ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ଚ ପୁତ୍ରାସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵଂ ଚ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ରାଜଭିଃ ସମରେ ପାର୍ଥମଭିପେତୁର୍ଜିଘାଂସଵଃ
ତୁମ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ରାଜାମାନେ, ଶିଖଣ୍ଡି ଏବଂ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନତିମହାଭୀମେ ସେନଯୋର୍ଵୈ ପରାକ୍ରମେ । ସଂପ୍ରଧାଵତ୍ସ୍ଵନୀକେଷୁ ମେଦିନୀ ସମକମ୍ପତ
ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦୁଇ ସେନାର ପ୍ରତାପ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ନିଜ ଦଳରେ ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପି ଉଠିଲା।
ତାନ୍ଯନୀକାନ୍ଯନୀକେଷୁ ସମଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ଭାରତ । ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶାନ୍ତନଵଂ ରଣେ
ଭାରତ, ତୁମର ଦଳ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା; ରଣଭୂମିରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ତତସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଯତତାମନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଧାଵତାମ୍ । ପ୍ରାଦୁରାସୀନ୍ମହାଶବ୍ଦୋ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଭାରତ
ସେମାନେ ଏକାପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସମୟରେ, ଭାରତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିଘୋଷଶ୍ଚ ଵାରଣାନାଂ ଚ ବୃଂହିତୈଃ । ସିଂହନାଦଶ୍ଚ ସୈନ୍ଯାନାଂ ଦାରୁଣଃ ସମପଦ୍ଯତ
ଶଂଖ, ଡୁନ୍ଡୁଭି ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ତୁଣ୍ଡର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ସେନାମାନଙ୍କ ଦାରୁଣ ସିଂହନାଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା।
ସା ଚ ସର୍ଵନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କସଦୃଶୀ ପ୍ରଭା । ହାରାଙ୍ଗଦକିରୀଟେଷୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭା ସମପଦ୍ଯତ
ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ, ସେମାନଙ୍କ ହାର, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ମୁକୁଟରେ ଅନ୍ଧାରି ହେଇଗଲା।
ରଜୋମେଘାସ୍ତୁ ସଂଜଜ୍ଞୁଃ ଶସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭିରାଵୃତାଃ । ଧନୁଷାଂ ଚାପି ନିର୍ଘୋଷୋ ଦାରୁଣଃ ସମପଦ୍ଯତ
ଧୂଳିର ମେଘ ଉଠିଲା, ଶସ୍ତ୍ରର ଚମକରେ ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଧନୁଷର ତାଣ ଦାରୁଣ ଶବ୍ଦ କରିଲା।
ବାଣଶଙ୍ଖପ୍ରଣାଦାଶ୍ଚ ଭେରୀଣାଂ ଚ ମହାସ୍ଵନାଃ । ରଥଘୋଷଶ୍ଚ ସଂଜଜ୍ଞେ ସେନଯୋରୁଭଯୋରପି
ବାଣ ଓ ଶଂଖର ଶବ୍ଦ, ଡୁନ୍ଡୁଭିର ଉଚ୍ଚ ଗୁଞ୍ଜନ, ଏବଂ ରଥର ଗଡ଼ଗଡ଼ ଦୁଇ ସେନାରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ପ୍ରାସଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ବାଣୌଘୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲମ୍ । ନିଷ୍ପ୍ରକାଶମିଵାକାଶଂ ସେନଯୋଃ ସମପଦ୍ଯତ
ପ୍ରାସ, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି ଓ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଦୁଇ ସେନାର ମଧ୍ୟ ଅକାଶ ଏପରି ଭରିଗଲା, ଯେପରି ଆଲୋକ ହରାଇଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ରଥିନଃ ପେତୁର୍ଵାଜିନଶ୍ଚ ମହାହଵେ । କୁଞ୍ଜରାନ୍କୁଞ୍ଜରା ଜଘ୍ନୁଃ ପାଦାତାଂଶ୍ଚ ପଦାତଯଃ
ଏହି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଏକାପରକୁ ପଡ଼ିଲେ, ଘୋଡ଼ାସାରଥୀମାନେ ଆଘାତ କରିଲେ, ହାତୀମାନେ ହାତୀକୁ ମାରିଲେ, ଓ ପଦାତୀମାନେ ପଦାତୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତତ୍ରାସୀତ୍ସୁମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ। ଭୀଷ୍ମହେତୋର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଶ୍ଯେନଯୋରାମିଷେ ଯଥା
ଏଠାରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ମାନବସିଂହ, ଦୁଇ ଶ୍ୟେନ ମାଂସ ପାଇଁ ଲଡ଼ିବା ପରି।
ତଯୋଃ ସମାଗମୋ ଘୋରୋ ବଭୂଵ ଯୁଧି ଭାରତ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥାଯ ଜିଗୀଷୂଣାଂ ମହାହଵେ
ଭାରତ, ଦୁଇପକ୍ଷର ଏହି ମିଳନ ରଣଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ହେଲା; ସମସ୍ତେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଏକାପରକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ମହାରାଜ ତଵ ପୁତ୍ରମଯୋଧଯତ୍। ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଯୁକ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମହେତୋଃ ପରାକ୍ରମୀ
ମହାରାଜ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭିମନ୍ୟୁ ତୁମ ପୁଅଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରଣେ କାର୍ଷିଂ ନଵଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପୁନଶ୍ଚୈନଂ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ଦୁର୍ଯୋଧନ ରଣଭୂମିରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କାର୍ଷ୍ଣିଙ୍କୁ ନଉଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଛାତିରେ ଆଘାତ କରିଲେ, ପୁନି ତିନିଟି ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ।
ତସ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ରଣେ କାର୍ଷ୍ଣିର୍ମୃତ୍ଯୋର୍ଜିହ୍ଵାମିଵାଯସୀମ୍। ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୁର୍ଯୋଧନରଥଂ ପ୍ରତି
କାର୍ଷ୍ଣି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ରଥକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଜିହ୍ବା ପରି ଇସ୍ପାତର ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ଘୋରରୂପାଂ ଵିଶାଂପତେ । ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ତେ ପୁତ୍ରଃ କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ମହାରଥଃ
ମହାରଥୀ ତୁମ ପୁଅ, ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ତୁରନ୍ତ କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ତାଂ ଶକ୍ତିଂ ପତିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାର୍ଷ୍ଣିଃ ପରମକୋପନଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ବାହ୍ଵୋରୁରସି ଚାର୍ପଯତ୍
ଶକ୍ତି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଦେଖି କାର୍ଷ୍ଣି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ ଓ ଛାତିରେ ତିନିଟି ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ।
ପୁନଶ୍ଚୈନଂ ଶରୈର୍ଘୋରୈରାଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ । ଦଶଭିର୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍
ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁନି ସେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଛାତିରେ ଦଶଟି ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ, ଯିଏ କେବେ ହାର ମାନେନାହିଁ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଧୋରଂ ଚିତ୍ରରୂପଂ ଚ ଭାରତ। ଈକ୍ଷିତୃପ୍ରୀତିତଜନନଂ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵପୂଜିତମ୍
ଭାରତ, ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ହେଲା; ଦେଖୁଥିବାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜା ଗୌରବ କରିଲେ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନିଧନାର୍ଥାଯ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଵିଜଯାଯ ଚ। ଯୁଯୁଧାତେ ରଣେ ଵୀରୌ ସୌଭଦ୍ରକୁରୁପୁଙ୍ଗଵୌ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ, ଦୁଇ ନାୟକ—ସଉଭଦ୍ର ଓ କୁରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ରଣଭୂମିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ସାତ୍ଯକିଂ ରଭସଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଦ୍ରୌଣିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଙ୍ଗଵଃ । ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନାରାଚେନ ପରଂତପଃ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ରଧାର ତୀରରେ ଚେଷ୍ଟାରେ ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ଶୈନେଯୋଽପି ଗୁରୋଃ ପୁତ୍ରଂ ସର୍ଵମର୍ମସୁ ଭାରତ। ଅତାଡଯଦମେଯାତ୍ମା ନଵଭିଃ କଙ୍କପତ୍ରିଭିଃ
ସାତ୍ୟକି, ଯିଏ ଅଦମ୍ୟ ମନୋବଳ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ହେ ବାରତ, ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ନଉଟି ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖ ତୀରରେ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଜୀବନ ନାଡିରେ ଘାତ କଲେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ତୁ ସମରେ ସାତ୍ଯକିଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ତ୍ରିଂଶତା ଚ ପୁନସ୍ତୂର୍ଣଂ ବାହ୍ଵୋରୁରସି ଚାର୍ପଯତ୍
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଯୁଦ୍ଧରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ନଉଟି ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ପରେ ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ହାତ ଓ ଛାତିରେ ତିରିଶଟି ତୀରରେ ଘାତ କଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରେଣ ସାତ୍ଯକିଃ । ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈରାଜଘାନ ମହାଯଶାଃ
ମହାବୀର ଧନୁର୍ଧର ସାତ୍ୟକି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନିଟି ତୀରରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ପ୍ରତିଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।
ପୌରଵୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଂ ଚ ଶରୈରାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସଂଯୁଗେ । ବହୁଧା ଦାରଯାଂଚକ୍ରେ ମହେଷ୍ଵାସଂ ମହାରଥଃ
ପୌରବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କୁ ବହୁ ତୀରରେ ଢାକି ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରବଳ ଧନୁର୍ଧରକୁ ଅନେକ ଭାବରେ ବେଧିଲେ।
ତଥୈଵ ପୌରଵଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଧୃଷ୍ଟକେତୁର୍ମହାରଥଃ। ତ୍ରିଂଶତା ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧାଶୁ ମହାଭୁଜଃ
ସେହିପରି ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ଯୁଦ୍ଧରେ ପୌରବଙ୍କୁ ତ୍ରିଶି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ତୁରନ୍ତ ବେଧିଲେ।
ପୌରଵସ୍ତୁ ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଧୃଷ୍ଟକେତୋର୍ମହାରଥଃ । ନନାଦ ବଲଵନ୍ନାଦଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ଚ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ପୌରବ ତେବେ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କ ଧନୁ କାଟିଦେଲେ, ଜୋର ଶବ୍ଦ କରିଲେ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ବେଧିଲେ।
ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ପୌରଵଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଆଜଘାନ ମହାରାଜ ତ୍ରିସପ୍ତତ୍ଯା ଶିଲୀମୁଖୈଃ
ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଆଉ ଏକ ଧନୁ ନେଇ, ମହାରାଜ, ପୌରବଙ୍କୁ ଏକାଉଁଠି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ବେଧିଲେ।
ତୌ ତୁ ତତ୍ର ମହେଷ୍ଵାସୌ ମହାମାତ୍ରୌ ମହାରଥୌ । ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ପରସ୍ପରମଵର୍ଷତାମ୍
ସେହି ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ମହାନ ଆତ୍ମା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ଏକାପରକୁ ଭୟଙ୍କର ତୀର ବର୍ଷା କରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ହଯାନ୍ହତ୍ଵା ଚ ଭାରତ। ଵିରଥାଵସିଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୀଯତୁରମର୍ଷଣୌ
ଏକାପର ଧନୁଷ୍ ଭଙ୍ଗ କରି, ଘୋଡାମାନେକୁ ମାରିଦେଇ, ଦୁଇଜଣ ରଥ ଛାଡି ରାଗରେ ପଦଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକାପରକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।