ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତଥା ଶୂରୋ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ଘଟୋତ୍କଚଃ । ଵ୍ଯଦ୍ରାଵଯେତାଂ ସହସା ସୈନ୍ଯଂ ମମ ମହାରଣେ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ରାକ୍ଷସ ଘଟୋତ୍କଚ ମଧ୍ୟ ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ହଠାତ୍ ମୋ ସେନାକୁ ଚିଁଡ଼ି ଦେଲେ।
ଵଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵୈରେତୈର୍ମହାରଥୈଃ । ନାନ୍ଯାଂ ଗତିଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ସ୍ଥାନେ ଯୁଦ୍ଧେ ଚ ଭାରତ
ଏହି ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଯୋଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେଉଛି; ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଆଉ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନାହିଁ, ଭାରତ।
ଋତେ ତ୍ଵାଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଦେଵତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍। ପର୍ଯାପ୍ତସ୍ତୁ ଭଵାଞ୍ଶୀଘ୍ରଂ ପୀଡିତାନାଂ ଗତିର୍ଭଵ
ତୁମେ ଛାଡ଼ି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ଦେବତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଥିବା, ତୁମେ ଏକା ଯଥେଷ୍ଟ; ଦୟାକରି ଦୁଃଖିତମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାରାଜ ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ। ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯମାତ୍ମନଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା, ତୁମ ପିତା ଦେବବ୍ରତ କିଛି ସମୟ ଭାବିଲେ ଏବଂ ମନେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
ତଵ ସଂଧାରଯନ୍ପୁତ୍ରମବ୍ରଵୀଚ୍ଛଂତନୋଃ ସୁତଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନ ଵିଜାନୀହି ସ୍ଥିରୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିଶାଂପତେ
ଶନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ତୁମ ପୁଅଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ—'ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଏହି କଥା ବୁଝ, ଦୃଢ଼ ହେଇ ରୁହ, ରାଜା।'
ପାତଯିଷ୍ଯେ ରିପୂନନ୍ଯାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତିପାଲଯନ୍ । ପ୍ରତିଜ୍ଞାତୋ ଜଯୋ ହ୍ଯଦ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରିବି, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ; ଆଜି ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି।
ପୂର୍ଵକାଲଂ ତଵ ମଯା ପ୍ରତିଜ୍ଞାନଂ ମହାବଲ । ହତ୍ଵା ଦଶସହସ୍ରାଣି କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ବଳବାନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦଶ ହଜାର ମହାନ ଛତ୍ରିୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି।
ସଂଗ୍ରାମାଦପଯାସ୍ଯାମି ହ୍ଯେତତ୍କର୍ମ ସମାହିତମ୍ । ଇତି ତତ୍କୃତଵାଂଶ୍ଚାହଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ଭରତର୍ଷଭ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛୁଆଯିବି; ଏହିପରି ମୁଁ ଆଗରୁ ଯେପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି କରିଛି।
ଅଦ୍ଯ ଚାପି ମହତ୍କର୍ମ ପ୍ରକରିଷ୍ଯେ ଯଥାବଲମ୍ । ଅହଂ ଵାଽଦ୍ଯ ହତଃ ଶେଷ୍ଯେ ହନିଷ୍ଯେ ଵାଽଦ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଆପଣା ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ବଡ଼ କାମ କରିବି; କିମ୍ବା ମୁଁ ଆଜି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବି, କିମ୍ବା ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରିବି।
ଅଶକ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଜେତୁଂ ଦେଵୈରପି ସଵାସଵୈଃ।' କିଂ ପୁନର୍ମର୍ତ୍ଯଧର୍ମେଣ କ୍ଷତ୍ରିଯେଣ ମହାବଲାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ କିମ୍ବା ବଳବାନ ଛତ୍ରିୟ ତାଙ୍କୁ କିପରି ଜିତିପାରିବେ?
ଅଦ୍ଯ ତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ପ୍ରତରିଷ୍ଯେ ଋଣଂ ତଵ। ଭର୍ତୃପିଣ୍ଡକୃତଂ ରାଜନ୍ନିହତାଃ ପୃତନାମୁଖେ
ଆଜି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ମୁଁ ତୁମ ଋଣ ଶୋଧିବି; ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧର ମୁହାଁମୁହିଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ହତ୍ୟା ହେବେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ପ୍ରଵପଞ୍ଛରୈଃ। ଆସସାଦ ଦୁରାଧର୍ଷଃ ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀମ୍
ଏପରି କହି, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଛତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ ଏବଂ ଅପରାଜେୟ ଭାବେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନା ଦିଗରେ ଆଗେଇଲେ।
ଅନୀକମଧ୍ଯେ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଭାରତର୍ଷଭ । ଆଶୀଵିଷମିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯନ୍
ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଅଛିଥିବା ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ, ରାଗିଥିବା ସାପ ପରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ରୋକିଲେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦଶମେଽହନି ଭୀଷ୍ମସ୍ତୁ ଦର୍ଶଯଞ୍ଶକ୍ତିମାତ୍ମନଃ । ରାଜଞ୍ଶତସହସ୍ରାଣି ସୋଽଵଧୀତ୍କୁରୁନନ୍ଦନ
ଦଶମ ଦିନରେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ, ରାଜା, ଶତ-ହଜାର କୁରୁବଂଶୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲାନାଂ ଚ ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ରାଜପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ । ତେଷାମାଦତ୍ତ ତେଜାଂସି ଜଲଂ ସୂର୍ଯ ଇଵାଂଶୁଭିଃ
ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜପୁତ୍ର ଏବଂ ବିରାଟ ଯୋଧାମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ତେଜ ଭିଷ୍ମ ନେଇ ନେଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣରେ ଜଳ ଉଠାଏ।
ହତ୍ଵା ଦଶସହସ୍ରାଣି କୁଞ୍ଜରାଣାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍ । ସାରୋହାଣାଂ ମହାରାଜ ହଯାନାଂ ଚାଯୁତଂ ତଥା
ଏହିପରି, ଦଶ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଓ ତାଙ୍କର ସାରଥୀମାନେ, ଏବଂ ଏକ ଲକ୍ଷ ଘୋଡାକୁ ଭିଷ୍ମ ସଂହାର କଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଶତସହସ୍ରେ ଦ୍ଵେ ପାଦାତାନାଂ ନରୋତ୍ତମଃ । ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ରଣେ ଭୀଷ୍ମୋ ଵିଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ
ଏହିପରି, ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ପଦାତି ସେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଭିଷ୍ମ ଧୂଆଁ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲେ।
ନ ଚୈଵଂ ପାଣ୍ଡଵେଯାନାଂ କେଚିଚ୍ଛେକୁର୍ନିରୀକ୍ଷିତୁମ୍ । ଉତ୍ତରଂ ମାର୍ଗମାସ୍ଥାଯ ତପନ୍ତମିଵ ଭାସ୍କରମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିଲେ।
ତେ ପାଣ୍ଡଵେଵାଃ ସଂରବ୍ଧା ମହେଷ୍ଵାସେନ ପୀଡିତାଃ । ଵଧାଯାଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ଭୀଷ୍ମଂ ସୃଞ୍ଜଯାଶ୍ଚ ମହାରଥାଃ
ପାଣ୍ଡବ ଯୋଧାମାନେ ଏବଂ ଶ୍ରିଞ୍ଜୟ ମହାରଥୀମାନେ, ଭିଷ୍ମଙ୍କ ତୀର ଆଘାତରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ।
ସ ଵଧ୍ଯମାନୋ ବହୁଭିର୍ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଥା । ଅଵକୀର୍ଣୋ ମହେଷ୍ଵାସୈଃ ଶୈଲୋ ମେଘୈରିଵାଵୃତଃ
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭିଷ୍ମ, ଅନେକ ଯୋଧାଙ୍କ ଆଘାତରେ, ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ମେଘରେ ଆବୃତ ହୋଇଥାଏ।
ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତଵ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍ । ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସାର୍ଧଂ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ତୁମର ପୁଅମାନେ ଏବଂ ବଡ଼ ସେନା ସମେତ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘିରି ଦେଲେ; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ରଣେ ରାଜନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍ । ଶିଖଣ୍ଡିନମଥୋଵାଚ ସମଭ୍ଯୋହି ପିତାମହମ୍
ରାଜା, ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭିଷ୍ମଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପିତାମହଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଅ।'
ନ ଚାପି ଭୀସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ଭୀଷ୍ମାଦଦ୍ଯ କଥଂଚନ । ଅହମେନଂ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ପାତଯିଷ୍ଯେ ରଥୋତ୍ତମାତ୍
ଆଜି ତୁମେ ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ କେହିପରି ଭୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ରଥରୁ ତଳେ ଫେଳିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପାର୍ଥେନ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭରତର୍ଷଭ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ପାର୍ଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତଥା ରାଜନ୍ସୌଭଦ୍ରଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । ହୃଷ୍ଟାଵାଦ୍ରଵତାଂ ଭୀଷ୍ମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଏହିପରି, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ର ଅଭିମନ୍ୟୁ, ପାର୍ଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଵୃଦ୍ଧୌ କୁନ୍ତିଭୋଜସ୍ଯ ଦଂଶିତଃ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ପଶ୍ଯତଃ । ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ଧର୍ମରାଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ବୃଦ୍ଧ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, କୁନ୍ତିଭୋଜ ରାଜା ଏବଂ ତୁମ ପୁଅ ଦେଖିବା ସମୟରେ, ନକୁଳ, ସହଦେବ ଏବଂ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ।
ତଥେତରାଣି ସୈନ୍ଯାନି ସର୍ଵାମ୍ଯେଵ ଵିଶାଂପତେ । ସମାଦ୍ରଵନ୍ତ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟ, ପାର୍ଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୁସ୍ତାଵକାଶ୍ଚ ସମେତାଂସ୍ତାନ୍ମହାରଥାନ୍ । ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥୋତ୍ସାହଂ ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ତୁମର ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଏକତ୍ରିତ ମହାରଥୀମାନେ ନିକଟରେ ଯାଇଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଅନୁଯାୟୀ; ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଶୁଣ।
ଚିତ୍ରସେନୋ ମହାରାଜ ଚେକିତାନଂ ସମଭ୍ଯାଯାତ୍ । ଭୀଷ୍ମପ୍ରେପ୍ସୁଂ ରଣେ ଯାନ୍ତଂ ଵୃଷଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଶିଶୁର୍ଯଥା
ରାଜା, ଚିତ୍ରସେନ ଚେକିତାନଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ, ଯିଏ ଭିଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାହିଁ, ବାଘ ଶିଶୁ ଏକ ବୃଷ୍ଣ ପରି ସାମ୍ନା କରିଥିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ମହାରାଜ ଭୀଷ୍ମାନ୍ତିକମୁପାଗତମ୍ । ତ୍ଵରମାଣଂ ରଣେ ଯତ୍ତଂ କୃତଵର୍ମା ନ୍ଯଵରାଯତ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭିଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ, କୃତବର୍ମା ତାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।