ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଵ୍ଯସାଚୀ ମହାରଥଃ । କାଲୋଽଯମିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡିନମଚୋଦଯତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସବ୍ୟସାଚୀ ବିରାଟ ରଥୀ, 'ସମୟ ଆସିଛି' ବୋଲି ଭାବି, ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଅହଂ ତ୍ଵାମନୁଯାସ୍ଯାମି ପରାନ୍ଵିଦ୍ରାଵଯଞ୍ଶରୈଃ । ଅଭିଦ୍ରଵ ସୁସଂରବ୍ଧୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍
ମୁଁ ତୁମ ପଛରେ ଯିବି, ବାଣରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କରିବି। ତୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଭୀମଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଆକ୍ରମଣ କର।
ନ ହି ତେ ସଂଯୁଗେ ପୀଡାଂ ଶକ୍ତାଃ କର୍ତୁଂ ମହାବଲାଃ । ତସ୍ମାଦଦ୍ଯ ମହାବାହୋ ଯତ୍ନାଦ୍ଭୀଷ୍ଯମଭିଦ୍ରଵ
ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କଷ୍ଟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପାଇଁ, ବିରାଟ ବାହୁଶାଳୀ, ଆଜି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କର।
ଅହତ୍ଵା ସମରେ ଭୀଷ୍ମ ଯଦି ଯାସ୍ଯସି ମାରିଷ । ଅଵହାସ୍ଯୋଽସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯସି ମଯା ସହ
ଯଦି ତୁମେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମାରିନାହିଁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛ ହଟିଯିବା, ତେବେ ମୁଁ ଏବଂ ତୁମେ ଏହି ଜଗତରେ ଉପହାସର ପାତ୍ର ହେବା।
ନାଵହାସ୍ଯା ଯଥା ଵୀର ଭଵେମ ପରମାହଵେ । ତଥା କୁରୁ ରଣେ ଯତ୍ନଂ ସାଧଯସ୍ଵ ପିତାମହମ୍
ଏହି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ଉପହାସର ପାତ୍ର ହେବା ନାହିଁ, ବିରା, ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରୟାସ କର ଏବଂ ପିତାମହଙ୍କୁ ପରାଜିତ କର।
କୁରୂଂଶ୍ଚ ସହିତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯତମାନାନ୍ମହାରଥାନ୍ । ଅହମାଵାରଯିଷ୍ଯାମି ସାଵଯସ୍ଵ ପିତାମହମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ କୁରୁ ଏବଂ ବିରାଟ ରଥୀମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ରଖିବି, ତୁମେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପରାଜିତ କର।
ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଂ ଚ କୃପଂ ଚାଥ ସୁଯୋଧନମ୍ । ଚିତ୍ରସେନଂ ଵିକର୍ଣଂ ଚ ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ଯଜଦ୍ରଥମ୍
ଦ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, କୃପ, ସୁୟୋଧନ, ଚିତ୍ରସେନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ସୈନ୍ଧବ, ଯଜଦ୍ରଥ—
ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ କାମ୍ଭୋଜଂ ଚ ସୁଦକ୍ଷିଣମ୍ । ଭଗଦତ୍ତଂ ତଥା ଶୂରଂ ମାଗଦଂ ଚ ମହାବଲମ୍
ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ୍ୟ, କାମ୍ଭୋଜର ସୁଦକ୍ଷିଣ, ଶୂର ଭଗଦତ୍ତ, ଏବଂ ମାଗଧର ବିରାଟ ରାଜା—
ସୌମଦତ୍ତିଂ ତଥା ଶୂରମାର୍ଶ୍ଯଶୃଙ୍ଗିଂ ଚ ରାକ୍ଷସମ୍ । ତ୍ରିଗର୍ତରାଜଂ ଚ ରଣେ ସହ ସର୍ଵୈର୍ମହାରଥୈଃ
ସୌମଦତ୍ତି, ଶୂର ଅର୍ଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗି ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ରାଜା, ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଅହମାଵାରଯିଷ୍ଯାମି ଵେଲେଵ ମକରାଲଯମ୍ । କୁରୂଂଶ୍ଚ ସହିତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯୁଧ୍ଯମାନାନ୍ମହାବଲାନ୍ । ନିଵାରଯିଷ୍ଯାମି ରଣେ ସାଧଯସ୍ଵ ପିତାମହମ୍
ମୁଁ ସମୁଦ୍ର କୂଳ ମକର ନିବାସକୁ ଅଟକାଇ ରଖିଥିବା ପରି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇବି। ପିତାମହଙ୍କୁ ବଧ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କର।
କଥଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଗାଙ୍ଗେଯମଭ୍ଯଧାଵତ୍ପିତାମହମ୍ । ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧର୍ମାତ୍ମାନଂ ଯତଵ୍ରତମ୍
ପାଞ୍ଚାଳ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବାନ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ପିତାମହଙ୍କୁ କିପରି ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ?
କେଽରକ୍ଷନ୍ପାଣ୍ଡଵାନୀକେ ଶିଖଣ୍ଡିନମୁଦାଯୁଧାଃ। ତ୍ଵରମାଣାସ୍ତ୍ଵରାକାଲେ ଜିଗୀଷନ୍ତୋ ମହାରଥାଃ
ପାଣ୍ଡବ ସେନାରେ କେଉଁ ମହାରଥୀ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା, ତ୍ବରାନ୍ବିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ?
କଥଂ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମଃ ସ ତସ୍ମିନ୍ଦଶମେଽହନି। ଅଯୁଧ୍ଯତ ମହାଵୀର୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ ସୃଞ୍ଜଯୈଃ
ଦଶମ ଦିନରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ, ପାଣ୍ଡବ ଏବଂ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ସହ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ?
ନ ମୃଷ୍ଯାମି ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାତଂ ଶିଖଣ୍ଡିନା । କଚ୍ଚିନ୍ନ ରଥମଦ୍ଗୋଽସ୍ଵ ଧନୁର୍ଵାଽଶୀର୍ଯତାସ୍ଥତଃ
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାଟିକୁ ସହିପାରିବିନାହିଁ; ତାଙ୍କର ରଥ ଭାଙ୍ଗିଗଲା କି, ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା କି, କିମ୍ବା ସେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡ଼ିଲେ?
ନାଶୀର୍ଯତ ଧନୁଶ୍ଚାସ୍ଯ ରଥଭଙ୍ଗୋ ନ ଚାପ୍ଯଭୂତ୍। ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ। ନିଘ୍ନତଃ ସମରେ ଶତ୍ରୂନ୍ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭଲ ଭାବରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରରେ ମାରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଲାନାହିଁ, ରଥ ଭାଙ୍ଗିଲାନାହିଁ।
ଅନେକଶତସାହସ୍ରାଵକାନାଂ ମହାରଥାଃ । ତଥା ଦନ୍ତିଗଣା ରାଜନ୍ହାଯଶ୍ଚୈଵ ସୁସଞ୍ଜିତାଃ
ଅନେକ ଶତ ହଜାର ମହାରଥୀ, ଏବଂ ହାତୀମାନେ ଏବଂ ଭଲ ଶିକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧାଯ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପିତାମହମ୍
ସେମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଯଥାପ୍ରତିଜ୍ଞଂ କୌରଵ୍ଯ ସ ଚାପି ସମିର୍ତିଜଯଃ । ପାର୍ଯାନାମକରୋଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ ସତତଂ ସମିତି କ୍ଷଯମ୍
କୌରବ, ଭୀଷ୍ମ ଯେପରି ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ, ସେ ସତତ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ।
ଯୁଧ୍ଯମାନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ଵିନିଘ୍ନନ୍ତଂ ପରାଞ୍ଶରୈଃ । ପାଞ୍ଚାଲାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସାର୍ଧ ସର୍ଵତଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ପାଞ୍ଚାଳ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ଧାରଣ କରି ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମାରୁଥିଲେ।
ଦଶମେଽହନି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତତସ୍ତାଂ ରିପୁଵାହିନୀମ୍ । କୀର୍ଯମାଣାଂ ଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଦଶମ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ଶତ ଏବଂ ହଜାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତିତ ହେଲା।
ନ ହି ଭୀଷ୍ମଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପାଣ୍ଡୁପୂର୍ଵଜ । ଅଶକ୍ନୁଵନ୍ରଣେ ଜେତୁଂ ପାଶହସ୍ତମିଵାନତକମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୂର୍ବଜ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଜିତିପାରିଲେନାହିଁ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ର ଫାସ ଧାରଣ କରିଥିବାକୁ କେହି ଜିତିପାରିନାହିଁ।
ଅଥୋପାଯାନ୍ମହାରାଜ ସଵ୍ଯସାଚୀ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ତ୍ରାସଯନ୍ରଥିନଃ ସର୍ଵାନ୍ବୀଭତ୍ସୁରପରାଜିତଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ସବ୍ୟସାଚୀ ଧନଞ୍ଜୟ, ସମସ୍ତ ରଥୀମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ଅଜୟ ଭୀମସେନ ଉପାୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ସିଂହଵଦ୍ଵିନଦନ୍ନୁଚ୍ଚୈର୍ଧନୁର୍ଜ୍ଯାଂ ଵିକ୍ଷିପନ୍ମୁହୁଃ । ଶରୌଘାନ୍ଵିସୃଜନ୍ପାର୍ଥୋ ଵ୍ଯଚରତ୍କାଲଵଦ୍ରଣେ
ସିଂହ ପରି ଉଚ୍ଚ ଭାବରେ ଦହାଇ ତାଙ୍କର ଧନୁର ତାର ଘଣ୍ଟାଇ, ପୁନପୁନି ଅସ୍ତ୍ର ଝଡ଼ ଛାଡ଼ି, ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳ ପରି ଚଳିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ ଵିତ୍ରସ୍ତାସ୍ତାଵକା ଭାରତର୍ଷଭ । ସିଂହସ୍ଯେଵ ମୃଗା ରାଜନ୍ଵ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ମହାଭଯାତ୍
ତାଙ୍କର ଧନୁର ଶବ୍ଦରେ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ସେନା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସିଂହ ଦେଖି ମୃଗ ପରି, ବଡ଼ ଭୟରେ ଭାଗିଗଲା, ରାଜା।
ଜଯନ୍ତଂ ପାଣ୍ଡଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵତ୍ସୈନ୍ଯଂ ଚାଭିପୀଡିତମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତୋ ଭୀଷ୍ମମବ୍ରଵୀଦ୍ଭୃଶପୀଡିତଃ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ଦେଖି ଏବଂ ତୁମ ସେନାକୁ ଦମିତ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଭୋଗି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଷ ପାଣ୍ଡୁସୁତସ୍ତାତ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଃ କୃଷ୍ଣସାରଥିଃ। ଦହତେ ମାମକାନ୍ସର୍ଵାନ୍କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମେନ କାନନମ୍
ଏହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ପିତା, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ରଥୀ, ମୋ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦହାଇ ଦେଉଛି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଥ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହାଇ ଦେଉଥିବା ପରି।
ପଶ୍ଯ ସୈନ୍ଯାନି ଗାଙ୍ଗେଯ ଦ୍ରଵମାଣାନି ସର୍ଵଶଃ । ପଣ୍ଡଵେନ ଯୁଧାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଲ୍ଯମାନାନି ସଂଯୁଗେ
ଗାଙ୍ଗେୟ, ଦେଖ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧାଙ୍କ ଆଘାତରେ ଆମ ସେନା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭାଗିଯାଉଛି।
ଯଥା ପଶୁଗଣାନ୍ପାଲଃ ସଂକାଲଯତି କାନନେ । ତଥେଦଂ ମାମକଂ ସୈନ୍ଯଂ କାଲ୍ଯତେ ଶତ୍ରୁତାପନ
ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଗୋପାଳ ଗାଈଗୁଡ଼ିକୁ ଏକଠା କରେ, ସେପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମ ସେନାକୁ ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ହଂକାଇ ନେଉଛନ୍ତି।
ଧନଞ୍ଜଯଶରୈର୍ଭଗ୍ନଂ ଦ୍ରଵମାଣଂ ତତସ୍ତତଃ । ଭୀମୋଽପ୍ଯେଵଂ ଦୁରାଧର୍ପୋ ଵିଦ୍ରାଵଯତି ମେ ବଲମ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀରରେ ଆମ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଏଠା-ସେଠା ଭାଗୁଛି; ଭୀମ ମଧ୍ୟ ଅପରାଜେୟ ଭାବେ ଆମ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଛନ୍ତି।
ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚେକିତାନଶ୍ଚ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ। ଅଭିମନ୍ଯୁଃ ସୁଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଵାହିନୀଂ ଦ୍ରଵତେ ମମ
ସାତ୍ୟକି, ଚେକିତାନ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଓ ସାହସୀ ଅଭିମନ୍ୟୁ—ଏହି ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ମୋ ସେନାକୁ ଭାଗିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।