ମାଧଵସ୍ତୁ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଆଜଘାନ ରଣେ ରାଜନ୍ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ
ମାଧବ ତେଜରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରେଜା ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସକୁ ନଉଟି ବାଣ ମାରିଲେ, ଓ ହସିବା ସହ ଆଘାତ କରିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତଥୈଵ ରାକ୍ଷସୋ ରାଜନ୍ମାଧଵଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଅର୍ଦଯାମାସ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶିନିପୁଙ୍ଗଵମ୍
ଏହିପରି, ହେ ରାଜା, ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ରେଜା ହୋଇ, ଶିନିବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଧବଙ୍କୁ ନଉଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲା।
ଶୈନେଯଃ ଶରସଙ୍ଘଂ ତୁ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂଯୁଗେ । ରାକ୍ଷସାଯ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମାଧଵଃ ପରଵୀରହା
ସାଇନେୟ, ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ରେଜାରେ ବାଣର ଝଡ଼ ପଠାଇଲେ, ହେ ମାଧବ।
ତତୋ ରକ୍ଷୋ ମହାବାହୁଂ ସାତ୍ଯକିଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମମ୍ । ଵିଵ୍ଯାଧ ଵିଶିଖୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ସିଂହନାଦ ନନାଦ ଚ
ତାପରେ ରାକ୍ଷସ, ବଳଶାଳୀ ହାତ ଓ ସତ୍ୟବୀରତା ସହିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା ଓ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲା।
ମାଧଵସ୍ତୁ ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସେନ ରଣେ ତଦା। ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ତେଜସ୍ଵୀ ଜହାସ ଚ ନନାଦ ଚ
ଏହିବେଳେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ମାଧବ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିଲେ, ତେଜରେ ଚମକିଲେ, ହସିଲେ ଓ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଭଗଦତ୍ତସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମାଧଵଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ତାଡଯାମାସ ସମରେ ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଗଜମ୍
ଭଗଦତ୍ତ ତେଜରେ ରେଜା ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଧବଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ମହାହାତୀକୁ ଚୋଟ ଦିଅନ୍ତି।
ଵିହାଯ ରାକ୍ଷସଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଶୈନେଯୋ ରଥିନାଂ ଵରଃ । ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷାଯ ଚିକ୍ଷେପ ଶରାନ୍ସଂନତପର୍ଵଣଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସକୁ ଛାଡ଼ି, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଇନେୟ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲ ଯୋଡ଼ା ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷୋ ରାଜା ମାଧଵସ୍ଯ ମହଦ୍ଧନୁଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ଶତଧାରେଣ ଭଲ୍ଲେନ କୃତହସ୍ତଵତ୍
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ରାଜା, ଦକ୍ଷ ହାତରେ ଧରି, ମାଧବଙ୍କ ମହାଧନୁକୁ ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ଵେଗଵତ୍ପରଵୀରହା । ଭଗଦତ୍ତଂ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀବ୍ର ଧନୁ ନେଇ, ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ ରେଜା ହୋଇ, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସୃକ୍କିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍ । ଶକ୍ତିଂ କନକଵୈଡୂର୍ଯଭୂଷିତାମାଯସୀଂ ଦୃଢାମ୍
ସେ ମହାଧନୁର୍ଧର, ଅତ୍ୟଧିକ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦୁଇ କାନ୍ଧ ମସିଲେ ଓ ସୁନା ଓ ବୈଡୂର୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଦୃଢ଼ ଲୋହା ଶକ୍ତି ଉଠାଇଲେ।
ଯମଦଣ୍ଡୋପମାଂ ଘୋରାଂ ଚିକ୍ଷେପ ପରମାହଵେ। ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ତସ୍ଯ ବାହୁବଲେରିତାମ୍
ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହା ତାଙ୍କ ହାତର ଶକ୍ତିରେ ତିବ୍ର ଗତିରେ ଆସୁଥିଲା।
ସାତ୍ଯକିଃ ସମରେ ରାଜନ୍ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସାଯକୈଃ । ତତଃ ପପାତ ସହସା ସହୋଲ୍କେଵ ହତପ୍ରଭା
ହେ ରାଜା, ସାତ୍ୟକି ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣରେ ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ଦୁଇ ଟୁକୁରା କରିଦେଲେ; ଏହା ହଠାତ୍ ଭାବେ ପଡ଼ିଗଲା, ମଣ୍ଡଳ ହରାଇଥିବା ଉଲ୍କା ପରି।
ଶକ୍ତିଂ ଵିନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ମହତା ରଥଵଂଶେନ ଵାରଯାମାସ ମାଧଵମ୍
ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ହେ ରାଜା, ତୁମର ପୁଅ ଏକ ବଡ଼ ରଥ ଶୃଙ୍ଖଳା ଦ୍ୱାରା ମାଧବଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତଥା ପରିଵୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାର୍ଷ୍ଣେଯାନାଂ ମହାରଥମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାତୄନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ହ
ଏପରି ଭାବେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ମହାରଥୀ ଘେରିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୟଙ୍କର ରେଜା ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଥା କୁରୁତ କୌରଵ୍ଯା ଯଥାଃ ଵଃ ସାତ୍ଯକୋ ଯୁଧି । ନ ଜୀଵନ୍ପ୍ରତିନିର୍ଯାତି ମହତୋଽସ୍ମାଦ୍ରଥଵ୍ରଜାତ୍
ଏଭଳି କର, ହେ କୌରବମାନେ, ଯେଉଁଠି ସାତ୍ୟକି ଏହି ବଡ଼ ରଥ ଶୃଙ୍ଖଳାରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଞ୍ଚି ବାହାରିଯିବାକୁ ନପାରନ୍ତୁ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ହତଂ ମନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହଦ୍ବଲମ୍ । ତଥେତି ଚ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ପରିଗୃହ୍ଯ ମହାରଥାଃ
ସେ ମରିଗଲେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେବ; ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣି, ମହାରଥୀମାନେ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଶୈନେଯଂ ଯୋଧଯାମାସର୍ଭୀଷ୍ମାଯାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ରଣେ। `ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ତଦାଽଽଯାନ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ଵଧେ।' କାମ୍ଭୋଜରାଜୋ ବଲଵାନ୍ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ଅଭିମନ୍ୟୁ ଯେତେବେଳେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାମ୍ବୋଜ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ରାସ୍ତାରେ ଅଟକାଇଲେ।
ଆର୍ଜୁନିଂ ନୃପତିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ପୁନରେଵ ଚତୁଃଷଷ୍ଟ୍ଯା ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ନୃପ
ସେ ରାଜା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁନିଆଁ ତୀରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅକୁ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ପୁନି ଚଉଷଠି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକଥର ଘାୟଲ କଲେ।
ସୁଦକ୍ଷିଣସ୍ତୁ ସମରେ ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ପଞ୍ଚଭିଃ । ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ନଵଭିରିଚ୍ଛନ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍
ସୁଦକ୍ଷିଣ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆଉଥରେ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାଲିଥିବା ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାସୀତ୍ସୁମହତ୍ତଯୋସ୍ତତ୍ର ସମାଗମେ। ଯଦାଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନଃ
ସେଠାରେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ମିଶିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଭୟପାଆନ୍ତି, ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଵୃଦ୍ଧୌ ଵାରଯନତୌ ମହାଚମୂମ୍ । ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଯୁଧି ସଂରବ୍ଧାଵାଦ୍ରଵନ୍ତୌ ମହାରଥୌ
ବୟସ୍କ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, ଦୁଇଁଜଣେ ମହାରଥୀ, ମହାସେନାକୁ ଅଟକାଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସମିଯାଦ୍ରଥସତ୍ତମଃ। ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋସ୍ତସ୍ଯ ଚ ଭାରତ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱଥାମା, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଵିରାଟୋ ଦଶଭିର୍ଭଲ୍ଲୈରାଜଘାନ ପରଂତପ । ଯତମାନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ଦ୍ରୌଣିମାହଵଶୋଭିନମ୍
ବିରାଟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ତାଙ୍କୁ ଦଶଟି ପ୍ରଶସ୍ତ ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈସ୍ତଦା। ଗୁରୁପୁତ୍ରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରହରନ୍ତୌ ମହାବଲୌ
ଦ୍ରୁପଦ ମଧ୍ୟ ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ଘାୟଲ କଲେ, ଦୁହେଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ତତସ୍ତୌ ତୁ ଵିଵ୍ଯାଧ ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ। ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଵୀରୌ ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତି ସମୁଦ୍ଯତୌ
ତାପରେ ଅଶ୍ୱଥାମା ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, ଯେଉଁମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଅନେକ ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ଵୃଦ୍ଧଯୋଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍। ଯଦ୍ଦ୍ରୌଣିସାଯକାନ୍ଘୋରାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତାଂ ଯୁଧି
ସେଠାରେ ଆମେ ଦୁଇ ବୟସ୍କ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲୁ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
ସହଦେଵଂ ତଥାଽଽଯାନ୍ତଂ କୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତୋଽଭ୍ଯଯାତ୍। ଯଥା ନାଗୋ ଵନେ ନାଗଂ ମତ୍ତୋ ମତ୍ତମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ଏହିପରି ସହଦେବ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁଅ କୃପ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
କୃପଶ୍ଚ ସମରେ ଶୂରୋ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍ । ଆଜଘାନ ଶରୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ସପ୍ତତ୍ଯା ରୁକ୍ମଭୂଷଣୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର କୃପ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ, ଏହି ମହାରଥୀକୁ ସତରିଟି ସୁନାର ଅଳଙ୍କୃତ ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ତସ୍ଯ ମାଦ୍ରୀସୁତଶ୍ଚାପଂ ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସାଯକୈଃ । ଅଥୈନଂ ଛିନ୍ନଧନ୍ଵାନଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଧନୁକୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଭାଗ କଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ସମରେ ଭାରସାଧନମ୍ । ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଂ ସୁସଂହୃଷ୍ଟୋ ଦଶଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ କୃପ ଆଉ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଖୁସି ହୋଇ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।