କଥଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଗାଙ୍ଗେଯମଭ୍ଯଵର୍ତତ ସଂଯୁଗେ। ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ କଥଂ ଭୀଷ୍ମଂ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସଞ୍ଜଯ
ଶିଖଣ୍ଡୀ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ? ସଞ୍ଜୟ, ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନଂ ପ୍ରତି। ତାଡ୍ଯମାନାସୁ ଭେରୀଷୁ ମୃଦଙ୍ଗେଷ୍ଵାନକେଷୁ ଚ
ପ୍ରଭାତରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଡ଼଼ମ୍ବ, ମୃଦଙ୍ଗ ଏବଂ ଅନକ ମାରାଯାଉଥିଲା।
ଧ୍ମାଯମାନେଷୁ ଶଙ୍ଖେଷୁ ପାଣ୍ଡରେଷୁ ସମନ୍ତତଃ । ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ନିର୍ଯାପ୍ତାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଯୁଧି
ଚାରିପାଖରେ ଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିବା ଧଳା ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯାତ୍ରା କଲେ।
କୃତ୍ଵା ଵ୍ଯୂହଂ ମହାରାଜ ସର୍ଵଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣମ୍ । ଶିଖଣ୍ଡୀ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାମଗ୍ର ଆସୀଦ୍ଵିଶାଂପତେ
ରାଜା, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଯୁଦ୍ଧ ଶ୍ରେଣୀ ଗଠନ କରି, ଶିଖଣ୍ଡୀ ସମସ୍ତ ସେନାର ଆଗରେ ଦଉଡ଼ିଲେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚକ୍ରରକ୍ଷୌ ତତସ୍ତସ୍ଯ ଭୀମସେନଧନଂଜଯୌ । ପୃଷ୍ଠତୋ ଦ୍ରୌପଦେଯାଶ୍ଚ ସୌଭଦ୍ରଶ୍ଚୈଵ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଭୀମସେନ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କର ରଥର ଚକ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଶୂର ପୁଅ ପଛରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ ।
ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚେକିତାନଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଗୋପ୍ତା ମହାରଥଃ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ପାଞ୍ଚାଲୈରଭିରକ୍ଷିତଃ
ସାତ୍ୟକି ଓ ଚେକିତାନ, ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପଛରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ପଞ୍ଚାଳମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଇ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଯମାଭ୍ଯାଂ ସହିତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରଯଯୌ ସିଂହନାଦେନ ନାଦଯନ୍ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦୁଇ ଯମପୁଅ ସହିତ, ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଇ, ଅଗ୍ରଗତି କଲେ ।
ଵିରାଟସ୍ତୁ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ଵେନ ସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତ୍ତଃ । ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ମହାବାହୋ ତତଃ ପଞ୍ଚାଦୁପାଦ୍ରଵତ୍
ତାପରେ ବିରାଟ ନିଜ ସେନା ସହିତ ପଛରେ ଚାଲିଲେ । ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୁପଦ ପଞ୍ଚାଳମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ।
କେକଯା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଜଘନଂ ପାଲଯାମାସୁଃ ପାଣ୍ଡଵେଯଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ
କେକୟ ଦେଶର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ ଓ ଶୂର ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ରାକ୍ଷସ ପୁଅ ସହିତ, ପଛର ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
ଏଵଂ ଵ୍ଯୂହ୍ଯ ମହାସୈନ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତଵ ଵାହିନୀମ୍ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ସଂଗ୍ରାମେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜୀଵିତମାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ବଡ଼ ସେନାକୁ ଗଠନ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ନିଜ ଜୀବନକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ।
ତଥୈଵ କୁରଵୋ ରାଜନ୍ଭୀଷ୍ମଂ କୃତ୍ଵା ମହାରଥମ୍ । ଅଗ୍ରତଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଯଯୁଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି
ଏହିପରି ରାଜା, କୌରବମାନେ ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସେନାର ଅଗ୍ରରେ ରଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ।
ପୁତ୍ରୈସ୍ତଵ ଦୁରାଧର୍ଷୋ ରକ୍ଷିତଃ ସୁମହାବଲୈଃ । ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ପୁତ୍ରଶ୍ଚାସ୍ଯ ମହାବଲଃ
ତୁମର ଦୁର୍ଜୟ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ପଛରେ ଥିଲେ । ତାପରେ ମହାଧନୁ ଦ୍ରୋଣ ଓ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଆସିଲେ ।
ଭଗଦତ୍ତସ୍ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଗଜାନୀକେନ ସଂଵୃତଃ । କୃପଶ୍ଚ କୃତଵର୍ମା ଚ ଭଗଦତ୍ତମନୁଵ୍ରତୌ
ତାପରେ ଭଗଦତ୍ତ ଗଜସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ । କୃପ ଓ କୃତବର୍ମା, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ, ପଛରେ ଚାଲିଲେ ।
କାମ୍ଭୋଜରାଜୋ ବଲଵାଂସ୍ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ସୁଦକ୍ଷିଣଃ । ମାଗଧଶ୍ଚ ଜଯତ୍ସେନଃ ସୌବଲଶ୍ଚ ବୃହଦ୍ବଲଃ
ତାପରେ କାମ୍ଭୋଜ ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁଦକ୍ଷିଣ, ମାଗଧ ରାଜା ଜୟତ୍ସେନ ଓ ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ ବୃହଦ୍ବଳ ଆସିଲେ ।
ତଥୈଵାନ୍ଯେ ମହେଷ୍ଵାସାଃ ସୁଶର୍ମପ୍ରମୁଖା ନୃପାଃ । ଜଘନଂ ପାଲଯାମାସୁସ୍ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଭାରତ
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ମହାଧନୁ ରାଜାମାନେ, ସୁଶର୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ତୁମର ସେନାର ପଛର ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
ଦିଵସେଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଯୁଧି। ଆସୁରାନକରୋଦ୍ଵ୍ଯୂହାନ୍ପୈଶାଚାନଥ ରାକ୍ଷସାନ୍
ପ୍ରତିଦିନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁପୁଅ ଭୀଷ୍ମ ଦେମନ, ପିଶାଚ ଓ ରାକ୍ଷସ ଆକାରର ଭୂମିକା ଗଠନ କରୁଥିଲେ ।
ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ତଵ ତେଷାଂ ଚ ଭାରତ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନିଘ୍ନତାଂ ରାଜନ୍ଯମରାଷ୍ଟ୍ରଵିଵର୍ଧନମ୍
ତାପରେ, ଭାରତ, ତୁମ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ରାଜାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରି, ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ ।
ଅର୍ଜୁନପ୍ରମୁଖାଃ ପାର୍ଥାଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍। ଭୀଷ୍ମଂ ଯୁଦ୍ଧେଽଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ କିରନ୍ତୋ ଵିଵିଧାଞ୍ଶରାନ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ଅଗ୍ରରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଝଡ଼ାଇଲେ ।
ତତ୍ର ଭାରତ ଭୀମେନ ତାଡିତାସ୍ତାଵକାଃ ଶରୈଃ। ରୁଧିରୌଘପରିକ୍ଲିନ୍ନାଃ ପରଲୋକଂ ଯଯୁସ୍ତଦା
ସେଠାରେ, ଭାରତ, ଭୀମଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ତୁମ ସେନା ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ପରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । ତଵ ସୈନଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପୀଡଯାମାସୁରୋଜସା
ନକୁଳ, ସହଦେବ ଓ ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି, ତୁମ ସେନାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭଳି ଦବାଇ ଦେଲେ ।
ତେ ଵଧ୍ଯାମାନାଃ ସମରେ ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ । ନାଶକ୍ନୁଵନ୍ଵାରଯିତୁଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହଦ୍ବଲମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମରୁଥିବା ତୁମ ସେନା, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବଡ଼ ଶକ୍ତିକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ତତସ୍ତୁ ତାଵକଂ ସୈନ୍ଯଂ ଵଧ୍ଯମାନଂ ସମନ୍ତତଃ। ସଂପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ଦଶଃ ଦିଶଃ କାଲ୍ଯମାନଂ ମହାରଥୈଃ
ତାପରେ ତୁମ ସେନା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମରୁଥିବା ଓ ମହାରଥୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦବାଇ ଦିଆଯାଉଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭାଗିଗଲା ।
ତ୍ରାତାରଂ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ । ଵଧ୍ଯମାନାଃ ଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ ସୃଞ୍ଜଯୈଃ
ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଲୋକମାନେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମିତ ହେବା ସମୟରେ କେହି ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ପୀଡ୍ଯମାନଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥୈର୍ଭୀଷ୍ମଃ ପରାକ୍ରମୀ । ଯଦକାର୍ଷୀଦ୍ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସଞ୍ଜଯ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରବଳ ଭୀଷ୍ମ ରଣରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯାହା କରିଥିଲେ, ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ମୋତେ ସେଥିରେ କହ।
କଥଂ ଵା ପାଣ୍ଡଵା ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାତାଃ ପରଂତପାଃ । ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ମାମକାନ୍ଵୀରାଂସ୍ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସଞ୍ଜଯ
ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୋର ବୀରମାନେକୁ ମାରିଥିଲେ? ସଞ୍ଜୟ, ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।
ଆଚକ୍ଷେ ତେ ମହାରାଜ ଯଦକାର୍ଷୀତ୍ପିତା ତଵ। ପୀଡିତେ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵ ସୃଞ୍ଜଯୈଃ
ମହାରାଜ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କର ସେନାକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବା ବେଳେ ତୁମର ପିତା କଣ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଏହା କହିବି।
ପ୍ରଂହୃଷ୍ଟମନସଃ ଶୂରାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପାଣ୍ଡୁପୂର୍ଵଜ । ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ନିଘ୍ନନ୍ତସ୍ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵାହିନୀମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ହୃଦୟରେ ଉଲ୍ଲାସ ନେଇ, ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କର ସେନାକୁ ଆଗକୁ ବଢି ମାରିଥିଲେ।
ତଂ ଵିନାଶଂ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ନରଵାରଣଵାଜିନାମ୍ । ନାମୃଷ୍ଯତ ତଦା ଭୀଷ୍ମଃ ସୈନ୍ଯଘାତଂ ରଣେ ପରୈଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ବୀରମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଭୀଷ୍ମ ସେହି ହାନିକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସ ପାଣଡଵାନ୍ମହେଷ୍ଵାସଃ ପଞ୍ଚାଲାଂଶ୍ଚୈଵ ସୃଞ୍ଜଯାନ୍ । ନାରାଚୈର୍ଵତ୍ସଦନ୍ତୈଶ୍ଚ ଶିତୈରଞ୍ଜଲିକୈସ୍ତଥା
ସେ ପ୍ରବଳ ଧନୁର୍ଧର ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡବ, ପଞ୍ଚାଳ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେକୁ ଲୋହାର ବାଣ, ପ୍ରଶସ୍ତ ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଞ୍ଜଳିଆ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ ଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜୀଵିତମାତ୍ମନଃ । ସ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରଵରାନ୍ପଞ୍ଚ ରାଜନ୍ମହାରଥାନ୍
ସେ ଅପରାଜିତ ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଅନାଦର କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପଞ୍ଚ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ରାଜା।