଲେ।
ତଦପ୍ଯସ୍ଯ ଶିତୈର୍ଭଲ୍ଲୈସ୍ତ୍ରିଧା ତ୍ରିଭିରଘାତଯତ୍ । ନିମେଷାର୍ଧେନ କୌନ୍ତେଯ ଆତ୍ତମାତ୍ତଂ ମହାରଣେ
କିନ୍ତୁ କୌନ୍ତେୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ତାହାକୁ ତିନି ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ; ଅଧା ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ଯେଉଁ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଲେ, ତାହାକୁ କାଟି ଦେଲେ।
ଏଵମସ୍ଯ ଧନୂଂଷ୍ଯାଜୌ ଚିଚ୍ଛେଦ ସୁବହୂନ୍ଯଥ। ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମୋ ବୀଭତ୍ସୁଂ ନାତ୍ଯଵର୍ତତ
ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ; ପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଉ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ ନାହିଁ।
ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷୁଦ୍ରକାଣାଂ ସମାର୍ପଯତ୍। ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଦୁଃଶାସନମଭାଷତ
ତାପରେ ସେ ପଚିଶଟି ଛୋଟ ତୀର ଛାଡିଲା; ଏପରି ଭଳି ଭେଦି ଦେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଷ ପାର୍ଥୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥଃ । ଶରୈରନେକସାହସ୍ତ୍ରୈର୍ମାମେଵାଭ୍ଯପତଦ୍ରଣେ
ଏହି ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ମହାରଥୀ, ଅନେକ ହଜାର ତୀର ନେଇ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି।
ନ ଚୈଷ ସମରେ ଶକ୍ଯୋ ଜେତୁଂ ଵଜ୍ରଭୃତା ଅପି। ନ ଚାପି ସହିତା ଵୀରା ଦେଵଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହାଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ବଜ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟ ପାରିବେ ନାହିଁ; ଦେବ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ମାଂ ଚାପି ଶକ୍ତା ନିର୍ଜେତୁଂ କିମୁ ମର୍ତ୍ଯା ମହାରଥାଃ । `ଋତେଽର୍ଜୁନଂ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧମେତତ୍ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୋତେ ମଧ୍ୟ କେହି ବିଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ମାନବ ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଣ କହିବି? ଅତି କ୍ରୋଧିତ ଅର୍ଜୁନ ଛଡି, ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଏଵଂ ତଯୋଃ ସଂଵଦତୋଃ ଫଲ୍ଗୁନୋ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂଯୁଗେ
ଏପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ, ଫଳ୍ଗୁନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତୋ ଦୁଃଶାସନଂ ଭୀଷ୍ମଃ ସ୍ମଯମାନ ଇଵାବ୍ରଵୀତ୍ । ଅର୍ଦିତୋ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଭୃଶଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଭଲି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା, ହସି ପାରି ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶାଃ ସୁପୁଙ୍ଖାଃ ସୁପ୍ରତେଜନାଃ । ସୁମୁକ୍ତା ଅଵ୍ଯଵଚ୍ଛିନ୍ନା ନେମେ ବାଣାଃଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ସୁନ୍ଦର ପାଖି, ଭଲ ଧାର ଓ ଦକ୍ଷତାରେ ଛାଡାଯାଇଛି; ବଜ୍ର ଭଳି ଘାତ କରୁଛି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ନିକୃନ୍ତମାନା ମର୍ମାଣି ଦୃଢାଵରଣଭେଦିନଃ । ସୁସଲା ଇଵ ମେ ଧ୍ନନ୍ତି ନେମେ ବାଣଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ମୋର ମର୍ମସ୍ଥଳକୁ କାଟି ଦୃଢ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଭେଦି ଯାଉଛି; ଭଲ ଭାବେ ଛାଡାଯାଇଥିବା ବଣ୍ଡ ଭଳି ଘାତ କରୁଛି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ଵଜ୍ରଦଣ୍ଡସମସ୍ପର୍ଶା ଵଜ୍ରଵେଗଦୁରାସଦାଃ । ମମ ପ୍ରାଣାନାରୁଜନ୍ତି ନେମେ ବାଣାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ବଜ୍ର ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଛୁଇଁ ଯାଉଛି, ବଜ୍ରର ଗତିରେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ; ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ନାଶଯନ୍ତୀଵ ମେ ପ୍ରାଣାନ୍ଯମଦୂତା ଇଵାଗତାଃ । ଗଦାପରିଘସଂସ୍ପର୍ଶା ନେମେ ବାଣାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଉଛି ଭଳି ଲାଗୁଛି, ଯମଙ୍କ ଦୂତ ଭଳି ଆସିଛି; ଗଦା ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡର ଘାତ ଭଳି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ଭୁଜଗା ଇଵ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଲେଲିହାନା ଵିଷୋଲ୍ବଣାଃ। ସମାଵିଶନ୍ତି ମର୍ମାଣି ନେମେ ବାଣାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
କ୍ରୋଧିତ ସାପ ଭଳି, ବିଷ ଲିହି ଲିହି, ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ମୋର ମର୍ମସ୍ଥଳକୁ ଭେଦି ଯାଉଛି; ଏଗୁଡିକ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତୀର ନୁହେଁ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଇମେ ବାଣା ନେମେ ବାଣାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ । କୃନ୍ତନ୍ତି ମମ ଗାତ୍ରାଣି ମାଘମାଂ ସେଗଵା ଇଵ
ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର, ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ନୁହେଁ; ଏଗୁଡିକ ମୋର ଅଙ୍ଗକୁ କାଟି ଦେଉଛି କୁଲାଡି ଦ୍ୱାରା କାଠ କାଟିବା ଭଳି।
ସର୍ଵେ ହ୍ଯପି ନ ମେ ଦୁଃଖଂ କୁର୍ଯୁରନ୍ଯେ ନରାଧିପାଃକ । ଵୀରଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵାନମୃତେ ଜିଷ୍ଣୁଂ କପିଧ୍ଵଜମ୍
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜା ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ; ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଜିଷ୍ଣୁ, କପିଧ୍ୱଜ ବ୍ୟତୀତ।
ଇତି ବ୍ରୁଵଞ୍ଛାନ୍ତନଵୋ ଦିଧକ୍ଷୁରିଵ ପାଣ୍ଡଵମ୍ । ଶକ୍ତିଂ ଭୀଷ୍ମଃ ସ ପାର୍ଥାଯ ତତଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଭାରତ
ଏପରି କହି, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଦହିବାକୁ ଚାହିଁ, ଭୀଷ୍ମ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଏକ ଶକ୍ତି ଛାଡିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତାମସ୍ଯ ଵିଶିଖୈଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଧା ତ୍ରିଭିରପାତଯତ୍। ପଶ୍ଯତାଂ କୁରୁଵୀରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ତତ୍ର ଭାରତ
ଅର୍ଜୁନ ତାହାକୁ ତୀରରେ ତିନି ଭାଗରେ କାଟି ତିନି ଭାଗରେ ପଡିଯାଇଲା; ଏହାକୁ ସମସ୍ତ କୁରୁ ବୀରମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଚର୍ମାଥାଦତ୍ତ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଜାତରୂପପରିଷ୍କୃତମ୍ । ଖଙ୍ଗଂ ଚାନ୍ଯତରପ୍ରେପ୍ସୁର୍ମୃତ୍ଯୋରଗ୍ରେ ଜଯାଯ ଵା
ତାପରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଦେଇଥିବା ଢାଲ ଓ ତଳୱାର ନେଇଲେ, ବିଜୟ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ତଚ୍ଛତଧା ଚର୍ମ ଵ୍ଯଧମତ୍ସାଯକୈସ୍ତଥା । ରଥାଦନଵରୂଢସ୍ଯ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ସେ ଢାଲକୁ ତୀରରେ ଶତ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଭୀଷ୍ମ ରଥରେ ଦଠିଥିଲେ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନ୍ଯଚୋଦଯତ୍। ଅଭିଦ୍ରଵତ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ମା ଵୋଽସ୍ତୁ ଭଯମଣ୍ଵପି
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ସେନାକୁ ଆଗେଇ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ: 'ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କର; ତୁମେ କେବେ ଭୟ ପାଉନାହିଁ।'