ତତ୍ରତତ୍ରାପଵିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ବାହୁଭିଶ୍ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତୈଃ । ଊରୁଭିଶ୍ଚ ନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସମାସ୍ତୀର୍ଯତ ମେଦିନୀ
ଏଠା-ଉଠା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଯାଇଥିବା ବାହୁ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କର ଉରୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବିଛି ରହିଥିଲା।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ରଣେ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍ । ଶରୈଃ ସଂଵାର୍ଯ ତାନ୍ଵୀରାନ୍ଯଜ୍ଜଘାନ ମହାବଲଃ
ସେଠାରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କୌଶଳ; ସେ ତାଙ୍କୁ ବାଣରେ ଢାକି ଶୂରମାନେକୁ ଘାୟଲ କରିଦେଲେ।
ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତଵ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମାର୍ଜୁନପରାକ୍ରମମ୍ । ଗାଙ୍ଗେଯସ୍ଯ ରଥାଭ୍ଯାଶମୁପଜଗ୍ମେ ମହାବଲଃ
ତୁମର ପୁତ୍ର, ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ରଥ ସମୀପକୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ଆସିଗଲେ।
କୃପଶ୍ଚ କୃତଵର୍ମା ଚ ସୈନ୍ଧଵଶ୍ଚ ଜଯଦ୍ରଥଃ । ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ନାଜହୁଃ ସଂଯୁଗଂ ତଦା
କୃପ, କୃତବର୍ମା, ସିନ୍ଧୁର ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ, ଭିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅନୁଭିନ୍ଦ୍ୟ ଅବନ୍ତିର, ସେମାନେ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି।
ତତୋ ଭୀମୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ଫଲ୍ଗୁନଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । କୌରଵାଣାଂ ଚମୂଂ ଘୋରାଂ ଭୃଶଂ ଦୁଦ୍ରୁଵତୂ ରଣେ
ତାପରେ ମହାଧନୁଧର ଭୀମ ଓ ମହାରଥୀ ଫଳ୍ଗୁନ, କୌରବମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଲଭାବେ ପଛକୁ ହଟାଇଦେଲେ।
ତତୋ ବର୍ହିଣଵାଜାନାମଯୁତାନ୍ଯର୍ବୁଦାନି ଚ। ଧନଞ୍ଜଯରଥେ ତୂର୍ଣଂ ପାତଯନ୍ତି ସ୍ମ ଭୂମିପାଃ
ତାପରେ ଦଶ ହଜାର ଓ କୋଟି କୋଟି ବାଘ ଚିହ୍ନ ଥିବା ବାଣ ରାଜାମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ତୁର୍ଣ୍ଣତ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତତସ୍ତଞ୍ଶରଜାଲେନ ସନ୍ନିଵାର୍ଯ ମହାରଥାନ୍ । ପାର୍ଥଃ ସମନ୍ତାତ୍ସମରେ ପ୍ରେଷଯାମାସ ମୃତ୍ଯଵେ
ତାପରେ ପାର୍ଥ, ବାଣର ଜାଲିରେ ସେମାନେକୁ ଆଟକି, ଚାରିପାଖରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଶଲ୍ଯସ୍ତୁ ସମରେ ଜିଷ୍ଣୁଂ କ୍ରୀଡନ୍ନିଵ ମହାରଥଃ । ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭଲ୍ଲୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
କିନ୍ତୁ ମହାରଥୀ ଶାଲ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଖେଳୁଥିବା ପରି, କ୍ରୋଧରେ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଛାତିରେ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡି ଥିବା ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ହସ୍ତାଵାପଂ ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ । ଅଥୈନଂ ସାଯକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଭୃଶଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ମର୍ମଣି
ଅର୍ଜୁନ ତାହାର ଧନୁଷ୍ୟ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ହାତକୁ ଘାୟଲ କଲେ । ପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଙ୍ଗକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଘାୟଲ କଲେ ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ସମରେ ଭାରସାଧନମ୍ । ମଦ୍ରେଶ୍ଵରୋ ରଣେ ଜିଷ୍ଣୁଂ ତାଡଯାମାସ ରୋଷିତଃ
ତାପରେ ମଦ୍ର ରାଜା ରଣରେ ଦୃଢ଼ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।
ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈର୍ମହାରାଜ ଵାସୁଦେଵଂ କଚ ପଞ୍ଚଭିଃ । ଭୀମସେନଂ ଚ ନଵଭିର୍ବାହ୍ଵୋରୁରସି ଚାର୍ପଯତ୍
ମହାରାଜ, ସେ ତିନିଟି ବାଣରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ କଚକୁ ଘାୟଲ କଲେ । ନଉଟି ବାଣରେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ହାତ ଓ ଛାତିରେ ଘାୟଲ କଲେ ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ମହାରାଜ ମାଗଧଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନସମାଦିଷ୍ଟୌ ତଂ ଦେଶମୁପଜଗ୍ମତୁଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଏବଂ ମାଗଧ ମହାରଥୀ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ।
ଯତ୍ର ପାର୍ଥୋ ମହାରାଜ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ । କୌରଵ୍ଯସ୍ଯ ମହାସେନାଂ ଜଘ୍ନୁତୁଃ ସୁମହାରଥୌ
ଯେଉଁଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ ଭୀମସେନ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ, କୌରବମାନଙ୍କ ମହାସେନାକୁ ନିଃସଂକୋଚରେ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ ।
ଜଯତ୍ସେନସ୍ତୁ ସମରେ ଭୀମଂ ଭୀମାଯୁଧଂ ଯୁଧି। ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈରଷ୍ଟଭିର୍ଭରତର୍ଷଭ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟତ୍ସେନ ଭୀମ, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୀମଙ୍କୁ ଆଠଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଘାୟଲ କଲେ ।
ତଂ ଭୀମୋ ଦଶଭିର୍ଵିଦ୍ଧା ପୁନର୍ଵୀଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ । ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ଭଲ୍ଲେନ ରଥନୀଡାଦପାତଯତ୍
ଭୀମ ଦଶଟି ବାଣରେ ଘାୟଲ ହେଲେ, ପୁନି ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ପ୍ରତିଘାତ କଲେ । ଏକ ଚଉଡ଼ିଆ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ରଥରୁ ଖସାଇଦେଲେ ।
ଉଦ୍ଭ୍ରାଂତୈସ୍ତୁରଗୈଃ ସୋଽଥ ଦ୍ରଵମାଣୈଃ ସମନ୍ତତଃ । ମାଗଧୋଽପସୃତୋ ରାଜା ସର୍ଵସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ଦୌଡ଼ିବାରୁ, ମାଗଧ ରାଜା ସମସ୍ତ ସେନାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଳାଇଗଲେ ।
ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ଵିଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସେନଂ ଶିଲୀମୁଖୈଃ । ଵିଵ୍ଯାଧ ବାଣୈର୍ନିଶିତୈଃ ପଞ୍ଚଷଷ୍ଟିଭିରାଯସୈଃ
ଦ୍ରୋଣ ଏକ ଅବସର ଦେଖି, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ପାଉଁଷଠିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ବାଣରେ ଘାୟଲ କଲେ ।
ତଂ ଭୀମଃ ସମରଶ୍ଲାଘୀ ଗୁରୁଂ ପିତୃସମଂ ରଣେ। ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିର୍ଭଲ୍ଲୈସ୍ତଥା ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ଭାରତ
ଭୀମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବିତ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ପିତା ସମାନ, ପାଞ୍ଚଟି ଚଉଡ଼ିଆ ବାଣ ଏବଂ ପୁନି ଷଠିଟି ବାଣରେ ଘାୟଲ କଲେ, ଭାରତ ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ସୁଶର୍ମାଣଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ବହୁଭିରାଯସୈଃ। ଵ୍ଯଧମତ୍ତସ୍ଯ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ମହାଭ୍ରାଣି ଯଥାଽନିଲଃ
ଅର୍ଜୁନ ଅନେକ ଲୋହା ବାଣରେ ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ଘାୟଲ କରି, ତାଙ୍କ ମହାସେନାକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କଲେ, ଯେପରି ଅଣ୍ଡ ମେଘକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରେ ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ରାଜ ଚ କୌସଲ୍ଯଶ୍ଚ ବୃହଦ୍ବଲଃ । ସମଵର୍ତନ୍ତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଭୀମସେନଧନଞ୍ଜଯୌ
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ରାଜା ଏବଂ କୌଶଳର ବୃହଦ୍ବଳ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଭୀମସେନ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ ଶୂରା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯମିଵାନ୍ତକମ୍
ଏହିପରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଖୋଲା ମୁହଁ ନେଇ ଆସିଥିବା ପରି ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ଭରତାନାଂ ପିତାମହମ୍ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ସଂହୃଷ୍ଟୋ ଭଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମହାରଥାତ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭାରତମାନଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ସମୀପରେ ଯାଇ, ଭୟକୁ ଛାଡ଼ି ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁଖାଃ ପାର୍ଥାଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍ । ଅଯୋଧଯନ୍ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ସହିତାଃ ସର୍ଵସୃଞ୍ଜଯୈଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନେତୃତ୍ୱରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସମସ୍ତ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ତଥୈଵ ତାଵକାଃ ସର୍ଵେ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯତଵ୍ରତମ୍ । ଶିଖଣ୍ଡିପ୍ରମୁଖାନ୍ପାର୍ଥାନ୍ଯୋଧଯନ୍ତି ସ୍ମ ସଂଯୁଗେ
ଏହିପରି, ତୁମ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ନିଜେ ନିୟମିତ ଜଣକୁ ଆଗରେ ରଖି, ଶିଖଣ୍ଡୀ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ କୌରଵାଣାଂ ଭଯାଵହମ୍। ତତ୍ର ପାଣ୍ଡୁସୁତୈଃ ସାର୍ଧଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵିଜଯଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଜୟ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ତାଵକାନାଂ ଜଯେ ଭୀଷ୍ମୋ ଗ୍ଲହ ଆସୀଦ୍ଵିଶାଂପତେ । ତତ୍ର ହି ଦ୍ଯୂତମାସକ୍ତଂ ଵିଜଯାଯେତରାଯ ଵା
ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୟ ପାଇଁ ଭୀଷ୍ମ ହେଲେ ଦାଉ, ଜନପତି । ସେଠାରେ ଜୟ କିମ୍ବା ପରାଜୟ ଏକ ଗାମ୍ଭୀର ଦ୍ୟୁତ ଖେଳ ପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଉଥିଲା ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନ୍ଯଚୋଦଯତ୍। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ମା ଭୈଷ୍ଟ ରଥସତ୍ତମାଃ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ । ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, "ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ, ରଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧାମାନେ!" ବୋଲି କହିଲେ ।
ସେନାପତିଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵରୂଥିନୀ । ଭୀଷ୍ମଂ ସମଭ୍ଯଯାତ୍ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମହାହଵେ
ସେନାପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନା ଦଳ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କଲା, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୀବନ ଦେଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା ।
ଭୀଷ୍ମୋଽପି ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ତାଂ ଚମୂମ୍ । ଆପତନ୍ତୀଂ ମହାରାଜ ଵେଲାମିଵ ମହୋଦଧିଃ
ଭୀଷ୍ମ, ରଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ସେନାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ରାଜା, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ତାରଙ୍ଗକୁ ଆପଣ କରେ ।
କଥଂ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମୋ ଦଶମେଽହନି ସଞ୍ଜଯ। ଅଯୁଧ୍ଯତ ମହାଵୀର୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ ସୃଜ୍ଜଯୈଃ
ସଞ୍ଜୟ, କିପରି ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ବଡ଼ ସାହସ ଥିବା, ଦଶମ ଦିନରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ?