ଵିରାଟସ୍ଯ ପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତା ଶତାନୀକୋ ନିପାତିତଃ। ଶତାନୀକଂ ଚ ସମରେ ହତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବିରାଟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଶତାନୀକ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତାନୀକଙ୍କୁ ମାରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ସହସ୍ରାଣି ମହାରାଜ ରାଜ୍ଞାଂ ଭଲ୍ଲୈରପାତଯତ୍। ଉଦ୍ଵିଗ୍ନାଃ ସମରେ ଯୋଧା ଵିକ୍ରୋଶନ୍ତି ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ମହାରାଜ, ଭୀଷ୍ମ ଅସଂଖ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ବାଣରେ ମାରିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଧାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଯେ ଚ କେଚନ ପାର୍ଥାନାମଭିଯାତା ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ରାଜାନୋ ଭୀଷ୍ମମାସାଦ୍ଯ ଗତାସ୍ତେ ଯମସାଦନମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ରାଜା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପଡ଼ି, ଯମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
କିରନ୍ଦଶ ଦିଶୋ ଭୀଷ୍ମଃ ଶରଜାଲୈଃ ସମନ୍ତତଃ । ଅତୀତ୍ଯ ସେନାଂ ପାର୍ଥାନାମଵତସ୍ଥେ ଚମୂମୁଖେ
ଭୀଷ୍ମ ଦଶ ଦିଗକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାଣର ଜାଲି ଛାଡ଼ି, ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ଅଟକି, ଚମୂର ମୁହଁରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସ କୃତ୍ଵା ସୁମହତ୍କର୍ମ ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ଦଶମେଽହନି। ସେନଯୋରନ୍ତରେ ତିଷ୍ଠନ୍ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନଃ
ଦଶମ ଦିନରେ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଭୀଷ୍ମ ଦୁଇଟି ସେନାର ମଧ୍ୟରେ, ଧନୁଷ ବାଣ ହାତରେ ଧରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ନ ଚୈନଂ ପାର୍ଥିଵାଃ କେଚିଚ୍ଛକ୍ତା ରାଜନ୍ନିରୀକ୍ଷିତୁମ୍ । ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଯଥା ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ତପନ୍ତଂ ଭାସ୍କରଂ ଦିଵି
ରାଜା, କୌଣସି ରାଜା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ଦେଖିପାରିଲେନାହିଁ; ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରୂପୀ ଆକାଶରେ ତପୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତିନି ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।
ଯଥା ଦୈତ୍ଯଚମୂଂ ଶକ୍ରସ୍ତାପଯାମାସ ସଂଯୁଗେ । ତଥା ଭୀଷ୍ମଃ ପାଣ୍ଡଵେଯାଂସ୍ତାପଯାମାସ ଭାରତ
ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେତ୍ୟ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜଳାଇଦେଇଥିଲେ, ସେପରି ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ, ଭାରତ।
ତଥା ଚୈନଂ ପରାକ୍ରାନ୍ତମାଲୋକ୍ଯ ମଧୁସୂଦନଃ। ଉଵାଚ ଦେଵକୀପୁତ୍ରଃ ପ୍ରୀଯମାଣୋ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମଧୁସୂଦନ ଦେବକୀପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଷ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମଃ ସେନଯୋରନ୍ତରେ ସ୍ଥିତଃ । ସନ୍ନିହତ୍ଯ ବଲାଦେନଂ ଵିଜଯସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଦୁଇଟି ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ଜୟ କରିଲେ, ତୁମର ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।
ବଲାତ୍ସଂସ୍ତମ୍ଭଯସ୍ଵୈନଂ ଯତ୍ରୈଷା ଭିଦ୍ଯତେ ଚମୂଃ । ନ ହି ଭୀଷ୍ମଶରାନନ୍ଯଃ ସୋଢୁମୁତ୍ସହତେ ଵିଭୋ
ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଚମୂ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି, ସେଠାରେ ଶକ୍ତିରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅଟକା; କାରଣ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବାଣକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହିପାରିବେନାହିଁ।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷଣେ ରାଜଂଶ୍ଚୋଦିତୋ ଵାନରଧ୍ଵଜଃ । ସଧ୍ଵଜଂ ସରଥଂ ସାଶ୍ଵଂ ଭୀଷ୍ମମନ୍ତର୍ଦଧେ ଶରୈଃ
ତାହା ପରେ, ରାଜା, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାନର ଧ୍ୱଜ ଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜ, ରଥ ଓ ଘୋଡା ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ଆଡ଼େ ଲୁଚାଇଦେଲେ।
ସ ଚାପି କୁରୁମୁଖ୍ଯାନାମୃଷଭଃ ପାଣ୍ଡଵେରିତାନ୍। ସରଵ୍ରତୈଃ ଶରଵ୍ରାତାନ୍ବହୁଧା ଵିଦୁଧାଵ ତାନ୍
ଭୀଷ୍ମ, କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ତାଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଆସୁଥିବା ବାଣମାଳାକୁ ବହୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚିରି ଦେଲେ।
ତତଃ ପାଞ୍ଚାଲରାଜଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ପାଣ୍ଡଵୋ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ
ତାପରେ ପଞ୍ଚାଳ ରାଜା, ପ୍ରଭଳ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ପାଣ୍ଡବ ଭୀମସେନ ଓ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ,
ଯମୌ ଚ ଚେକିତାନଶ୍ଚ କେକଯାଃ ପଞ୍ଚ ଚୈଵ ହ । ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃ ସୌଭଦ୍ରୋଽଥ ଘଟୋତ୍କଚଃ
ଯମ ଦ୍ୱୟ, ଚେକିତାନ, କେକୟ ଦେଶର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ, ବଳଶାଳୀ ସାତ୍ୟକି, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ଘଟୋତ୍କଚ,
ଦ୍ରୌପଦେଯାଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ କୁନ୍ତିଭୋଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଵିରାଟଶ୍ଚ ମହାରାଜ ପାଣ୍ଡଵେଯା ମହାବଲାଃ
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଶିଖଣ୍ଡୀ, ପ୍ରଭଳ କୁନ୍ତିଭୋଜ ଓ ମହାରାଜା ବିରାଟ, ଏହି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ,
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ପୀଡିତା ଭୀଷ୍ମସାଯକୈଃ । ସମୁଦ୍ଧୃତାଃ ଫଲ୍ଗୁନେନ ନିମଗ୍ନାଃ ଶୋକସାଗରେ
ଏହି ମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଯୋଧା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ବାଣରେ ଅତି କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିଲେ, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖର ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଲେ।
ତତଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଵେଗେନ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପରମାଯୁଧମ୍। ଭୀଷ୍ମମେଵାଭିଦୁଦ୍ରାଵ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ କିରୀଟିନା
ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସିଧା ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତୋଽସ୍ଯାନୁଚରାନ୍ହତ୍ଵା ସର୍ଵାନ୍ରଣଵିଭାଗଵିତ୍ । ଭୀଷ୍ମମେଵାଭିଦୁଦ୍ରାଵ ବୀଭତ୍ସୁରପରାଜିତଃ
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧର ନିୟମ ଜାଣିଥିବା ଅଜୟ ଭୀମସେନ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହାୟକମାନେକୁ ସଂହାର କରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚେକିତାନଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ । ଵିରାଟୋ ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚୈଵ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ
ସାତ୍ୟକି, ଚେକିତାନ, ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବିରାଟ, ଦ୍ରୁପଦ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର,
ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭୀଷ୍ମମେଵାଜୌ ରକ୍ଷିତା ଦୃଢଧନ୍ଵନା । ଅଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ସମରେ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚ ଚାତ୍ମଜାଃ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଦଦୃଶୁଃ ସମରେ ଭୀଷ୍ମଂ ସମୁଦ୍ଯତମହାଯୁଧମ୍ । ତେ ସର୍ଵେ ଦୃଢଧନ୍ଵାନଃ ସଂଯୁଗେଷ୍ଵପଲାଯିନଃ
ସମସ୍ତେ ଯୋଧା ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ମହାଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ।
ବହୁଧା ଭୀଷ୍ମମାନର୍ଚ୍ଛୁର୍ମାର୍ଗଣୈଃ କ୍ଷତମାର୍ଗଣୈଃ । ଵିଧୂଯ ତାନ୍ବାଣଗଣାନ୍ଯେ ମୁକ୍ତାଃ ପାର୍ଥିଵୋତ୍ତମୈଃ
ସମସ୍ତେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ବାଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମ ସେ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣମାଳାକୁ ଅପସାରଣ କରିଦେଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାନାମଦୀନାତ୍ମା ଵ୍ଯଗାହତ ଵରୂଥିନୀମ୍ । ଚକ୍ରେ ଶରଵିଘାତଂ ଚ କ୍ରୀଡନ୍ନିଵ ପିତାମହଃ
ଭୀଷ୍ମ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଶିବିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଖେଳିବା ପରି ତାଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ନାଭିସଂଧତ୍ତ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯେ ସ୍ମଯମାନୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ତସ୍ଯାନୁସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମୋ ବାଣାଞ୍ଶିଖଣ୍ଡିନେ
ଭୀଷ୍ମ ବାରମ୍ବାର ହସି, ପଞ୍ଚାଳ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ବାଣ ନିଶାନା କଲେନି, ତାଙ୍କର ଜନ୍ମର ନାରୀତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରି।
ଜଘାନ ଦ୍ରୁପଦାନୀକେ ରଥାନ୍ସପ୍ତ ମହାରଥଃ । ତତଃ କିଲକିଲାଶବ୍ଦଃ କ୍ଷଣେନ ସମଭୂତ୍ତଦା
ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଦଳରେ ସାତଟି ରଥକୁ ସଂହାର କଲେ; ତାପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ମତ୍ସ୍ଯପାଞ୍ଚାଲଚେଦୀନାଂ ତମେକମଭିଧାଵତାମ୍ । ତେ ନରାଶ୍ଵରଥଵ୍ରାତୈର୍ମାର୍ଗଣୈଶ୍ଚ ପରଂତପ
ମତ୍ସ୍ୟ, ପଞ୍ଚାଳ ଓ ଚେଦି ଦେଶର ଯୋଧାମାନେ ଏକା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଅନେକ ମାନବ, ଘୋଡା ଓ ରଥ ଦଳ ଏବଂ ବାଣମାଳା ସହିତ।
ତମେକଂ ଛାଦଯାମାସୁର୍ମେଘା ଇଵ ଦିଵାକରମ୍ । ଭୀଷ୍ମଂ ଭାଗୀରଥୀପୁତ୍ରଂ ପ୍ରତପନ୍ତଂ ରଣେ ରିପୂନ୍
ସମସ୍ତେ ଭୀଷ୍ମ, ଭାଗୀରଥୀପୁତ୍ର, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦହୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମେଘ ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଦେଇଥିବା ପରି ଆଡ଼େ ଲୁଚାଇଦେଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ଚ ତେଷାଂ ଚ ଯୁଦ୍ଧେ ଦେଵାସୁରୋପମେ । କିରୀଟୀ ଭୀଷ୍ମମାନର୍ଚ୍ଛ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍
ତାପରେ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅର୍ଜୁନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଏଵଂ ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍ । ଵିଵ୍ଯଧୁଃ ସମରେ ଭୀଷ୍ମଂ ପରିଵାର୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ଏପରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶତଘ୍ନୀଭିଃ ସୁଘୋରାଭିଃ ପରିଘୈଶ୍ଚ ପରଶ୍ଵଥୈଃ । ମୁଦ୍ଗରୈର୍ମୁସଲୈଃ ପ୍ରାସୈଃ କ୍ଷେପଣୀଯୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଭୟଙ୍କର ଶତଘ୍ନୀ, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ, କୁହା, ଗଦା, ମୁସଳ, ବଣ୍ଡା, ଓ ନିମନ୍ତି ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।