ଆର୍ଷଭେ ଚର୍ମଣୀ ଚିତ୍ରେ ଶତଚନ୍ଦ୍ରପୁରସ୍କୃତେ । ତାରକାଶତଚିତ୍ରେ ଚ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶୌ ସୁମହାପ୍ରଭୌ
ସେମାନେ ହାତରେ ନିଖାରି ତଳୱାର ଧରି, ଶତ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଶତ ତାରା ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ଚମକୁଥିବା ଢାଲ ନେଇ, ଦୁଇଜଣ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିମଲୌ ରାଜଂସ୍ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଦ୍ରୁତୌ । ଵାସିତାସଂଗମେ ଯତ୍ତୌ ସିଂହାଵିଵ ମହାଵନେ
ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ତଳୱାର ଧରି, ରାଜା, ଏକାପରକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ, ଯେପରି ଦୁଇଟି ସିଂହ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ମଣ୍ଡଲାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଗତପ୍ରତ୍ଯାଗତାନି ଚ। ଚେରତୁର୍ଦର୍ଶଯନ୍ତୌ ଚ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ଜଟିଳ ଚକ୍ରରେ ଘୁଞ୍ଚି ଏବଂ ଆଗକୁ ଆସି, ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ ଏକାପରକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଥିଲେ।
ପୌରଵୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଂ ତୁ ଶଙ୍ଖଦେଶେ ମହାସିନା । ତାଡଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ପୌରବ ରାଗରେ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା କାନ୍ଧରେ ଘାତ କରି, 'ଥାଉ, ଥାଉ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ।
ଚେଦିରାଜୋଽପି ସମରେ ପୌରଵଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍ । ଆଜଘାନ ଶିତାଗ୍ରେଣ ଜତ୍ରୁଦେଶେ ମହାସିନା
ସେଦି ରାଜା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୌରବ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଗଳାରେ ଘାତ କରିଥିଲେ।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମହାରାଜ ସମାସାଦ୍ଯ ମହାହଵେ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଵେଗାଭିହତୌ ନିପେତତୁରରିଂଦମୌ
ହେ ରାଜା, ସେ ଦୁଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାପରକୁ ମିଳି, ଏକାପର ଶକ୍ତିରେ ଘାତ ପାଇ, ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵରଥମାରୋପ୍ଯ ପୌରଵଂ ତନଯସ୍ତଵ । ଜଯତ୍ସେନୋ ରଥେନାଜାଵପୋଵାହ ରଣାଜିରାତ୍
ତାପରେ ତୁମ ପୁଅ ଜୟତ୍ସେନ ନିଜ ରଥରେ ପୌରବଙ୍କୁ ବସାଇ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ତୁରନ୍ତ ନେଇ ଚାଲିଗଲା।
ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ତୁ ସମରେ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଅପୋଵାହ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସହଦେଵଃ ପରାକ୍ରମୀ
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଦୂରେ ନେଇ ଗଲା।
ଚିତ୍ରସେନଃ ସୁଶର୍ମାଣଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ବହୁଭିରାଯସୈଃ । ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ପୁନଶ୍ଚ ନଵଭି ଶରୈଃ
ଚିତ୍ରସେନ ଅନେକ ଲୋହା ତୀରରେ ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, ପଛରେ ସେ ଅଅଠାଠି ତୀର ଦେଇ ଆଉ ଏକଥର ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସୁଶର୍ମା ତୁ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତଵ ପୁତ୍ରଂ ଵିଶାଂପତେ । ଦଶମିର୍ଦଶଭିଶ୍ଚୈଵ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଯଦିଓ ସୁଶର୍ମା ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ସେ ତୁମ ପୁଅକୁ, ରାଜା, ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଏବଂ ପଛରେ ଆଉ ଦଶଟି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ତଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ରିଂଶତା ନତପର୍ଵଭିଃ । ଆଜଘାନ ରମେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ଚ ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ
ଚିତ୍ରସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ତିରିଶଟି ଭଲ ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇ ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ସମରେ ରାଜନ୍ଯଶୋ ମାନଂ ଚ ଵର୍ଧଯନ୍ । ସୌଭଦ୍ରୋ ରାଜପୁତ୍ରଂ ତୁ ବୃହଦ୍ବଲମଯୋଧଯତ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଯଶ ଓ ମାନ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ, ସଉଭଦ୍ର ରାଜପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପାର୍ଥହେତୋଃ ପରାକ୍ରାନ୍ତୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନିଧନଂ ପ୍ରତି। ଆର୍ଜୁନିଂ କୋସଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ପଞ୍ଚଭିରାଯସୈଃ
ପାର୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରି, କୋଶଳ ରାଜା ଆର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅକୁ ପାଞ୍ଚଟି ଲୋହା ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଵିଂଶତ୍ଯା ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ସୌଭଦ୍ରଃ କୋସଲେନ୍ଦ୍ରଂ ତୁ ଵିଵ୍ଯାଧାଷ୍ଟଭିରାଯସୈଃ
ପଛରେ ସେ ଆଉ କୁହାଯାଉଥିବା ଭଲ ତୀର ଦେଇ ବିଶଟି ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେଉଁଠି ସଉଭଦ୍ର କୋଶଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଠଟି ଲୋହା ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ନାକମ୍ପଯତ ସଂଗ୍ରାମେ ଵିଵ୍ଯାଧ ଚ ପୁନଃ ଶରୈଃ । କୌସଲ୍ଯସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚାପି ପୁନଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଫାଲ୍ଗୁନିଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ଆଉ ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଫାଲ୍ଗୁନୀଙ୍କ ପୁଅ ପୁନି କୋଶଳ ରାଜାଙ୍କ ଧନୁଷକୁ କାଟି ଦେଲେ।
ଆଜଘାନ ଶରୈଶ୍ଚାପି ତ୍ରିଂଶତା କଙ୍କପତ୍ରିଭିଃ । ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ରାଜପୁତ୍ରୋ ବୃହଦ୍ବଲଃ
ସେ ତିରିଶଟି ମୟୂର ପାଖ ଥିବା ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାପରେ ରାଜପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ବଳ ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ ନେଲେ।
ଫାଲ୍ଗୁନିଂ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଵ୍ଯାଧ ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ । ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵଦ୍ଭୀଷ୍ମହେତୋଃ ପରଂତପ
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ଫାଲ୍ଗୁନୀଙ୍କ ପୁଅକୁ ଅନେକ ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ସଂରବ୍ଧଯୋର୍ମହାରାଜ ସମରେ ଚିତ୍ରଯୋଧିନୋଃ । ଯଥା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ବଲିଵାସଵଯୋରଭୂତ୍
ହେ ରାଜା, ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଦକ୍ଷ ହୋଇ, ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଭୀମସେନୋ ଗଜାନୀକଂ ଯୋଧଯନ୍ବହ୍ଵଶୋଭତ । ଯଥା ଶକ୍ରୋ ଵଜ୍ରପାଣିର୍ଦାରଯନ୍ପର୍ଵତୋତ୍ତମାନ୍
ଭୀମସେନ ହାତୀ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ବହୁତ ଦେଖାଗଲେ, ଯେପରି ଶକ୍ର ବଜ୍ରଧାରୀ ପର୍ବତକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଥିବା।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଭୀମେନ ମାତ୍ଗା ଗିରିସନ୍ନିଭାଃ । ନିପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ସହିତା ନାଦଯନ୍ତୋ ଵସୁଧରାମ୍
ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଉଥିବା ସେହି ପର୍ବତ ସଦୃଶ ହାତୀମାନେ ଏକଠା ଭାବରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା।
ଗିରିମାତ୍ରା ହି ତେ ନାଗା ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନଚଯୋପମାଃ । ଵିରେଜୁର୍ଵସୁଧାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵିକୀର୍ଣା ଇଵ ପର୍ଵତାଃ
ସେହି ପର୍ବତ ସମାନ ଏବଂ ଭଙ୍ଗା କଜଳ ଗୁଡିକୁ ଦେଖିବା ପରି ହାତୀମାନେ ଭୂମିରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଭାଙ୍ଗା ପର୍ବତ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ମଦ୍ରରାଜାନମାହଵେ । ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଗୁପ୍ତଂ ପୀଡଯାମାସ ସଂଗତମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତିବଡ଼ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ଚାରିପଟେ ଘିରିଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ଦବାଇ ଦେଲେ।
ମଦ୍ରେଶ୍ଵରଶ୍ଚ ସମରେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍ । ପୀଡଯାମାସ ସଂରବ୍ଧୋ ଭୀଷ୍ମହେତୋଃ ପରାକ୍ରମୀ
ମଦ୍ର ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ଧର୍ମପୁତ୍ର ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଦବାଇ ଦେଲେ।
ଵିରାଟଂ ସୈନ୍ଧଵୋ ରାଜା ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ନଵଭିଃ ସାଯକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈସ୍ତ୍ରିଂଶତା ପୁନରାର୍ପଯତ୍
ସିନ୍ଧୁ ରାଜା ଭଲ ତୀର ଦେଇ ଭିନ୍ନ ନଉଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଭିରାଟଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, ପଛରେ ତିରିଶଟି ତୀର ଦେଇ ଆଉ ଏକଥର ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିରାଟଶ୍ଚ ମହାରାଜ ସୈନ୍ଧଵଂ ଵାହିନୀପତିଃ । ତ୍ରିଂଶଦ୍ଭିର୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈରାଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ଭିରାଟ, ରାଜା, ସେନାପତି, ସିନ୍ଧୁ ରାଜାଙ୍କୁ ତିରିଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଛାତିରେ ଘାୟଲ କଲେ।
ଚିତ୍ରକାର୍ମୁକନିସ୍ତ୍ରିଂଶୌ ଚିତ୍ରଵର୍ମାଯୁଧଧ୍ଵଜୌ । ରେଜତୁଶ୍ଚିତ୍ରରୂପୌ ତୌ ସଂଗ୍ରାମେ ମତ୍ସ୍ଯସୈନ୍ଧଵୌ
ଦୁଇଜଣ, ଚମକୁଥିବା ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର, ଚମକୁଥିବା କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧ୍ୱଜ ସହିତ, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ସିନ୍ଧୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ଚମକୁଥିଲେ।
ଦ୍ରୋଣଃ ପାଞ୍ଚାଲପୁତ୍ରେଣ ସମାଗମ୍ଯ ମହାରଣେ । ମହାସମୁଦଯଂ ଚକ୍ରେ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଦ୍ରୋଣ ମହାରଣରେ ପାଞ୍ଚାଳପୁତ୍ର ସହିତ ମିଳି, ନିଜ ଶରଗୁଡିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ବର୍ଷା କଲେ, ଯେଉଁ ଶରଗୁଡିକର ପାଖ ଭଲ ଭାବେ ଗଠିତ ଥିଲା।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ମହାରାଜ ପାର୍ଷତସ୍ଯ ମହଦ୍ଧନୁଃ । ଛିତ୍ତ୍ଵା ପଞ୍ଚାଶତେଷୂଂଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଂ ପ୍ରତି ସୃଷ୍ଟଵାନ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଦ୍ରୋଣ ପାର୍ଷତଙ୍କର ବଡ ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ପ୍ରତି ପଚାଶଟି ଶର ଛାଡିଦେଲେ।
ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ପାର୍ଷତଃ ପରଵୀରହା। ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ମିଷତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସାଯକାନ୍
ପାର୍ଷତ ଆଉ ଏକ ଧନୁ ନେଇ, ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ ଭାବରେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିଦେଇ ଶରଗୁଡିକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ତାଞ୍ଛରାଞ୍ଛରଘାତେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ସ ମହାରଥଃ । ଦ୍ରୋଣୋ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରାଯ ପ୍ରାହିଣୋତ୍ପଞ୍ଚ ସାଯକାନ୍
ସେଇ ମହାରଥୀ ଦ୍ରୋଣ ନିଜ ଶର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଶରଗୁଡିକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଶର ଛାଡିଦେଲେ।