କୃପଶ୍ଚ କୃତଵର୍ମାଚ ଭଗଦତ୍ତଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ
କୃପା, କୃତବର୍ମା, ପ୍ରବଳ ଭାଗଦତ୍ତ, ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ, ଚିତ୍ରସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ସିନ୍ଧୁରାଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଭୀମଂ ତେ ଵିଵ୍ଯଧୁସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶଲ୍ଯହେତୋରରିନ୍ଦମାଃ
ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରବଳ ସାଇନ୍ଧବ ରାଜା — ଏହି ଶତ୍ରୁଦଳନମାନେ ଶାଲ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଭୀମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ଚ ତାନ୍ପ୍ରତି ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃକ । ଶଲ୍ଯଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତତ୍ଯା ପୁନଶ୍ଚ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ପାଞ୍ଚଟି ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଶାଲ୍ୟଙ୍କୁ ସତରିଟି ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ, ପୁଣି ଦଶଟି ତୀର ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
ତଂ ଶଲ୍ଯୋ ନଵଭିର୍ଭିତ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ । ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ଭଲ୍ଲେନ ଗାଢଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ମର୍ମଣି
ଶାଲ୍ୟ ନବଟି ତୀରରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, ପୁଣି ପାଞ୍ଚଟି ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଏକ ଭଲା ତୀରରେ ଭୀମଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଗଭୀର ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ଘାୟଲ କଲେ।
ଵିଶୋକଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନିର୍ଭିନ୍ନଂ ଭୀମସେନଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ମଦ୍ରରାଜଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ବାହ୍ଵୋରୁରୁସି ଚାର୍ପଯତ୍
ଭୀମସେନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ବିଶୋକଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ ଦେଖି, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ଦୁଇ ବାହୁ ଓ ଉରୁରେ ତିନିଟି କର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇଲେ।
ତଥେତରାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାଂସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିରଜିହ୍ମଗୈଃ । ତାଜଯାମାସ ସମରେ ସିଂହଵାଦ୍ଵିନନାଦ ଚ
ସେ ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଶୂର ବାଣଧାରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତିନିଟି ସିଧା କର୍ଣ୍ଣ ମାରିଲେ, ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି।
ତେ ହି ଯତ୍ତା ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ଯୁଦ୍ଧକୋଵିଦମ୍ । ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିରକୁଣ୍ଠାଗ୍ରୈର୍ଭୃଶଂ ମର୍ମସ୍ଵତାଡଯନ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ତିନିଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ଭାବରେ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଭୀମସେନୋ ନ ଵିଵ୍ଯଥେ । ପର୍ଵତୋ ଵାରିଧାରାଭିର୍ଵର୍ଷମାଣୈରିଵାମ୍ବୁଦୈଃ
ଭୀମସେନ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲେ ଯେପରି ଅଚଳ ରହେ, ସେ ତେଣୁ ଅଚଳ ରହିଲେ।
ସ ତୁ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥଃ । ମଦ୍ରେଶ୍ଵରଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ମହାଯଶାଃ
ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାବୀର ରଥୀ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ତିନିଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭଳି ଆଘାତ କଲେ।
କୃପଂ ଚ ନଵଭିର୍ବାଣୈର୍ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସମନ୍ତତଃ । ପ୍ରଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ଶତୈରାଜୌ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକୈଃ
ସେ କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନଉଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତଶଃ କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆହତ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସଶରଂ ଚାପଂ ସାତ୍ଵତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ଚିଚ୍ଛେଦ କୃତହସ୍ତଵତ୍
ତାପରେ, ସତ୍ୟକିଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିବା ଧନୁଷକୁ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ।
ତଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ କୃତଵର୍ମା ଵୃକୋଦରମ୍ । ଆଜଘାନ ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ଯେ ନାରାଚେନ ପରଂତପଃ
ତାପରେ କୃତବର୍ମା ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା, ଭୀମଙ୍କ ଭୌହମଧ୍ୟରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ଭୀମସ୍ତୁ ସମରେ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଶଲ୍ଯଂ ନଵଭିରାଯସୈଃ । ଭଗଦତ୍ତଂ ତ୍ରିଭିଶ୍ଚୈଵ କୃତଵର୍ମାଣମଷ୍ଟଭିଃ
ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ନଉଟି ଲୋହା କର୍ଣ୍ଣ, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ତିନିଟି, ଏବଂ କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ଆଠଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଵ୍ଯାଧ ଗୌତମପ୍ରଭୃତୀନ୍ରଥାନ୍ । ତେଽପି ତଂ ସମରେ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯଧୁର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ସେ କୃପା ଓ ଅନ୍ୟ ରଥୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦୁଇଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ଏହାପରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଭୀମଙ୍କୁ ଆହତ କଲେ।
ସ ତଥା ପୀଡ୍ଯମାନୋଽପି ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ । ମତ୍ଵା ତୃଣେନ ତାଂସ୍ତୁଲ୍ଯାନ୍ଵିଚଚାର ଗତଵ୍ଯଥଃ
ଏପରି ସମସ୍ତ ମହାରଥୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ତୃଣ ସମାନ ଭାବି, ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ତେ ଚାପି ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭୀମାଯ ନିଶିତାଞ୍ଶରାନ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସୁରଵ୍ଯାଗ୍ରାଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଏହାପରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନେ, ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର୍ଣ୍ଣ ଭୀମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତସ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ମହାଵେଗାଂ ଭଗଦତ୍ତୋ ମହାରଥଃ। ଚିକ୍ଷେପ ସମରେ ଵୀରଃ ସ୍ଵର୍ଣଦଣ୍ଡାଂ ମହମତେ
ଭଗଦତ୍ତ, ମହାବୀର ରଥୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଥିବା ଏକ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତୋମରଂ ସୈନ୍ଧଵୋ ରାଜା ପଟ୍ଟସଂ ଚ ମହାଭୁଜଃ । ଶତଘ୍ନୀଂ ଚ କୃପୋ ରାଜଞ୍ଛରଂ ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ
ସିନ୍ଧୁର ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା, ଏକ ତୋମର ଓ ଏକ ତଳୱାର ଛାଡ଼ିଲେ; କୃପା ଏକ ଗଦା ଓ ଶଲ୍ୟ ଏକ କର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅଥେତରେ ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚ ଶିଲୀମୁଖାନ୍ । ଭୀମସେନଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପ୍ରେଷଯମାସୁରୋଜସା
ଏହାପରେ ଅନ୍ୟ ମହାବୀର ବାଣଧାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ପାଞ୍ଚଟି କର୍ଣ୍ଣ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତୋମରଂ ଚ ଦ୍ଵିଧା ଚକ୍ରେ କ୍ଷୁରପ୍ରେଣାନିଲାତ୍ମଜଃ । ପଟ୍ଟସଂ ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ତିଲକାଣ୍ଡଵତ୍
ବାୟୁପୁତ୍ର ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତୋମରକୁ ଦୁଇ ଟୁକୁଡ଼ା କଲେ, ଏବଂ ତିନିଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତଳୱାରକୁ ତିଲ ଗଛ ଭଳି ଚିରିଦେଲେ।
ସ ବିଭେଦ ଶତଘ୍ନୀଂ ଚ ନଵଭିଃ କଙ୍କପତ୍ରିଭିଃ । ମଦ୍ରରାଜପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ଚ ଶରଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ମହାରଥଃ
ସେ ନଉଟି କଙ୍କପତ୍ରୀ କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଗଦାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଏବଂ ମଦ୍ରରାଜ ଛାଡ଼ିଥିବା କର୍ଣ୍ଣକୁ ମହାବୀର ଚିରିଦେଲେ।
ଶକ୍ତିଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ସହସା ଭଗଦତ୍ତେରିତାଂ ରଣେ। ତଥେତରାଞ୍ଶରାନ୍ଘୋରାଞ୍ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ସେ ଭଗଦତ୍ତ ଛାଡ଼ିଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର କର୍ଣ୍ଣମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଭଳି ବାଙ୍କା ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ନିଜ କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ।
ଭୀମସେନୋ ରଣଶ୍ଲାଘୀ ତ୍ରିଧୈକୈକଂ ସମାଚ୍ଛିନତ୍। ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାଂସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିରତାଡଯତ୍
ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଶୌର୍ୟରେ ଗର୍ବିତ ହେଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶତ୍ରୁକୁ ତିନିବାର କଟିଦେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କୁ ତିନି ତିନି ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତୋ ଧନଞ୍ଜଯସ୍ତତ୍ର ଵର୍ତମାନେ ମହାରଣେ । ଆଜଗାମ ରଥେନାଜୌ ଭୀମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାରଥମ୍
ତାପରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଯୁଦ୍ଧ ଚଳିଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ନିଘ୍ନନ୍ତଂ ସମରେ ଶତ୍ରୂନ୍ଯୋଧଯାନଂ ଚ ସାଯକୈଃ । ତୌ ତୁ ତତ୍ର ମହାତ୍ମାନୌ ସମେତୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୌ
ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରୁଥିବା ଏବଂ ତୀର ଦେଇ ସେନାକୁ ଚିଁଡ଼ି ଦେଉଥିବା ଦେଖି, ସେଇ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବ ଏଠାରେ ଏକଠି ହେଲେ।
ନ ଶଶଂସୁର୍ଜଯଂ ତତ୍ର ତାଵକାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ । ଅଥାର୍ଜୁନୋ ରଣେ ଭୀମଂ ଯୋଧଯନ୍ତଂ ମହାରଥାନ୍
ତୁମର ସେନାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏଠାରେ ଜୟ ଘୋଷଣା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ଭୀମଙ୍କୁ ମହାରଥମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନିଧନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍। ଆସସାଦ ରଣେ ଵୀରାଂସ୍ତାଵକାନ୍ଦଶ ଭାରତ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁ, ଅର୍ଜୁନ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସେନାର ଶୂରମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଓ ଭାରତ।
ଯେ ସ୍ମ ଭୀମଂ ରଣେ ରାଜନ୍ଯୋଧଯନ୍ତୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ବୀଭତ୍ସୁସ୍ତାନଥାଵିଧ୍ଯଦ୍ଭୀମସ୍ଯ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଭୀମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ, ଭୀଭତ୍ସୁ ସେମାନେକୁ ଭୀମଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ସୁଶର୍ମାଣମଚୋଦଯତ୍ । ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥାଯ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ସୁଶର୍ମାନ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ସୁଶର୍ମନ୍ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ବଲୌଘୈଃ ପରିଵାରିତଃ । ଜହି ପାଣ୍ଡୁସୁତାଵେତୌ ଧନଞ୍ଜଯଵୃକୋଦରୌ
ସୁଶର୍ମା, ତୁମ ସେନା ଘେରା ରଖି, ଶୀଘ୍ର ଯାଅ; ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ବୃକୋଦରକୁ ମାରିଦେ।