ଗିରିମାତ୍ରା ହି ତେ ନାଗା ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନଚଯୋପମାଃ । ଵିରେଜୁର୍ଵସୁଧାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵିକୀର୍ଣା ଇଵ ପର୍ଵତାଃ
ସେହି ପର୍ବତ ସମାନ ଏବଂ ଭଙ୍ଗା କଜଳ ଗୁଡିକୁ ଦେଖିବା ପରି ହାତୀମାନେ ଭୂମିରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଭାଙ୍ଗା ପର୍ବତ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ମଦ୍ରରାଜାନମାହଵେ । ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଗୁପ୍ତଂ ପୀଡଯାମାସ ସଂଗତମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତିବଡ଼ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ଚାରିପଟେ ଘିରିଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ଦବାଇ ଦେଲେ।
ମଦ୍ରେଶ୍ଵରଶ୍ଚ ସମରେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍ । ପୀଡଯାମାସ ସଂରବ୍ଧୋ ଭୀଷ୍ମହେତୋଃ ପରାକ୍ରମୀ
ମଦ୍ର ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ଧର୍ମପୁତ୍ର ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଦବାଇ ଦେଲେ।
ଵିରାଟଂ ସୈନ୍ଧଵୋ ରାଜା ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ନଵଭିଃ ସାଯକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈସ୍ତ୍ରିଂଶତା ପୁନରାର୍ପଯତ୍
ସିନ୍ଧୁ ରାଜା ଭଲ ତୀର ଦେଇ ଭିନ୍ନ ନଉଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଭିରାଟଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, ପଛରେ ତିରିଶଟି ତୀର ଦେଇ ଆଉ ଏକଥର ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିରାଟଶ୍ଚ ମହାରାଜ ସୈନ୍ଧଵଂ ଵାହିନୀପତିଃ । ତ୍ରିଂଶଦ୍ଭିର୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈରାଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ଭିରାଟ, ରାଜା, ସେନାପତି, ସିନ୍ଧୁ ରାଜାଙ୍କୁ ତିରିଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଛାତିରେ ଘାୟଲ କଲେ।
ଚିତ୍ରକାର୍ମୁକନିସ୍ତ୍ରିଂଶୌ ଚିତ୍ରଵର୍ମାଯୁଧଧ୍ଵଜୌ । ରେଜତୁଶ୍ଚିତ୍ରରୂପୌ ତୌ ସଂଗ୍ରାମେ ମତ୍ସ୍ଯସୈନ୍ଧଵୌ
ଦୁଇଜଣ, ଚମକୁଥିବା ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର, ଚମକୁଥିବା କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧ୍ୱଜ ସହିତ, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ସିନ୍ଧୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ଚମକୁଥିଲେ।
ଦ୍ରୋଣଃ ପାଞ୍ଚାଲପୁତ୍ରେଣ ସମାଗମ୍ଯ ମହାରଣେ । ମହାସମୁଦଯଂ ଚକ୍ରେ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଦ୍ରୋଣ ମହାରଣରେ ପାଞ୍ଚାଳପୁତ୍ର ସହିତ ମିଳି, ନିଜ ଶରଗୁଡିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ବର୍ଷା କଲେ, ଯେଉଁ ଶରଗୁଡିକର ପାଖ ଭଲ ଭାବେ ଗଠିତ ଥିଲା।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ମହାରାଜ ପାର୍ଷତସ୍ଯ ମହଦ୍ଧନୁଃ । ଛିତ୍ତ୍ଵା ପଞ୍ଚାଶତେଷୂଂଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଂ ପ୍ରତି ସୃଷ୍ଟଵାନ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଦ୍ରୋଣ ପାର୍ଷତଙ୍କର ବଡ ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ପ୍ରତି ପଚାଶଟି ଶର ଛାଡିଦେଲେ।
ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ପାର୍ଷତଃ ପରଵୀରହା। ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ମିଷତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସାଯକାନ୍
ପାର୍ଷତ ଆଉ ଏକ ଧନୁ ନେଇ, ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ ଭାବରେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିଦେଇ ଶରଗୁଡିକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ତାଞ୍ଛରାଞ୍ଛରଘାତେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ସ ମହାରଥଃ । ଦ୍ରୋଣୋ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରାଯ ପ୍ରାହିଣୋତ୍ପଞ୍ଚ ସାଯକାନ୍
ସେଇ ମହାରଥୀ ଦ୍ରୋଣ ନିଜ ଶର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଶରଗୁଡିକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଶର ଛାଡିଦେଲେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାରାଜ ପାର୍ଷତଃ ପରଵୀରହା । ଦ୍ରୋଣାଯ ଚିକ୍ଷେପ ଗଦାଂ ଯମଦଣ୍ଡୋପମାଂ ରଣେ
ତାପରେ, ରାଜା, ପାର୍ଷତ ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ ଭାବରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଗଦା ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ହେମପଟ୍ଟଵିଭୂଷିତାମ୍। ଶରୈଃ ପଞ୍ଚାଶତା ଦ୍ରୋଣୋ ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ସେଇ ଗଦା, ସୁନାର ତାସା ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ଏବଂ ତେଜରେ ଆସୁଥିବା, ଦ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଚାଶଟି ଶର ଦ୍ୱାରା ରୋକିଦେଲେ।
ସା ଛିନ୍ନା ବହୁଧା ରାଜନ୍ଦ୍ରୋଗଚାପଚ୍ଯୁତୈଃ ଶରୈଃ । ଚୂର୍ଣୀକୃତା ଵିଶୀର୍ଯନ୍ତୀ ପପାତ ଵସୁଧାତଲେ
ସେଇ ଗଦା, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛାଡାଯାଇଥିବା ଶର ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବିଭାଜିତ ହେଇ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡିଗଲା।
ଗଦାଂ ଵିନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଷତଃ ଶତ୍ରୁତାପନଃ । ଦ୍ରୋଣାଯ ଶକ୍ତିଂ ଚିକ୍ଷେପ ସର୍ଵପାରଶଵୀଂ ଶୁଭାମ୍
ଗଦା ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ପାର୍ଷତ ଶତ୍ରୁତାପନ ଭାବରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ସବୁପଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ଶକ୍ତି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତାଂ ଦ୍ରୋଣୋ ନଵଭିର୍ବାଣୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଯୁଧି ଭାରତ। ପାର୍ଷତଂ ଚ ମହେଷ୍ଵାସଂ ପୀଜଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ଦ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ନଉଟି ଶର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଲ ଭାବରେ ଦବାଇଦେଲେ।
ଏଵମେତନ୍ମହାଯୁଦ୍ଧଂ ଦ୍ରୋଣପାର୍ଷତଯୋରଭୂତ୍। ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତି ମହାରାଜ ଘୋରରୂପଂ ଭଯାନକମ୍
ଏଭଳି ଦ୍ରୋଣ ଓ ପାର୍ଷତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୀତିଜନକ ବଡ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ଅର୍ଜୁନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ପୀଡଯନ୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ସଂଯତ୍ତୋ ଵନେ ମତ୍ତମିଵ ଦ୍ଵିପମ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଦ୍ୱାରା ଦବାଇଦେଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି ଆଗକୁ ବଢିଗଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ଚ ତଂ ରାଜା ଭଗଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ତ୍ରିଧା ଭିନ୍ନେନ ନାଗେନ ମଦାନ୍ଧେନ ମହାବଲଃ
ତାପରେ, ରାଜା ଭଗଦତ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ, ତିନିପଟି ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ସହସା ମହେନ୍ଦ୍ରଗଜସନ୍ନିଭମ୍ । ପରଂ ଯତ୍ନଂ ସମସ୍ଥାଯ ବୀଭତ୍ସୁଃ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ସେଇ ରାଜା, ଦେବତାଙ୍କ ମହାହାତୀ ସଦୃଶ, ତେଜରେ ଆଗକୁ ବଢିଯାଉଥିବାବେଳେ, ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
ତତୋ ଗଜଗତୋ ରାଜା ଭଗଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଅର୍ଜୁନଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ତାପରେ, ରାଜା ଭଗଦତ୍ତ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢି, ଶୌର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶରବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ରୋକିଦେଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ତତୋ ନାଗମାଯାନ୍ତଂ ରଜତୋପମୈଃ । ଵିମଲୈରାଯସୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରଵିଧ୍ଯତ ମହାରଣେ
ଅର୍ଜୁନ ତାପରେ, ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ହାତୀକୁ ଚାନ୍ଦି ପରି ଚମକୁଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଲୋହା ଶର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ଚ କୌନ୍ତେଯୋ ଯାହିଯାହୀତ୍ଯଚୋଦଯତ୍। ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତି ମହାରାଜ ଜହ୍ଯେନମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ 'ଯାଉ, ଯାଉ' ବୋଲି ଉତ୍ସାହିତ କଲେ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ମାର।'
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷସ୍ତତୋ ହିତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵଂ ପାଣ୍ଡୁପୂର୍ଵଜ। ପ୍ରଯଯୌ ତ୍ଵରିତୋ ରାଜନ୍ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁର୍ବଜଙ୍କୁ ଛାଡି, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ରଥ ପାଖକୁ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନୋ ମହାରାଜ ଭୀଷ୍ମମଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍। ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ତାପରେ, ରାଜା, ଅର୍ଜୁନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତେଜରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତସ୍ତେ ତାଵକାଃ ଶୂରାଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ରଭସଂ ଯୁଧି । ସମଭ୍ଯଧାଵନ୍କ୍ରୋଶନ୍ତସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ ତୁମର ଶୂର ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଲାଗିଥିଲା।
ନାନାଵିଧାନ୍ଯନୀକାନି ପୁତ୍ରାଣାଂ ତେ ଜନାଧିପ । ଅର୍ଜୁନୋ ଵ୍ଯଧମତ୍କାଲେ ଦିଵୀଵାଭ୍ରାଣି ମାରୁତଃ
ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ସେନା ଦଳକୁ ଅର୍ଜୁନ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବାତାସ ମେଘକୁ ଭାଗିଦେଇଥାଏ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ଭରତାନାଂ ପିତାମହମ୍। ଇଷୁଭିସ୍ତୂର୍ଣମଵ୍ଯଗ୍ରୋ ବହୁଭିଃ ସ ସମାଚିନୋତ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭାରତମାନଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କ ସମ୍ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଅନେକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆବୃତ କରିଦେଲେ।
ରଥାଗ୍ନ୍ଯଗାରଶ୍ଚାପାର୍ଚିରଶିଶକ୍ତିଗଦେନ୍ଧନଃ । ଶରସଙ୍ଘମହାଜ୍ଵାଲଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ସମରେଽଦହତ୍
ତାଙ୍କର ରଥ ହେଉଛି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ଧନୁ ହେଉଛି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ବାଣ ଓ ଶିଶୁ ହେଉଛି ଜଳନ୍ତ ଜଳନ; ବଡ଼ ବାଣର ଅଗ୍ନିରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦହିଦେଲେ।
ଯଥାଽଗ୍ନିଃ ସୁମହାନିଦ୍ଧଃ କକ୍ଷେ ଚରତି ସାନିଲଃ। ତଥା ଜଜ୍ଵାଲ ଭୀଷ୍ମୋଽପି ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁଦୀରଯନ୍
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ବାତାସରେ ଜଙ୍ଗଲ ମାନେ ଦହିଯାଏ, ସେପରି ଭୀଷ୍ମ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରି ଦେଖାଉଥିଲେ।
ସୋମକାଂଶ୍ଚ ରଣେ ଭୀଷ୍ମୋ ଜଘ୍ନେ ପାର୍ଥପଦାନୁଗାନ୍ । ନ୍ଯଵାରଯତ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ମହାରଥଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ସୋମକ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନାକୁ ଏହି ମହାରଥୀ ଅଟକାଇଦେଲେ।