ଯମଦଣ୍ଡୋପମାଂ ଘୋରାଂ ଚିକ୍ଷେପ ପରମାହଵେ। ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ତସ୍ଯ ବାହୁବଲେରିତାମ୍
ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହା ତାଙ୍କ ହାତର ଶକ୍ତିରେ ତିବ୍ର ଗତିରେ ଆସୁଥିଲା।
ସାତ୍ଯକିଃ ସମରେ ରାଜନ୍ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସାଯକୈଃ । ତତଃ ପପାତ ସହସା ସହୋଲ୍କେଵ ହତପ୍ରଭା
ହେ ରାଜା, ସାତ୍ୟକି ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣରେ ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ଦୁଇ ଟୁକୁରା କରିଦେଲେ; ଏହା ହଠାତ୍ ଭାବେ ପଡ଼ିଗଲା, ମଣ୍ଡଳ ହରାଇଥିବା ଉଲ୍କା ପରି।
ଶକ୍ତିଂ ଵିନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ମହତା ରଥଵଂଶେନ ଵାରଯାମାସ ମାଧଵମ୍
ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ହେ ରାଜା, ତୁମର ପୁଅ ଏକ ବଡ଼ ରଥ ଶୃଙ୍ଖଳା ଦ୍ୱାରା ମାଧବଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତଥା ପରିଵୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାର୍ଷ୍ଣେଯାନାଂ ମହାରଥମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାତୄନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ହ
ଏପରି ଭାବେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ମହାରଥୀ ଘେରିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୟଙ୍କର ରେଜା ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଥା କୁରୁତ କୌରଵ୍ଯା ଯଥାଃ ଵଃ ସାତ୍ଯକୋ ଯୁଧି । ନ ଜୀଵନ୍ପ୍ରତିନିର୍ଯାତି ମହତୋଽସ୍ମାଦ୍ରଥଵ୍ରଜାତ୍
ଏଭଳି କର, ହେ କୌରବମାନେ, ଯେଉଁଠି ସାତ୍ୟକି ଏହି ବଡ଼ ରଥ ଶୃଙ୍ଖଳାରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଞ୍ଚି ବାହାରିଯିବାକୁ ନପାରନ୍ତୁ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ହତଂ ମନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହଦ୍ବଲମ୍ । ତଥେତି ଚ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ପରିଗୃହ୍ଯ ମହାରଥାଃ
ସେ ମରିଗଲେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେବ; ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣି, ମହାରଥୀମାନେ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଶୈନେଯଂ ଯୋଧଯାମାସର୍ଭୀଷ୍ମାଯାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ରଣେ। `ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ତଦାଽଽଯାନ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ଵଧେ।' କାମ୍ଭୋଜରାଜୋ ବଲଵାନ୍ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ଅଭିମନ୍ୟୁ ଯେତେବେଳେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାମ୍ବୋଜ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ରାସ୍ତାରେ ଅଟକାଇଲେ।
ଆର୍ଜୁନିଂ ନୃପତିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ପୁନରେଵ ଚତୁଃଷଷ୍ଟ୍ଯା ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ନୃପ
ସେ ରାଜା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁନିଆଁ ତୀରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅକୁ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ପୁନି ଚଉଷଠି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକଥର ଘାୟଲ କଲେ।
ସୁଦକ୍ଷିଣସ୍ତୁ ସମରେ ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ପଞ୍ଚଭିଃ । ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ନଵଭିରିଚ୍ଛନ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍
ସୁଦକ୍ଷିଣ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆଉଥରେ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାଲିଥିବା ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାସୀତ୍ସୁମହତ୍ତଯୋସ୍ତତ୍ର ସମାଗମେ। ଯଦାଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନଃ
ସେଠାରେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ମିଶିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଭୟପାଆନ୍ତି, ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଵୃଦ୍ଧୌ ଵାରଯନତୌ ମହାଚମୂମ୍ । ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଯୁଧି ସଂରବ୍ଧାଵାଦ୍ରଵନ୍ତୌ ମହାରଥୌ
ବୟସ୍କ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, ଦୁଇଁଜଣେ ମହାରଥୀ, ମହାସେନାକୁ ଅଟକାଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସମିଯାଦ୍ରଥସତ୍ତମଃ। ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋସ୍ତସ୍ଯ ଚ ଭାରତ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱଥାମା, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଵିରାଟୋ ଦଶଭିର୍ଭଲ୍ଲୈରାଜଘାନ ପରଂତପ । ଯତମାନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ଦ୍ରୌଣିମାହଵଶୋଭିନମ୍
ବିରାଟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ତାଙ୍କୁ ଦଶଟି ପ୍ରଶସ୍ତ ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈସ୍ତଦା। ଗୁରୁପୁତ୍ରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରହରନ୍ତୌ ମହାବଲୌ
ଦ୍ରୁପଦ ମଧ୍ୟ ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ଘାୟଲ କଲେ, ଦୁହେଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ତତସ୍ତୌ ତୁ ଵିଵ୍ଯାଧ ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ। ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଵୀରୌ ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତି ସମୁଦ୍ଯତୌ
ତାପରେ ଅଶ୍ୱଥାମା ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, ଯେଉଁମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଅନେକ ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ଵୃଦ୍ଧଯୋଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍। ଯଦ୍ଦ୍ରୌଣିସାଯକାନ୍ଘୋରାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତାଂ ଯୁଧି
ସେଠାରେ ଆମେ ଦୁଇ ବୟସ୍କ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲୁ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
ସହଦେଵଂ ତଥାଽଽଯାନ୍ତଂ କୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତୋଽଭ୍ଯଯାତ୍। ଯଥା ନାଗୋ ଵନେ ନାଗଂ ମତ୍ତୋ ମତ୍ତମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ଏହିପରି ସହଦେବ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁଅ କୃପ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
କୃପଶ୍ଚ ସମରେ ଶୂରୋ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍ । ଆଜଘାନ ଶରୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ସପ୍ତତ୍ଯା ରୁକ୍ମଭୂଷଣୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର କୃପ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ, ଏହି ମହାରଥୀକୁ ସତରିଟି ସୁନାର ଅଳଙ୍କୃତ ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ତସ୍ଯ ମାଦ୍ରୀସୁତଶ୍ଚାପଂ ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସାଯକୈଃ । ଅଥୈନଂ ଛିନ୍ନଧନ୍ଵାନଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଧନୁକୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଭାଗ କଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ସମରେ ଭାରସାଧନମ୍ । ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଂ ସୁସଂହୃଷ୍ଟୋ ଦଶଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ କୃପ ଆଉ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଖୁସି ହୋଇ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛନ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍ । ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵୋ ରାଜଞ୍ଛାରଦ୍ଵତମମର୍ଷଣମ୍
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଜୀବନ ନେବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ; ଏହିପରି ରାଜା, ପାଣ୍ଡବ ମଧ୍ୟ ଅଡ଼ିଗ ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ।
ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵଧକାଙ୍କ୍ଷଯା । ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵଦ୍ଧୋରରୂପଂ ଭଯାଵହମ୍
କ୍ରୋଧରେ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଆକାଂକ୍ଷାରେ, ପାଣ୍ଡବ ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ହେଲା।
ନକୁଲଂ ତୁ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିକର୍ଣଃ ଶତ୍ରୁତାପନଃ । ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକୈଃ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ରକ୍ଷନ୍ଭୀଷ୍ମଂ ମହାବଲମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଭୟପାଆନ୍ତି, ସେହି ବିକର୍ଣ୍ଣ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନକୁଳଙ୍କୁ ଷାଠିଟି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ନକୁଲୋଽପି ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧସ୍ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା। ଵିକର୍ଣଂ ସପ୍ତସପ୍ତତ୍ଯା ନିର୍ବିଭେଦ ଶିଲୀମୁଖୈଃ
ତଥାପି ତୁମର ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଭଳି ଘାୟଲ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନକୁଳ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସତତରିଟି ଲୋହାର ତୀର ଦେଇ ଭେଦିଦେଲେ।
ତତ୍ର ତୌ ନରଶାର୍ଦୂଲୌ ଭୀଷ୍ମହେତୋଃ ପରଂତପୌ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଘ୍ନୁତୁର୍ଵୀରୌ ଗୋଷ୍ଠେ ଗୋଵୃଷଭାଵିଵ
ସେଠାରେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ନରସିଂହମାନେ, ଗୋଉଠାରେ ଦୁଇଟି ବଳଦ ଯେପରି ଲଢ଼େ, ସେମାନେ ଏକାପରେ ଏକ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଘଟୋତ୍କଚଂ ରଣେ ଯାନ୍ତଂ ନିଘ୍ନନ୍ତଂ ତଵ ଵାହିନୀମ୍ । ଦୁର୍ମୁଖଃ ସମରେ ପ୍ରାଯାଦ୍ଭୀଷ୍ଯହେତୋଃ ପରାକ୍ରମୀ
ଘଟୋତ୍କଚ ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମ ସେନାକୁ ମାରିବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ସାହସି ଦୁର୍ମୁଖ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଗଲେ।
ହୈଡିମ୍ବସ୍ତୁ ରଣେ ରାଜନ୍ଦୁର୍ମୁଖଂ ଶତ୍ରୁତାପନମ୍ । ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା
ରାଜନ୍, ହିଡିମ୍ବଙ୍କ ପୁଅ ଘଟୋତ୍କଚ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିବା ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଦ୍ୱାରା ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ଭୀମସେନସୁତଂ ଚାପି ଦୁର୍ମୁଖଃ ସୁମୁଖୈଃ ଶରୈଃ। ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଵୀରୋ ନଦନ୍ହୃଷ୍ଟୋ ଵିଵ୍ଯାଧ ରଣମୂର୍ଧନି
ଦୁର୍ମୁଖ, ଶୂରବୀର ହୋଇ, ଉଲ୍ଲାସରେ ଗର୍ଜନ କରି, ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସାଠିଏ ଭଲ ଶର ଦ୍ୱାରା ବିଧିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ତଥାଽଽଯାନ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵଧକାଙ୍କ୍ଷିଣମ୍ । ହାର୍ଦିକ୍ଯୋ ଵାରଯାମାସ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହାରଥଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମାରିବା ଇଛାରେ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ, ମହାରଥୀ ହାର୍ଦିକ୍ୟ ସେ ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ହାର୍ଦିକ୍ଯଃ ପାର୍ଷତଂ ଚାପି ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ପଞ୍ଚଭିରାଯସୈଃ । ପୁନଃ ପଞ୍ଚାଶତା ତୂର୍ଣଂ ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ହାର୍ଦିକ୍ୟ, ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପାଞ୍ଚଟି ଲୋହାର ଶର ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ, ପୁଣି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପଚାଶଟି ଶର ମାରି, 'ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।