ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଭୀମୋଽନଦଦ୍ଧୃଷ୍ଟଃ ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ପୁନସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ଗୌତମୋ ରଥିନାଂ ଵରଃ
ଏମିତି ଘାୟଲ କରି, ଭୀମ ଦୁଃସାହସିକ ଭାବରେ ଦହାଡିଲେ; ସେ ପୁଣି ସାଇନ୍ଧବ ରାଜାଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ। ତାପରେ, ଗୌତମ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟ ଧନୁଷ ନେଇଲେ।
ଭୀମଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂରବ୍ଧୋ ଦଶଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ସ ଵିଦ୍ଧୋ ଦଶଭିର୍ବାଣୈସ୍ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଦ୍ଵିପଃ
ଗୌତମ କ୍ରୋଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଦଶଟି ତୀରରେ ଘାୟଲ ଭୀମ, ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ଗୋଡ଼ରେ ଘାୟଲ ହେବା ପରି ଦେଖାଗଲେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାରାଜ ଭୀମସେନଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଗୌତମଂ ତାଡଯାମାସ ଶରୈର୍ବହୁଭିରାହଵେ
ତାପରେ, ମହାରାଜ, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୌତମଙ୍କୁ ବହୁତ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ।
ସୈନ୍ଧଵସ୍ଯ ତଥାଽଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ସାରଥିଂ ଚ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ । ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୃତ୍ଯୁଲୋକାଯ କାଲାନ୍ତକସମଦ୍ଯୁତିଃ
ସାଇନ୍ଧବ ରାଜାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିକୁ ତିନିଟି ତୀରରେ ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ସେ କାଳାନ୍ତକ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଗଲେ।
ହତାଶ୍ଵାତ୍ତୁ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣମଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ମହାରଥଃ । ଶରାଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ନିଶିତାନ୍ଭୀମସେନସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
ଘୋଡ଼ା ନଥିବା ରଥରୁ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍କ୍ରମଣ କରି, ମହାରଥୀ ଯୋଧା ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଭୀମୋ ଧନୁର୍ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ମାରିଷ । ଭଲ୍ଲାଭ୍ଯାଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୈନ୍ଧଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଭୀମ, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଇଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଦୁଇଟି ଭଲା ତୀରରେ ସାଇନ୍ଧବ ରାଜାଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ।
ସ ଚ୍ଛିନ୍ନଧନ୍ଵା ଵିରଥୋ ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ । ଚିତ୍ରସେନରଥଂ ରାଜନ୍ନାରୁରୋହ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗି, ରଥ ନଷ୍ଟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମୃତ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ, ରାଜା।
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ରଣେ କର୍ମ କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ପାଣ୍ଡଵଃ । ମହାରଥାଞ୍ଶରୈର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଵାରଯିତ୍ଵା ଚ ମାରିଷ
ସେଠାରେ, ପାଣ୍ଡବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ମାରିଷ, ତୀରରେ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ଘାୟଲ ଓ ରୋକିଦେଲେ।
ଵିରଥଂ ସୈନ୍ଧଵଂ ଚକ୍ରେ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ । ତଦା ନ ମମୃଷେ ଶଲ୍ଯୋ ଭୀମସେସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିଥିବା ବେଳେ, ସେ ସାଇନ୍ଧବ ରାଜାଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ଶାଲ୍ୟ ଭୀମସେନଙ୍କ ଶୂରତା ସହିପାରିଲେନି।
ସ ସଂଧାଯ ଶରାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାନ୍କରମାରପରିମାର୍ଜିତାନ୍ । ଭୀମଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ ତିଷ୍ଠିତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଶାଲ୍ୟ କରିଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘସାଯାଇଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଧନୁଷରେ ଲଗାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ ଓ 'ଥିବା, ଥିବା!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
କୃପଶ୍ଚ କୃତଵର୍ମାଚ ଭଗଦତ୍ତଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ
କୃପା, କୃତବର୍ମା, ପ୍ରବଳ ଭାଗଦତ୍ତ, ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ, ଚିତ୍ରସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ସିନ୍ଧୁରାଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଭୀମଂ ତେ ଵିଵ୍ଯଧୁସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶଲ୍ଯହେତୋରରିନ୍ଦମାଃ
ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରବଳ ସାଇନ୍ଧବ ରାଜା — ଏହି ଶତ୍ରୁଦଳନମାନେ ଶାଲ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଭୀମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ଚ ତାନ୍ପ୍ରତି ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃକ । ଶଲ୍ଯଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତତ୍ଯା ପୁନଶ୍ଚ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ପାଞ୍ଚଟି ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଶାଲ୍ୟଙ୍କୁ ସତରିଟି ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ, ପୁଣି ଦଶଟି ତୀର ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
ତଂ ଶଲ୍ଯୋ ନଵଭିର୍ଭିତ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ । ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ଭଲ୍ଲେନ ଗାଢଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ମର୍ମଣି
ଶାଲ୍ୟ ନବଟି ତୀରରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, ପୁଣି ପାଞ୍ଚଟି ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଏକ ଭଲା ତୀରରେ ଭୀମଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଗଭୀର ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ଘାୟଲ କଲେ।
ଵିଶୋକଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନିର୍ଭିନ୍ନଂ ଭୀମସେନଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ମଦ୍ରରାଜଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ବାହ୍ଵୋରୁରୁସି ଚାର୍ପଯତ୍
ଭୀମସେନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ବିଶୋକଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ ଦେଖି, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ଦୁଇ ବାହୁ ଓ ଉରୁରେ ତିନିଟି କର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇଲେ।
ତଥେତରାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାଂସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିରଜିହ୍ମଗୈଃ । ତାଜଯାମାସ ସମରେ ସିଂହଵାଦ୍ଵିନନାଦ ଚ
ସେ ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଶୂର ବାଣଧାରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତିନିଟି ସିଧା କର୍ଣ୍ଣ ମାରିଲେ, ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି।
ତେ ହି ଯତ୍ତା ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ଯୁଦ୍ଧକୋଵିଦମ୍ । ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିରକୁଣ୍ଠାଗ୍ରୈର୍ଭୃଶଂ ମର୍ମସ୍ଵତାଡଯନ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ତିନିଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ଭାବରେ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଭୀମସେନୋ ନ ଵିଵ୍ଯଥେ । ପର୍ଵତୋ ଵାରିଧାରାଭିର୍ଵର୍ଷମାଣୈରିଵାମ୍ବୁଦୈଃ
ଭୀମସେନ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲେ ଯେପରି ଅଚଳ ରହେ, ସେ ତେଣୁ ଅଚଳ ରହିଲେ।
ସ ତୁ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥଃ । ମଦ୍ରେଶ୍ଵରଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ମହାଯଶାଃ
ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାବୀର ରଥୀ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ତିନିଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭଳି ଆଘାତ କଲେ।
କୃପଂ ଚ ନଵଭିର୍ବାଣୈର୍ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସମନ୍ତତଃ । ପ୍ରଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ଶତୈରାଜୌ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକୈଃ
ସେ କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନଉଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତଶଃ କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆହତ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସଶରଂ ଚାପଂ ସାତ୍ଵତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ଚିଚ୍ଛେଦ କୃତହସ୍ତଵତ୍
ତାପରେ, ସତ୍ୟକିଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିବା ଧନୁଷକୁ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ।
ତଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ କୃତଵର୍ମା ଵୃକୋଦରମ୍ । ଆଜଘାନ ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ଯେ ନାରାଚେନ ପରଂତପଃ
ତାପରେ କୃତବର୍ମା ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା, ଭୀମଙ୍କ ଭୌହମଧ୍ୟରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ଭୀମସ୍ତୁ ସମରେ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଶଲ୍ଯଂ ନଵଭିରାଯସୈଃ । ଭଗଦତ୍ତଂ ତ୍ରିଭିଶ୍ଚୈଵ କୃତଵର୍ମାଣମଷ୍ଟଭିଃ
ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ନଉଟି ଲୋହା କର୍ଣ୍ଣ, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ତିନିଟି, ଏବଂ କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ଆଠଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଵ୍ଯାଧ ଗୌତମପ୍ରଭୃତୀନ୍ରଥାନ୍ । ତେଽପି ତଂ ସମରେ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯଧୁର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ସେ କୃପା ଓ ଅନ୍ୟ ରଥୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦୁଇଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ଏହାପରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଭୀମଙ୍କୁ ଆହତ କଲେ।
ସ ତଥା ପୀଡ୍ଯମାନୋଽପି ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ । ମତ୍ଵା ତୃଣେନ ତାଂସ୍ତୁଲ୍ଯାନ୍ଵିଚଚାର ଗତଵ୍ଯଥଃ
ଏପରି ସମସ୍ତ ମହାରଥୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ତୃଣ ସମାନ ଭାବି, ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ତେ ଚାପି ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭୀମାଯ ନିଶିତାଞ୍ଶରାନ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସୁରଵ୍ଯାଗ୍ରାଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଏହାପରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନେ, ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର୍ଣ୍ଣ ଭୀମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତସ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ମହାଵେଗାଂ ଭଗଦତ୍ତୋ ମହାରଥଃ। ଚିକ୍ଷେପ ସମରେ ଵୀରଃ ସ୍ଵର୍ଣଦଣ୍ଡାଂ ମହମତେ
ଭଗଦତ୍ତ, ମହାବୀର ରଥୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଥିବା ଏକ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତୋମରଂ ସୈନ୍ଧଵୋ ରାଜା ପଟ୍ଟସଂ ଚ ମହାଭୁଜଃ । ଶତଘ୍ନୀଂ ଚ କୃପୋ ରାଜଞ୍ଛରଂ ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ
ସିନ୍ଧୁର ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା, ଏକ ତୋମର ଓ ଏକ ତଳୱାର ଛାଡ଼ିଲେ; କୃପା ଏକ ଗଦା ଓ ଶଲ୍ୟ ଏକ କର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅଥେତରେ ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚ ଶିଲୀମୁଖାନ୍ । ଭୀମସେନଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପ୍ରେଷଯମାସୁରୋଜସା
ଏହାପରେ ଅନ୍ୟ ମହାବୀର ବାଣଧାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ପାଞ୍ଚଟି କର୍ଣ୍ଣ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତୋମରଂ ଚ ଦ୍ଵିଧା ଚକ୍ରେ କ୍ଷୁରପ୍ରେଣାନିଲାତ୍ମଜଃ । ପଟ୍ଟସଂ ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ତିଲକାଣ୍ଡଵତ୍
ବାୟୁପୁତ୍ର ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତୋମରକୁ ଦୁଇ ଟୁକୁଡ଼ା କଲେ, ଏବଂ ତିନିଟି କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତଳୱାରକୁ ତିଲ ଗଛ ଭଳି ଚିରିଦେଲେ।