ଦେଵା ଅପି ସମୁଦ୍ଯୁକ୍ତା ନାଲଂ ଭୀଷ୍ମଂ ସମାସିତୁମ୍ । କିମୁ ପାର୍ଥା ମହାତ୍ମାନଂ ମର୍ତ୍ଯଭୂତା ମହାବଲାଃ
ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟ ହେବାରୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ କି?
ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ରଵତ ମା ଯୋଧାଃ ଫଲ୍ଗୁନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂଯୁଗେ । ଅହମଦ୍ଯ ରଣେ ଯତ୍ତୋ ଯୋଧଯିଷ୍ଯାମି ପାଣ୍ଡଵମ୍
ତେଣୁ ଯୋଧାମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାଗିବେ ନାହିଁ; ଆଜି ମୁଁ ନିଜ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ସହିତଃ ସର୍ଵତୋ ଯତ୍ତୈର୍ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵସୁଧାଧିପୈଃ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚୋ ରାଜଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧନ୍ଵିନଃ
ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଚାରିପାଖରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଦ୍ୟମ କର; ରାଜା, ତୁମ ଧନୁର୍ଧର ପୁଅଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି—
ଅର୍ଜୁନଂ ପ୍ରତି ସଂଯତ୍ତା ବଲଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ । ତେ ଵିଦେହାଃ କଲିଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଦାସେରକଗଣାଶ୍ଚ ହ
ବଳଶାଳୀ ବିଦେହ, କଳିଙ୍ଗ ଏବଂ ଦାସେରକ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅଭିପେତୁର୍ନିଷାଦାଶ୍ଚ ସୌଵୀରାଶ୍ଚ ମହାରଣେ । ବାହ୍ଲୀକା ଦରଦାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରତୀଚ୍ଯୋଦୀଚ୍ଯମାଲଵାଃ
ନିଷାଦ ଏବଂ ସୌବୀରମାନେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ; ବାହ୍ଳିକ, ଦରଦ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ମାଳବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ଅଭୀଷାହାଃ ଶୂରସେନାଃ ଶିବଯୋଽଥ ଵସାତଯଃ । ସାଲ୍ଵଃ ଶକାସ୍ତ୍ରିଗର୍ତାଶ୍ଚ ଅମ୍ବଷ୍ଠାଃ କେକଯୌଃ ସହ
ଅଭୀଷାହ, ଶୂରସେନ, ଶିବି ଏବଂ ବସାତ, ସାଲ୍ବ, ଶକ, ତ୍ରିଗର୍ତ, ଅମ୍ବଷ୍ଠ, କେକୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ଅଭିପେତୂ ରଣେ ପାର୍ଥଂ ପତଙ୍ଗା ଇଵ ପାଵକମ୍ । ସ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସହାନୀକାନ୍ମହାରାଜ ମହାରଥାନ୍
ସେମାନେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ, ପୋକାମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯିବା ପରି; ମହାରାଜ, ସେ ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଦଳ ଏବଂ ମହାରଥମାନେ ସହ—
ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ପ୍ରସଂଧାଯ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ସ ତୈରସ୍ତ୍ରୈର୍ମହାଵେଗୈର୍ଦଦାହ ସୁମହାବଲଃ
ଧନଞ୍ଜୟ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଚିନ୍ତା କରି ଏକସାଥି ଚଲାଇଲେ; ସେ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକର ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତି ସହିତ, ନିଜ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେକୁ ଦହିଦେଲେ।
ଶରପ୍ରତାପୈର୍ବୀଭତ୍ସୁଃ ପତଙ୍ଗାନିଵ ପାଵକଃ । ତସ୍ଯ ବାଣସହସ୍ରାଣି ସୃଜତୋ ଦୃଢଧନ୍ଵିନଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀରର ତୀବ୍ର ଆକ୍ରମଣରେ, ପୋକାମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ପଡି ଦହିଯିବା ପରି, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁରୁ ହଜାର ହଜାର ତୀର ବାହାରିଲା।
ଦୀପ୍ଯମାନମିଵାକାଶେ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ସମଦୃଶ୍ଯତ। ତେ ଶରାର୍ତା ମହାରାଜ ଵିପ୍ରକୀର୍ଣମହାଧ୍ଵଜାଃ
ଗାଣ୍ଡୀବ ଆକାଶରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇଥିବା ମହାରଥୀମାନଙ୍କର ବଡ଼ ବନ୍ଧାମାନେ ବିକ୍ରିତ ହୋଇ ଚିଁଡ଼ିଯିବା ପରି ହେଇଗଲା।
ନାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ରାଜାନଃ ସହିତା ଵାନରଧ୍ଵଜମ୍ । ସଧ୍ଵଜା ରଥିନଃ ପେତୁର୍ହଯାରୋହା ହଯୈଃ ସହ
ବାନର ଧ୍ୱଜ ଧାରୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ରଥୀମାନେ ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ସହିତ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଘୋଡ଼ାରୋହୀମାନେ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ସଗଜାଶ୍ଚ ଗଜାରୋହାଃ କିରୀଟିଶରତାଡିତାଃ । ତତୋଽର୍ଜୁନଭୁଜୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈରାଵୃତାଽଽସୀଦ୍ଵସୁଂଧରା
ହାତୀ ଓ ହାତୀର ଚାଳକମାନେ ମଧ୍ୟ କିରିଟି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭୁଜରୁ ବାହାରିଥିବା ତୀରରେ ପୃଥିବୀ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଗଲା।
ଵିଦ୍ରୁତଂ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଶରୈର୍ବଲମଦୃଶ୍ଯତ । ଅଥ ପାର୍ଥୋ ମହାରାଜ ଦ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ଵରୂଥିନୀମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇ ସେନା ଭୟରେ ପଳାଇବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାପରେ, ମହାରାଜ, ପାର୍ଥ ସେନାକୁ ଭଗାଇଦେଲେ।
ଦୁଃଶାସନାଯ ସୁବହୂନ୍ପ୍ରେଷଯାମାସ ସାଯକାନ୍ । ତେ ତୁ ଭିତ୍ତ୍ଵା ତଵ ସୁତଂ ଦୁଃଶାସନମଯୋମୁଖାଃ
ପରେ ଅର୍ଜୁନ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ଅନେକ ତୀର ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ଏହି ଲୋହା ମୁଣ୍ଡି ତୀରମାନେ ତୁମ ପୁଅ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ଭେଦିଦେଲେ।
ଧରଣୀଂ ଵିଵିଶୁଃ ସର୍ଵେ ଵଲ୍ମୀକମିଵ ପନ୍ନଗାଃ । ହଯାଂଶ୍ଚାସ୍ଯ ତତୋ ଜଘ୍ନେ ସାରଥିଂ ଚ ନ୍ଯପାତଯତ୍
ସେ ତୀରମାନେ ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି ଏକ ଜହ୍ନା ପରି ଭିତରକୁ ଯାଇଗଲେ; ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମାରିଦେଲେ ଓ ସାରଥିକୁ ତଳେ ପଡ଼ାଇଲେ।
ଵିଵିଂଶତିଂ ଚ ଵିଂଶତ୍ଯା ଵିରଥୀକୃତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଆଜଘାନ ଭୃଶଂ ଚୈଵ ପଞ୍ଚଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ଏଉଁଠି ଅଧିକ ଶତ ତୀରରେ ବିବିଂଶତିଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲେ; ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ତୀବ୍ର ତୀରରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
କୃପଂ ଵିକର୍ଣଂ ଶଲ୍ଯଂ ଚ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ବହୁଭିରାଯସୈଃ । ଚକାର ଵିରଥାଂଶ୍ଚୈଵ କୌନ୍ତେଯଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ
କୃପ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଶାଲ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଅନେକ ଲୋହା ତୀରରେ ଆହତ କଲେ; କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲେ।
ଏଵଂ ତେ ଵିରଥାଃ ସର୍ଵେ କୃପଃ ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ମାରିଷ । ଦୁଃଶାସନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଚ ଵିଵିଂଶତିଃ
ଏଭଳି, କୃପ, ଶାଲ୍ୟ, ଦୁଃଶାସନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିବିଂଶତି — ସମସ୍ତେ ରଥହୀନ ହୋଇଗଲେ।
ସଂପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ସମରେ ନିର୍ଜିତାଃ ସଵ୍ଯସାଚିନା । ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରାଜିତ୍ଯ ମହାରଥାନ୍
ସବ୍ୟସାଚୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାଇଗଲେ; ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାରଥୀମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ରଣେ ପାର୍ଥୋ ଵିଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ । ତଥୈଵ ଶରଵର୍ଷେଣ ଭାସ୍କରୋ ରଶ୍ମିଵାନିଵ
ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୂମହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଉଥିଲେ; ତୀରର ବର୍ଷାରେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅନ୍ଯାନପି ମହାରାଜ ତାପଯାମାସ ପାର୍ଥିଵାନ୍ । ପରାଙ୍ମୁଖୀକୃତ୍ଯ ତଥା ଶରଵର୍ଷୈର୍ମହାରଥାନ୍
ଅର୍ଜୁନ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୀରର ବର୍ଷାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ, ମହାରଥୀମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
ପ୍ରାଵର୍ତଯତ ସଂଗ୍ରାମେ ଶୋଣିତୋଦାଂ ମହାନଦୀମ୍ । ମଧ୍ଯେନ କୁରୁସୈନ୍ଯାନାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଭାରତ
କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ଏକ ବଡ଼ ରକ୍ତ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ କରିଦେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନତିମହାଭୀମେ ରାଜନ୍ଵୀରଵରକ୍ଷଯେ । ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତି ପରାକ୍ରାନ୍ତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହ ସୃଞ୍ଜଯୈଃ
ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ବୀରମାନଙ୍କ ନାଶରେ, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରସର ହେଲେ।
ତେ ପରାକ୍ରାନ୍ତମାଲୋକ୍ଯ ଯୁଧି ରାଜନ୍ପିତାମହମ୍ । ନ ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ତେ ପୁତ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଲୋକପୁରସ୍କୃତାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାମହଙ୍କ ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ରାଜା, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଫେରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକର ଆଶାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଇଚ୍ଛନ୍ତୋ ନିଧନଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକପରାଯଣାଃ । ପାଣ୍ଡଵାନଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ତାଵକା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ, ତୁମ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରମାଦିତ ପୁଅମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରସର ହେଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ମହାରାଜ ସ୍ମରନ୍ତୋ ଵିଵିଧାନ୍ବହୂନ୍ । କ୍ଲେଶାନ୍କୃତାନ୍ସପୁତ୍ରେଣ ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ନରାଧିପ
ପାଣ୍ଡବମାନେ, ରାଜା, ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅ ଆଗରୁ ସେମାନେ ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନେକ କଷ୍ଟ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ।
ଭଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଣେ ଶୂରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକପୁରସ୍କୃତାଃ। ତାଵକାଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଯୋଧଯନ୍ତି ସ୍ମ ହୃଷ୍ଟଵତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ତୁମ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ସ୍ବର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ, ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ଗଜାଶ୍ଚ ରଥସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ବହୁଧା ରଥିଭିର୍ହତାଃ । ରଥାଶ୍ଚ ନିହତା ନାଗୈର୍ହଯାଶ୍ଚୈଵ ପଦାତିଭିଃ
ହାତୀ ଏବଂ ରଥର ଦଳଗୁଡିକୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ରଥଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମାରିଥିଲେ; ରଥଗୁଡିକୁ ହାତୀମାନେ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଘୋଡାମାନେ ପଦାତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ।
ଅନ୍ତରା ଚ୍ଛିଦ୍ଯମାନାନି ଶରୀରାଣି ଶିରାଂସି ଚ । ନିପେତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଗଜାଶ୍ଵରଥଯୋଧିନାମ୍
ମଧ୍ୟରେ, ଶରୀର ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ଚିରି ଯାଇଥିଲା, ହାତୀ, ଘୋଡା ଏବଂ ରଥଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ଶବ ଚାରିଦିଗରେ ପଡିଯାଉଥିଲା।
ଛନ୍ନମାଯୋଧନଂ ରାଜନ୍କୁଣ୍ଡଲାଙ୍ଗଦଧାରିଭିଃ। ପତିତୈଃ ପାତ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ରାଜପୁତ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ
ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ରାଜପୁତ୍ର ଏବଂ ବଡ଼ ରଥଯୋଦ୍ଧାମାନେ, କୁଣ୍ଡଳ ଏବଂ ଆଙ୍ଗଦ ପିନ୍ଧିଥିବା, ପଡିଯାଇଥିବା ଏବଂ ମାରାଯାଉଥିବା, ଦ୍ୱାରା ଢାକିଯାଇଥିଲା।