ତେ ଵଧ୍ଯାମାନାଃ ସମରେ ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ । ନାଶକ୍ନୁଵନ୍ଵାରଯିତୁଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହଦ୍ବଲମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମରୁଥିବା ତୁମ ସେନା, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବଡ଼ ଶକ୍ତିକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ତତସ୍ତୁ ତାଵକଂ ସୈନ୍ଯଂ ଵଧ୍ଯମାନଂ ସମନ୍ତତଃ। ସଂପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ଦଶଃ ଦିଶଃ କାଲ୍ଯମାନଂ ମହାରଥୈଃ
ତାପରେ ତୁମ ସେନା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମରୁଥିବା ଓ ମହାରଥୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦବାଇ ଦିଆଯାଉଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭାଗିଗଲା ।
ତ୍ରାତାରଂ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ । ଵଧ୍ଯମାନାଃ ଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ ସୃଞ୍ଜଯୈଃ
ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଲୋକମାନେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମିତ ହେବା ସମୟରେ କେହି ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ପୀଡ୍ଯମାନଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥୈର୍ଭୀଷ୍ମଃ ପରାକ୍ରମୀ । ଯଦକାର୍ଷୀଦ୍ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସଞ୍ଜଯ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରବଳ ଭୀଷ୍ମ ରଣରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯାହା କରିଥିଲେ, ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ମୋତେ ସେଥିରେ କହ।
କଥଂ ଵା ପାଣ୍ଡଵା ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାତାଃ ପରଂତପାଃ । ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ମାମକାନ୍ଵୀରାଂସ୍ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସଞ୍ଜଯ
ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୋର ବୀରମାନେକୁ ମାରିଥିଲେ? ସଞ୍ଜୟ, ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।
ଆଚକ୍ଷେ ତେ ମହାରାଜ ଯଦକାର୍ଷୀତ୍ପିତା ତଵ। ପୀଡିତେ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵ ସୃଞ୍ଜଯୈଃ
ମହାରାଜ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କର ସେନାକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବା ବେଳେ ତୁମର ପିତା କଣ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଏହା କହିବି।
ପ୍ରଂହୃଷ୍ଟମନସଃ ଶୂରାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପାଣ୍ଡୁପୂର୍ଵଜ । ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ନିଘ୍ନନ୍ତସ୍ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵାହିନୀମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ହୃଦୟରେ ଉଲ୍ଲାସ ନେଇ, ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କର ସେନାକୁ ଆଗକୁ ବଢି ମାରିଥିଲେ।
ତଂ ଵିନାଶଂ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ନରଵାରଣଵାଜିନାମ୍ । ନାମୃଷ୍ଯତ ତଦା ଭୀଷ୍ମଃ ସୈନ୍ଯଘାତଂ ରଣେ ପରୈଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ବୀରମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଭୀଷ୍ମ ସେହି ହାନିକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସ ପାଣଡଵାନ୍ମହେଷ୍ଵାସଃ ପଞ୍ଚାଲାଂଶ୍ଚୈଵ ସୃଞ୍ଜଯାନ୍ । ନାରାଚୈର୍ଵତ୍ସଦନ୍ତୈଶ୍ଚ ଶିତୈରଞ୍ଜଲିକୈସ୍ତଥା
ସେ ପ୍ରବଳ ଧନୁର୍ଧର ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡବ, ପଞ୍ଚାଳ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେକୁ ଲୋହାର ବାଣ, ପ୍ରଶସ୍ତ ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଞ୍ଜଳିଆ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ ଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜୀଵିତମାତ୍ମନଃ । ସ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରଵରାନ୍ପଞ୍ଚ ରାଜନ୍ମହାରଥାନ୍
ସେ ଅପରାଜିତ ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଅନାଦର କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପଞ୍ଚ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ରାଜା।
ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରୋ ରଣେ ଯତ୍ନାଦ୍ଵାରଯାମାସ ସାଯକୈଃ । ନାନାଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵର୍ଷୈସ୍ତାନ୍ଵୀର୍ଯାମର୍ଷପ୍ରଵେରିତୈଃ
ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରୟାସ କରି, ବାଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରବଳତା ଓ କ୍ରୋଧରେ।
ନିଜଘ୍ନେ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵଂ ଚାମିତଂ ବହୁ। ରଥିନୋଽପାତଯଦ୍ରାଜନ୍ରଥେଭ୍ଯଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ହାତୀ ଓ ଘୋଡାକୁ ମାରିଥିଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ରଥରୁ ରଥୀମାନେକୁ ଫେଲାଇ ଦେଇଥିଲେ।
ସାଦିନଶ୍ଚାଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେଭ୍ଯଃ ପାଦାତାଂଶ୍ଚ ସମାଗତାନ୍
ସେ ଘୋଡାରେ ବସିଥିବା ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଓ ଏକତ୍ରିତ ପଦାତୀମାନେକୁ ମାରିଥିଲେ।
ଗଜାରୋହାନ୍ଗଜେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପରେଷାଂ ଜଯକାରିଣଃ । ତମେକଂ ସମରେ ଭୀଷ୍ମଂ ତ୍ଵରମାଣଂ ମହାରଥମ୍
ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଜୟୀ ହାତୀରୋହୀମାନେକୁ ହାତୀରୁ ଫେଲାଇ ଦେଇଥିଲେ; ଏକା ଭୀଷ୍ମ, ମହାରଥୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଇ ଆଗକୁ ବଢିଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାଃ ସମଵର୍ତନ୍ତ ଵଜ୍ରହସ୍ତମିଵାସୁରାଃ। ଶକ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶାନ୍ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ନିଶିତାଞ୍ଛରାନ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭଳି ଘେରିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀକୁ ଘେରିଥାନ୍ତି; ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସମ ଶକ୍ତିରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଥିଲେ।
ଦିକ୍ଷ୍ଵଦୃଶ୍ଯତ ସର୍ଵାସୁ ଘୋରଂ ସନ୍ଧାରଯନ୍ଵପୁଃ। ମଣ୍ଡଲୀଭୂତମେଵାସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ଧନୁରଦୃଶ୍ଯତ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଆକାର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ଧନୁ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ଭଳି ସଦା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସଂଗ୍ରାମେ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଶକ୍ରଚାପୋପମଂ ମହତ୍ ।। ତଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ କର୍ମ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏହା ଦେଖି, ରଣରେ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ—
ଵିସ୍ମାଯଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ପିତାମହମପୂଜଯନ୍ । ପାର୍ଥା ଵିମନସୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରୈକ୍ଷନ୍ତ ପିତରଂ ତଵ
—ଅତ୍ୟଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି ଗଲେ ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିରାଶ ହୋଇ, ତୁମ ପିତାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଯୁଧ୍ଯମାନଂ ରଣେ ଶୂରଂ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିମିଵାମରାଃ । ନ ଚୈନଂ ଵାରଯାମାସୁର୍ଵ୍ଯାତ୍ତାନନମିଵାନ୍ତକମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଭଳି ବିପ୍ରଚିତ୍ତିକୁ ଦେଖୁଥିଲେ; କେହି ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ମୁଖ ଖୋଲିଥିବା ମୃତ୍ୟୁକୁ କେହି ରୋକିପାରେ ନାହିଁ।
ଦଶମେଽହନି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ରଥାନୀକଂ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ । ଅଦହନ୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମେଵ କାନନମ୍
ଦଶମ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ରଥ ବିଭାଗକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଜଳାଇ ଦେଲେ, ଯେପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଥରେ ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଭସ୍ମ କରେ।
ତଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈରଭ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସନାନ୍ତରେ । ଆଶୀଵିଷମିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ କାଲସୃଷ୍ଟମିଵାନ୍ତକମ୍
ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତାଙ୍କୁ ତିନିଟି ବାଣ ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ, ଏହା ଏକ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସାପ ଭଳି, କିମ୍ବା ସମୟ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଲାଗିଲା।
ସ ତେନାତିଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଃ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍ । ପୁନର୍ନାଲୋକଯତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେହି ବାଣରେ ବହୁତ ଘାୟଲ ହେଇ, ଭୀଷ୍ମ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ଦେଖିଲେ, ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଏକଥା ହସି କହିଲେ, ଆଉ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
କାମଂ ପ୍ରହର ଵା ମା ଵା ନ ତ୍ଵାଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯେ କଥଂଚନ । ଯୈଵ ହି ତ୍ଵଂ କୃତା ଧାତ୍ରା ସୈଵ ହି ତ୍ଵଂ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ
ତୁ ଚାହୁଁ ତା ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ। ତୁ ଯେପରି ନିର୍ମିତ ହେଇଛୁ, ସେହି ଭଳି ଅଛୁ, ତୁ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିଖଣ୍ଡୀ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ଉଵାଚ ଭୀଷ୍ମଂ ସମରେ ସୃକ୍ଵିଣୀ ପରିଲେଲିହନ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶିଖଣ୍ଡୀ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଜିହ୍ବା ଚାଟି କହିଲେ।
ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ମହାବାହୋ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଭଯଂକରମ୍ । ମଯା ଶ୍ରୁତଂ ଚ ତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ଵୈ ସହ
ମୁଁ ଜାଣେ ତୁମେ ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର। ମୁଁ ତୁମର ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଶୁଣିଛି।
ଦିଵ୍ଯଶ୍ଚ ତେ ପ୍ରଭାଵୋଽଯଂ ମଯା ଚ ବହୁଶଃ ଶ୍ରୁତଃ । ଜନନ୍ନପି ପ୍ରଭାଵଂ ତେ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽଦ୍ଯାହଂ ତ୍ଵଯା ସହ
ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୁଁ ଅନେକ ଥର ଶୁଣିଛି। ତୁମର ପ୍ରଭାବ ଜାଣି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନାତ୍ମନଶ୍ଚ ନରୋତ୍ତମ ।। ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଯୋଧଯିଷ୍ଯାମି ରଣେ ପୁରୁଷସତ୍ତମ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଏବଂ ନିଜର ମନକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ, ମୁଁ ଆଜି ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଧ୍ରୁଵଂ ଚ ତ୍ଵାଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଶପେ ସତ୍ଯେନ ତେଽଗ୍ରତଃ । ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଯତ୍କୃତ୍ଯଂ ତତ୍ସମାଚର
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି, ଏହି ତଥ୍ୟକୁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଶପଥ କରୁଛି। ମୋ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ଚାହିଁ ତାହା କର।
କାମଂ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଵା ମା ଵା ନ ମେ ଜୀଵନ୍ପ୍ରମୋକ୍ଷ୍ଯସେ । ସୁଦୃଷ୍ଟଃ କ୍ରିଯତାଂ ଭୀଷ୍ମ ଲୋକୋଽଯଂ ସମିତିଂଜଯ
ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ କିମ୍ବା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଠାରୁ ଜୀବନ ନେଇ ଯିବାକୁ ପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧକୁ, ଭୀଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦେଖୁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ଅଵିଧ୍ଯତ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତୁଦନ୍ଵାକ୍ଯସାଯକୈଃ
ଏଭଳି କହି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ ପାଞ୍ଚଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ, ଶବ୍ଦ ଏବଂ ବାଣରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।