ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ତତୋ ନାଗମାଯାନ୍ତଂ ରଜତୋପମୈଃ । ଵିମଲୈରାଯସୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରଵିଧ୍ଯତ ମହାରଣେ
ଅର୍ଜୁନ ତାପରେ, ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ହାତୀକୁ ଚାନ୍ଦି ପରି ଚମକୁଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଲୋହା ଶର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ଚ କୌନ୍ତେଯୋ ଯାହିଯାହୀତ୍ଯଚୋଦଯତ୍। ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତି ମହାରାଜ ଜହ୍ଯେନମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ 'ଯାଉ, ଯାଉ' ବୋଲି ଉତ୍ସାହିତ କଲେ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ମାର।'
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷସ୍ତତୋ ହିତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵଂ ପାଣ୍ଡୁପୂର୍ଵଜ। ପ୍ରଯଯୌ ତ୍ଵରିତୋ ରାଜନ୍ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁର୍ବଜଙ୍କୁ ଛାଡି, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ରଥ ପାଖକୁ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନୋ ମହାରାଜ ଭୀଷ୍ମମଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍। ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ତାପରେ, ରାଜା, ଅର୍ଜୁନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତେଜରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତସ୍ତେ ତାଵକାଃ ଶୂରାଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ରଭସଂ ଯୁଧି । ସମଭ୍ଯଧାଵନ୍କ୍ରୋଶନ୍ତସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ ତୁମର ଶୂର ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଲାଗିଥିଲା।
ନାନାଵିଧାନ୍ଯନୀକାନି ପୁତ୍ରାଣାଂ ତେ ଜନାଧିପ । ଅର୍ଜୁନୋ ଵ୍ଯଧମତ୍କାଲେ ଦିଵୀଵାଭ୍ରାଣି ମାରୁତଃ
ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ସେନା ଦଳକୁ ଅର୍ଜୁନ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବାତାସ ମେଘକୁ ଭାଗିଦେଇଥାଏ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ଭରତାନାଂ ପିତାମହମ୍। ଇଷୁଭିସ୍ତୂର୍ଣମଵ୍ଯଗ୍ରୋ ବହୁଭିଃ ସ ସମାଚିନୋତ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭାରତମାନଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କ ସମ୍ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଅନେକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆବୃତ କରିଦେଲେ।
ରଥାଗ୍ନ୍ଯଗାରଶ୍ଚାପାର୍ଚିରଶିଶକ୍ତିଗଦେନ୍ଧନଃ । ଶରସଙ୍ଘମହାଜ୍ଵାଲଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ସମରେଽଦହତ୍
ତାଙ୍କର ରଥ ହେଉଛି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ଧନୁ ହେଉଛି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ବାଣ ଓ ଶିଶୁ ହେଉଛି ଜଳନ୍ତ ଜଳନ; ବଡ଼ ବାଣର ଅଗ୍ନିରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦହିଦେଲେ।
ଯଥାଽଗ୍ନିଃ ସୁମହାନିଦ୍ଧଃ କକ୍ଷେ ଚରତି ସାନିଲଃ। ତଥା ଜଜ୍ଵାଲ ଭୀଷ୍ମୋଽପି ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁଦୀରଯନ୍
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ବାତାସରେ ଜଙ୍ଗଲ ମାନେ ଦହିଯାଏ, ସେପରି ଭୀଷ୍ମ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରି ଦେଖାଉଥିଲେ।
ସୋମକାଂଶ୍ଚ ରଣେ ଭୀଷ୍ମୋ ଜଘ୍ନେ ପାର୍ଥପଦାନୁଗାନ୍ । ନ୍ଯଵାରଯତ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ମହାରଥଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ସୋମକ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନାକୁ ଏହି ମହାରଥୀ ଅଟକାଇଦେଲେ।
ସୁଵର୍ଣପୁଙ୍ଖୈରିଷୁଭିଃ ଶିତୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ନାଦଯନ୍ସ ଦିଶୋ ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚ ମହାହଵେ
ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଙ୍ଖ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତିରବାଣ ଦ୍ୱାରା, ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଚାରିପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଦେଲେ।
ପାତଯନ୍ରଥିନୋ ରାଜନ୍ହଯାଂଶ୍ଚ ସହ ସାଦିଭିଃ । ମୁଣ୍ଡତାଲଵନାନୀଵ ଚକାର ସ ରଥଵ୍ରଜାନ୍
ରାଜା, ରଥୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ରଥମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଓ ତାଳ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଲାଗିଥିଲା।
ନିର୍ମନୁଷ୍ଯାନ୍ରଥାନ୍ରାଜନ୍ଗଜାନଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ । ଚକାର ସମରେ ଭୀଷ୍ମଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରଥ, ଗଜ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମନୁଷ୍ୟ ବିହୀନ କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ଜ୍ଯାତଲନିର୍ଘୋଷଂ ଵିସ୍ଫୂର୍ଜିତମିଵାଶନେଃ । ନିଶମ୍ଯ ସର୍ଵତୋ ରାଜନ୍ସମକମ୍ପନ୍ତ ସୈନିକାଃ
ତାଙ୍କ ଧନୁର ତାରର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ, ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ପରି, ସମସ୍ତ ସେନାମାନେ ଶୁଣି ଭୟରେ କମ୍ପିଉଥିଲେ, ରାଜା।
ଅଘୋମା ନ୍ଯପତନ୍ବାଣାଃ ପିତୁସ୍ତେ ମନୁଜେଶ୍ଵର । ନାସଞ୍ଜନ୍ତ ଶରୀରେଷୁ ଭୀଷ୍ମଚାପଚ୍ଯୁତାଃ ଶରାଃ
ମନୁଷ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ବାଣ ଘନ ଧାରାରେ ପଡ଼ୁଥିଲା; ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧନୁରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବାଣ କେହି ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଅସଫଳ ହେଉନଥିଲା।
ନିର୍ମନୁଷ୍ଯାନ୍ରଥାନ୍ରାଜନ୍ସୁଯୁକ୍ତାଞ୍ଜଵନୈର୍ହଯୈଃ । ଵାତାଯମାନାନଦ୍ରାକ୍ଷଂ ଧ୍ରିଯମାଣାନ୍ଵିଶାଂପତେ
ବିଶ୍ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗାଯୋଗି ରଥମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ବିହୀନ ହୋଇ, ବାତାସରେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ଏକଠା ରହିଥିଲେ।
ଚେଦିକାଶିକରୂଶାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ । ମହାରଥାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ କୁଲପୁତ୍ରାସ୍ତନୁତ୍ଯଜଃ
ଚେଦି, କାଶି ଓ କରୂଷ ଜାତିର ଚଉଦି ହଜାର ମହାରଥୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳର ପୁଅ ଓ ଜୀବନ ଦେବାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ—
ଅପରାଵର୍ତିନଃ ଶୂରାଃ ସୁଵର୍ଣଵିକୃତଧ୍ଵଜାଃ । ସଂଗ୍ରାମେ ଭୀଷ୍ମମାସାଦ୍ଯ ସଵାଜିରଥକୁଞ୍ଜରାଃ
ଅଟୁଟ ଶୂର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜ ନେଇ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମ୍ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ପରଲୋକାଯ ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯମିଵାନ୍ତକମ୍। ନ ତତ୍ରାସୀଦ୍ରଣେ ରାଜନ୍ସୋମକାନାଂ ମହାରଥଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁର ବଡ଼ ମୁଁହ ପରି ପରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସୋମକ ମହାରଥୀ କେହି ରହିଲେନି।
ଯଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଜୀଵିତେ ସ୍ମ ମନୋ ଦଧେ । ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ରଣେ ଯୋଧାନ୍ପ୍ରେତରାଜପୁରଂ ପ୍ରତି
ଯେଉଁଯୁଦ୍ଧା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମ୍ନିକଟକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାଇ, ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରେତରାଜଙ୍କ ନଗରକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ।
ନୀତାନମନ୍ଯନ୍ତ ଜନା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍ । ନ କଶ୍ଚିଦେନଂ ସମରେ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାତି ମହାରଥଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବୀରତା ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଭାବିଲେ, ସେମାନେ ନିତା ଯାଇଛନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମ୍ନିକଟକୁ ଆସିବା ସାହସ କଲେନି।
ଋତେ ପାଣ୍ଡୁସୁତଂ ଵୀରଂ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣସାରଥିମ୍ । ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ଚ ସମରେ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯମମିତୌଜସମ୍
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶୂର ପୁଅ, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଓ କୃଷ୍ଣ ସାରଥୀ ସହିତ, ଏବଂ ପଞ୍ଚାଳର ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଏହିମାନେ ଛଡ଼ା।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ରଣେ ଭୀଷ୍ମମାସାଦ୍ଯ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍ । ଦଶଭିର୍ନିଶିତୈର୍ଭଲ୍ଲୈରାଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଛାତିରେ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲା।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ତୁ ଗାଙ୍ଗେଯଃ କ୍ରୋଧଦୀପ୍ତେନ ଚକ୍ଷୁଷା । ସଂପ୍ରେକ୍ଷତ କଟାକ୍ଷେଣ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଭାରତ
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିତ ଚକ୍ଷୁରେ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ଦେଖି, ଏକପଟି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଏମିତି ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ସ୍ମରନ୍ରାଜନ୍ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ। ନାଜଘାନ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଃ ସ ଚ ତନ୍ନାଵବୁଦ୍ଧଵାନ୍
ରାଜା, ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଜନନୀ ଥିବା ଦୁଃଖକୁ ଭୀଷ୍ମ ସମ୍ମୁଖରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖାଉଥିବା ସମୟରେ ମନେ ପକାଇ, ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେନି; ଏହି କଥା ଶିଖଣ୍ଡୀ ଜାଣିଲେନି।
ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ମହାରାଜ ଶିଖଣ୍ଡିନମଭାଷତ । ଅଭିତ୍ଵରସ୍ଵାସ୍ଯ ଵଧେ ଶିଖଣ୍ଡିନ୍ରଥସତ୍ତମ
ମହାରାଜ, ଅର୍ଜୁନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁରନ୍ତ ଆଗେ ବଢ଼, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କର, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।"
କିଂ ତେ ଵିଵକ୍ଷଯା ଵୀର ଜହି ଭୀଷ୍ମଂ ମହାରଥମ୍ । ନ ହ୍ଯନ୍ଯମନୁପଶ୍ଯାମି କଂଚିଦ୍ଯୌଧିଷ୍ଠିରେ ବଲେ
"ବୀର, କାହିଁକି ଦ୍ୱିଧା କରୁଛ? ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ, ଏହି ମହାରଥୀକୁ, ବଧ କର। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନାରେ ଏହି କାମ କରିପାରିବା ଆଉ କେହି ନାହିଁ।"
ଯଃ ଶକ୍ତଃ ସମରେ ଭୀଷ୍ମଂ ଯୋଧଯେତ ପିତାମହମ୍ । ଋତେ ତ୍ଵାଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
"ତୁମେ ଛଡ଼ି, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ପିତାମହଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିପାରିବା କେହି ନାହିଁ। ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।"
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପାର୍ଥେନ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭରତର୍ଷଭ । ଶରୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ପିତାମହମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ପାର୍ଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ତୀର ନେଇ ତୁରନ୍ତ ପିତାମହଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଅଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତାନ୍ବାଣାନ୍ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ । ଅର୍ଜୁନଂ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଵାରଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ତୁମର ପିତା ଦେବବ୍ରତ, ଏହି ତୀରଗୁଡିକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ତୀର ଦେଇ ରୋକିଲେ।