ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଂ ଚ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପାତନେ ଯତ୍ନଂ ପରମଂ ତେ ସମାସ୍ଥିତାଃ
ଶିଖଣ୍ଡି ଏବଂ ଧନଞ୍ଜୟକୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପତନ କରାଇବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟା ରଖିଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଵ ସୁତାଦିଷ୍ଟା ନାନାଜନପଦେଶ୍ଵରାଃ। ଦ୍ରୋଣେନ ସହପୁତ୍ରେଣ ସହସେନା ମହାବଲାଃ
ତାପରେ, ତୁମ ପୁଅଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ବହୁ ଦେଶର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ, ଦ୍ରୋଣ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ, ସେନା ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ସହ ସର୍ଵୈଃ ସହୋଦରୈଃ । ଭୀଷ୍ମଂ ସମରମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ପାଲଯାଂଚକ୍ରିରେ ତଦା
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଃଶାସନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ, ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ।
ତତସ୍ତୁ ତାଵକାଃ ଶୂରାଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମହାଵ୍ରତମ୍। ଶିଖଣ୍ଡିପ୍ରମୁଖାନ୍ପାର୍ଥାନ୍ଯୋଧଯନ୍ତି ସ୍ମ ସଂଯୁଗେ
ତାପରେ, ତୁମ ଶୂରବୀରମାନେ, ମହାବ୍ରତୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଶିଖଣ୍ଡି ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଚେଦିଭିସ୍ତୁ ସପାଞ୍ଚାଲୈଃ ସହିତୋ ଵାନରଧ୍ଵଜଃ । ଯଯୌ ଶାନ୍ତନଵଂ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍
ଚେଦି ଏବଂ ପଞ୍ଚାଳମାନେ ସହିତ, ବାନର ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ, ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଗଲେ।
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଂ ଶିନେର୍ନପ୍ତା ଧୃଷ୍ଟକେତୁସ୍ତୁ ପୌରଵମ୍ । ଅଭିମନ୍ଯୁଃ ସହାମାତ୍ଯଂ ଦୁର୍ଯୋଧମଯୋଧଯତ୍
ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଶିନିଙ୍କ ନାତି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଅଭିମନ୍ୟୁ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵିରାଟସ୍ତୁ ସହାନୀକଃ ସହସେନଂ ଜଯଦ୍ରଥମ୍ । ଵୃଦ୍ଧକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଦାଯାଦମାସସାଦ ପରଂତପ
ବିରାଟ, ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ, ବୃଦ୍ଧକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ମଦ୍ରରାଜଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ସହସୈନ୍ଯଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଭୀମସେନୋଽଭିଗୁପ୍ତସ୍ତୁ ନାଗାନୀକମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ, ମଦ୍ର ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଭୀମସେନ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ହାତୀ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅପ୍ରଧୃଷ୍ଯମନାଵାର୍ଯଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍ । ଦ୍ରୋଣଂ ପ୍ରତି ଯଯୌ ଯତ୍ତଃ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ସହ ସୋଦରୈଃ
ପଞ୍ଚାଳ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ, ଅପରାଜିତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
କର୍ଣିକାରଧ୍ଵଜଂ ଚୈଵ ସିଂହକୈତୁରରିଂଦମଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଜ୍ଜଗାମ ସୌଭଦ୍ରଂ ରାଜପୁତ୍ରୋ ବୃହଦ୍ବଲଃ
ସିଂହ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଭଗଦତ୍ତ, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଧ୍ୱଜଧାରୀ ସଉଭଦ୍ରଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ଆଗେଇ ଗଲେ; ରାଜପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ବଳ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ଚ ପୁତ୍ରାସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵଂ ଚ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ରାଜଭିଃ ସମରେ ପାର୍ଥମଭିପେତୁର୍ଜିଘାଂସଵଃ
ତୁମ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ରାଜାମାନେ, ଶିଖଣ୍ଡି ଏବଂ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନତିମହାଭୀମେ ସେନଯୋର୍ଵୈ ପରାକ୍ରମେ । ସଂପ୍ରଧାଵତ୍ସ୍ଵନୀକେଷୁ ମେଦିନୀ ସମକମ୍ପତ
ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦୁଇ ସେନାର ପ୍ରତାପ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ନିଜ ଦଳରେ ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପି ଉଠିଲା।
ତାନ୍ଯନୀକାନ୍ଯନୀକେଷୁ ସମଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ଭାରତ । ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶାନ୍ତନଵଂ ରଣେ
ଭାରତ, ତୁମର ଦଳ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା; ରଣଭୂମିରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ତତସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଯତତାମନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଧାଵତାମ୍ । ପ୍ରାଦୁରାସୀନ୍ମହାଶବ୍ଦୋ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଭାରତ
ସେମାନେ ଏକାପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସମୟରେ, ଭାରତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିଘୋଷଶ୍ଚ ଵାରଣାନାଂ ଚ ବୃଂହିତୈଃ । ସିଂହନାଦଶ୍ଚ ସୈନ୍ଯାନାଂ ଦାରୁଣଃ ସମପଦ୍ଯତ
ଶଂଖ, ଡୁନ୍ଡୁଭି ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ତୁଣ୍ଡର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ସେନାମାନଙ୍କ ଦାରୁଣ ସିଂହନାଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା।
ସା ଚ ସର୍ଵନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କସଦୃଶୀ ପ୍ରଭା । ହାରାଙ୍ଗଦକିରୀଟେଷୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭା ସମପଦ୍ଯତ
ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ, ସେମାନଙ୍କ ହାର, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ମୁକୁଟରେ ଅନ୍ଧାରି ହେଇଗଲା।
ରଜୋମେଘାସ୍ତୁ ସଂଜଜ୍ଞୁଃ ଶସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭିରାଵୃତାଃ । ଧନୁଷାଂ ଚାପି ନିର୍ଘୋଷୋ ଦାରୁଣଃ ସମପଦ୍ଯତ
ଧୂଳିର ମେଘ ଉଠିଲା, ଶସ୍ତ୍ରର ଚମକରେ ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଧନୁଷର ତାଣ ଦାରୁଣ ଶବ୍ଦ କରିଲା।
ବାଣଶଙ୍ଖପ୍ରଣାଦାଶ୍ଚ ଭେରୀଣାଂ ଚ ମହାସ୍ଵନାଃ । ରଥଘୋଷଶ୍ଚ ସଂଜଜ୍ଞେ ସେନଯୋରୁଭଯୋରପି
ବାଣ ଓ ଶଂଖର ଶବ୍ଦ, ଡୁନ୍ଡୁଭିର ଉଚ୍ଚ ଗୁଞ୍ଜନ, ଏବଂ ରଥର ଗଡ଼ଗଡ଼ ଦୁଇ ସେନାରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ପ୍ରାସଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ବାଣୌଘୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲମ୍ । ନିଷ୍ପ୍ରକାଶମିଵାକାଶଂ ସେନଯୋଃ ସମପଦ୍ଯତ
ପ୍ରାସ, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି ଓ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଦୁଇ ସେନାର ମଧ୍ୟ ଅକାଶ ଏପରି ଭରିଗଲା, ଯେପରି ଆଲୋକ ହରାଇଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ରଥିନଃ ପେତୁର୍ଵାଜିନଶ୍ଚ ମହାହଵେ । କୁଞ୍ଜରାନ୍କୁଞ୍ଜରା ଜଘ୍ନୁଃ ପାଦାତାଂଶ୍ଚ ପଦାତଯଃ
ଏହି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଏକାପରକୁ ପଡ଼ିଲେ, ଘୋଡ଼ାସାରଥୀମାନେ ଆଘାତ କରିଲେ, ହାତୀମାନେ ହାତୀକୁ ମାରିଲେ, ଓ ପଦାତୀମାନେ ପଦାତୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତତ୍ରାସୀତ୍ସୁମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ। ଭୀଷ୍ମହେତୋର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଶ୍ଯେନଯୋରାମିଷେ ଯଥା
ଏଠାରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ମାନବସିଂହ, ଦୁଇ ଶ୍ୟେନ ମାଂସ ପାଇଁ ଲଡ଼ିବା ପରି।
ତଯୋଃ ସମାଗମୋ ଘୋରୋ ବଭୂଵ ଯୁଧି ଭାରତ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥାଯ ଜିଗୀଷୂଣାଂ ମହାହଵେ
ଭାରତ, ଦୁଇପକ୍ଷର ଏହି ମିଳନ ରଣଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ହେଲା; ସମସ୍ତେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଏକାପରକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ମହାରାଜ ତଵ ପୁତ୍ରମଯୋଧଯତ୍। ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଯୁକ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମହେତୋଃ ପରାକ୍ରମୀ
ମହାରାଜ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭିମନ୍ୟୁ ତୁମ ପୁଅଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରଣେ କାର୍ଷିଂ ନଵଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପୁନଶ୍ଚୈନଂ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ଦୁର୍ଯୋଧନ ରଣଭୂମିରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କାର୍ଷ୍ଣିଙ୍କୁ ନଉଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଛାତିରେ ଆଘାତ କରିଲେ, ପୁନି ତିନିଟି ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ।
ତସ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ରଣେ କାର୍ଷ୍ଣିର୍ମୃତ୍ଯୋର୍ଜିହ୍ଵାମିଵାଯସୀମ୍। ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୁର୍ଯୋଧନରଥଂ ପ୍ରତି
କାର୍ଷ୍ଣି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ରଥକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଜିହ୍ବା ପରି ଇସ୍ପାତର ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ଘୋରରୂପାଂ ଵିଶାଂପତେ । ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ତେ ପୁତ୍ରଃ କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ମହାରଥଃ
ମହାରଥୀ ତୁମ ପୁଅ, ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ତୁରନ୍ତ କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ତାଂ ଶକ୍ତିଂ ପତିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାର୍ଷ୍ଣିଃ ପରମକୋପନଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ବାହ୍ଵୋରୁରସି ଚାର୍ପଯତ୍
ଶକ୍ତି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଦେଖି କାର୍ଷ୍ଣି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ ଓ ଛାତିରେ ତିନିଟି ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ।
ପୁନଶ୍ଚୈନଂ ଶରୈର୍ଘୋରୈରାଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ । ଦଶଭିର୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍
ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁନି ସେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଛାତିରେ ଦଶଟି ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ, ଯିଏ କେବେ ହାର ମାନେନାହିଁ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଧୋରଂ ଚିତ୍ରରୂପଂ ଚ ଭାରତ। ଈକ୍ଷିତୃପ୍ରୀତିତଜନନଂ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵପୂଜିତମ୍
ଭାରତ, ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ହେଲା; ଦେଖୁଥିବାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜା ଗୌରବ କରିଲେ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନିଧନାର୍ଥାଯ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଵିଜଯାଯ ଚ। ଯୁଯୁଧାତେ ରଣେ ଵୀରୌ ସୌଭଦ୍ରକୁରୁପୁଙ୍ଗଵୌ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ, ଦୁଇ ନାୟକ—ସଉଭଦ୍ର ଓ କୁରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ରଣଭୂମିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।