ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ଭୀମସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ସ୍ଥିତଃ। ଅର୍ଜୁନଂ ପଞ୍ଚାଵିଂଶତ୍ଯା ବାହ୍ଵୋରୁରସି ଚାର୍ପଯତ୍
ଏକ ନୂତନ ଧନୁଷ ନେଇ, ସେ ଭୀମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ହେଲା । ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ ଓ ଛାତିରେ ପଚିଶଟି ତୀର ବର୍ଷା କଲା ।
ତସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାରାଜ ପାଣ୍ଡଵଃ ଶତ୍ରୁତାପନଃ । ଅପ୍ରୈଷୀଦ୍ଵିଶିଖାନ୍ଘୋରାନ୍ଯମଦଣ୍ଡୋପମାନ୍ବହୂନ୍
ତାହାପରେ, ରାଜା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ପାଣ୍ଡବ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ତୀର, ଦଣ୍ଡ ପରି ଭୟାନକ, ଛାଡ଼ିଲେ ।
ଅପ୍ରାପ୍ତାନେଵ ତାନ୍ବାଣାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ତନଯସ୍ତଵ । ଯତମାନସ୍ଯ ପାର୍ଥସ୍ଯ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁଅ, ପାର୍ଥ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେଇ ତୀରଗୁଡିକ ଆସିପାରିବା ପୂର୍ବରୁ କାଟି ଦେଲା । ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା ।
ପାର୍ଥଂ ଚ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈରଵିଧ୍ଯତ୍ତନଯସ୍ତଵ । ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରଣେ ପାର୍ଥଃ ଶରାନ୍ସଂଧାଯ କାର୍ମୁକେ
ତୁମ ପୁଅ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା । ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ପାର୍ଥ ଧନୁଷରେ ତୀର ଲଗାଇଲେ ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ସ୍ଵର୍ଣପୁଙ୍ଖାଞ୍ଛିଲାଶିତାନ୍ । ନ୍ଯମଞ୍ଜଂସ୍ତେ ମହାରାଜ ତସ୍ଯ କାଯେ ମହାତ୍ମନଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁନା ଶଳ ଓ ପଥରରେ ତିକ୍ତି ହୋଇଥିବା ବାଣ ପଠାଇଲେ; ସେ ବାଣଗୁଡିକ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଶରୀରରେ ଲଗିଗଲା, ରାଜା।
ଯଥା ହଂସା ମହାରାଜ ତଟାକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭାରତ। ପୀଡିତଶ୍ଚୈଵ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵେନ ମହାତ୍ମନା
ଯେପରି ହଂସମାନେ ଝିଲିକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ଏହିପରି ତୁମ ପୁଅ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ରାଜା।
ହିତ୍ଵା ପାର୍ଥଂ ରଣେ ତୂର୍ଣଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ରଥମାଵ୍ରଜତ୍। ଅଗାଧେ ମଞ୍ଜତସ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପୋ ଭୀଷ୍ମୋଽଭଵତ୍ତଦା
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଛାଡି ତୁରନ୍ତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରଥକୁ ଯାଇଲେ; ଗଭୀରରେ ଡୁବି ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱୀପ ହେଲେ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ତତଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ଅଵାରଯତ୍ତତଃ ଶୂରୋ ଭୂଯ ଏଵ ପରାକ୍ରମୀ
ତାପରେ ତୁମ ପୁଅ ଅପ୍ରମାଦ ଫେରିଲା, ବିର ପୁରୁଷ ଭାବରେ ପୁନି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ମହାମାନବ।
ଶରୈଃ ସୁନିଶିତୈଃ ପାର୍ଥଂ ଯଥା ଵୃତ୍ରଂ ପୁରନ୍ଦରଃ। ନିର୍ବିଭେଦ ମହାକାଯୋ ଵିଵ୍ଯଥେ ନୈଵ ଚାର୍ଜୁନଃ
ପ୍ରବଳ ଦେହୀ ଯୋଦ୍ଧା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଏମିତି ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ବୃତ୍ରକୁ ବିଦାରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମନ କିଛି ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲା ନାହିଁ।
ସାତ୍ଯକିଂ ଦଂଶିତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଭୀଷ୍ମାଯାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ରଣେ। ଆର୍ଶ୍ଯଶୃଙ୍ଗିର୍ମହେଷ୍ଵାସୋ ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସାତ୍ୟକି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଆର୍ଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ମାଧଵସ୍ତୁ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଆଜଘାନ ରଣେ ରାଜନ୍ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ
ମାଧବ ତେଜରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରେଜା ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସକୁ ନଉଟି ବାଣ ମାରିଲେ, ଓ ହସିବା ସହ ଆଘାତ କରିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତଥୈଵ ରାକ୍ଷସୋ ରାଜନ୍ମାଧଵଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଅର୍ଦଯାମାସ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶିନିପୁଙ୍ଗଵମ୍
ଏହିପରି, ହେ ରାଜା, ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ରେଜା ହୋଇ, ଶିନିବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଧବଙ୍କୁ ନଉଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲା।
ଶୈନେଯଃ ଶରସଙ୍ଘଂ ତୁ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂଯୁଗେ । ରାକ୍ଷସାଯ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମାଧଵଃ ପରଵୀରହା
ସାଇନେୟ, ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ରେଜାରେ ବାଣର ଝଡ଼ ପଠାଇଲେ, ହେ ମାଧବ।
ତତୋ ରକ୍ଷୋ ମହାବାହୁଂ ସାତ୍ଯକିଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମମ୍ । ଵିଵ୍ଯାଧ ଵିଶିଖୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ସିଂହନାଦ ନନାଦ ଚ
ତାପରେ ରାକ୍ଷସ, ବଳଶାଳୀ ହାତ ଓ ସତ୍ୟବୀରତା ସହିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା ଓ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲା।
ମାଧଵସ୍ତୁ ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସେନ ରଣେ ତଦା। ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ତେଜସ୍ଵୀ ଜହାସ ଚ ନନାଦ ଚ
ଏହିବେଳେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ମାଧବ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିଲେ, ତେଜରେ ଚମକିଲେ, ହସିଲେ ଓ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଭଗଦତ୍ତସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମାଧଵଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ତାଡଯାମାସ ସମରେ ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଗଜମ୍
ଭଗଦତ୍ତ ତେଜରେ ରେଜା ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଧବଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ମହାହାତୀକୁ ଚୋଟ ଦିଅନ୍ତି।
ଵିହାଯ ରାକ୍ଷସଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଶୈନେଯୋ ରଥିନାଂ ଵରଃ । ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷାଯ ଚିକ୍ଷେପ ଶରାନ୍ସଂନତପର୍ଵଣଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସକୁ ଛାଡ଼ି, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଇନେୟ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲ ଯୋଡ଼ା ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷୋ ରାଜା ମାଧଵସ୍ଯ ମହଦ୍ଧନୁଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ଶତଧାରେଣ ଭଲ୍ଲେନ କୃତହସ୍ତଵତ୍
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ରାଜା, ଦକ୍ଷ ହାତରେ ଧରି, ମାଧବଙ୍କ ମହାଧନୁକୁ ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ଵେଗଵତ୍ପରଵୀରହା । ଭଗଦତ୍ତଂ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀବ୍ର ଧନୁ ନେଇ, ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ ରେଜା ହୋଇ, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସୃକ୍କିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍ । ଶକ୍ତିଂ କନକଵୈଡୂର୍ଯଭୂଷିତାମାଯସୀଂ ଦୃଢାମ୍
ସେ ମହାଧନୁର୍ଧର, ଅତ୍ୟଧିକ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦୁଇ କାନ୍ଧ ମସିଲେ ଓ ସୁନା ଓ ବୈଡୂର୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଦୃଢ଼ ଲୋହା ଶକ୍ତି ଉଠାଇଲେ।
ଯମଦଣ୍ଡୋପମାଂ ଘୋରାଂ ଚିକ୍ଷେପ ପରମାହଵେ। ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ତସ୍ଯ ବାହୁବଲେରିତାମ୍
ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହା ତାଙ୍କ ହାତର ଶକ୍ତିରେ ତିବ୍ର ଗତିରେ ଆସୁଥିଲା।
ସାତ୍ଯକିଃ ସମରେ ରାଜନ୍ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସାଯକୈଃ । ତତଃ ପପାତ ସହସା ସହୋଲ୍କେଵ ହତପ୍ରଭା
ହେ ରାଜା, ସାତ୍ୟକି ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣରେ ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ଦୁଇ ଟୁକୁରା କରିଦେଲେ; ଏହା ହଠାତ୍ ଭାବେ ପଡ଼ିଗଲା, ମଣ୍ଡଳ ହରାଇଥିବା ଉଲ୍କା ପରି।
ଶକ୍ତିଂ ଵିନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ମହତା ରଥଵଂଶେନ ଵାରଯାମାସ ମାଧଵମ୍
ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ହେ ରାଜା, ତୁମର ପୁଅ ଏକ ବଡ଼ ରଥ ଶୃଙ୍ଖଳା ଦ୍ୱାରା ମାଧବଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତଥା ପରିଵୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାର୍ଷ୍ଣେଯାନାଂ ମହାରଥମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାତୄନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ହ
ଏପରି ଭାବେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ମହାରଥୀ ଘେରିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୟଙ୍କର ରେଜା ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଥା କୁରୁତ କୌରଵ୍ଯା ଯଥାଃ ଵଃ ସାତ୍ଯକୋ ଯୁଧି । ନ ଜୀଵନ୍ପ୍ରତିନିର୍ଯାତି ମହତୋଽସ୍ମାଦ୍ରଥଵ୍ରଜାତ୍
ଏଭଳି କର, ହେ କୌରବମାନେ, ଯେଉଁଠି ସାତ୍ୟକି ଏହି ବଡ଼ ରଥ ଶୃଙ୍ଖଳାରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଞ୍ଚି ବାହାରିଯିବାକୁ ନପାରନ୍ତୁ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ହତଂ ମନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହଦ୍ବଲମ୍ । ତଥେତି ଚ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ପରିଗୃହ୍ଯ ମହାରଥାଃ
ସେ ମରିଗଲେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେବ; ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣି, ମହାରଥୀମାନେ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଶୈନେଯଂ ଯୋଧଯାମାସର୍ଭୀଷ୍ମାଯାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ରଣେ। `ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ତଦାଽଽଯାନ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ଵଧେ।' କାମ୍ଭୋଜରାଜୋ ବଲଵାନ୍ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ଅଭିମନ୍ୟୁ ଯେତେବେଳେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାମ୍ବୋଜ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ରାସ୍ତାରେ ଅଟକାଇଲେ।
ଆର୍ଜୁନିଂ ନୃପତିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ପୁନରେଵ ଚତୁଃଷଷ୍ଟ୍ଯା ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ନୃପ
ସେ ରାଜା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁନିଆଁ ତୀରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅକୁ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ପୁନି ଚଉଷଠି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକଥର ଘାୟଲ କଲେ।
ସୁଦକ୍ଷିଣସ୍ତୁ ସମରେ ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତଂ ପଞ୍ଚଭିଃ । ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ନଵଭିରିଚ୍ଛନ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍
ସୁଦକ୍ଷିଣ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆଉଥରେ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାଲିଥିବା ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାସୀତ୍ସୁମହତ୍ତଯୋସ୍ତତ୍ର ସମାଗମେ। ଯଦାଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନଃ
ସେଠାରେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ମିଶିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଭୟପାଆନ୍ତି, ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।