ନକୁଲଂ ସହଦେଵଂ ଚ ଧର୍ମରାଜଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵମ୍ । ନ୍ଯଵାରଯନ୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ପରିଵାର୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ସେମାନେ ନକୁଳ, ସହଦେବ ଓ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ସବୁଦିଗରୁ ଘେରି ରଖିଲେ ଓ ରୋକିଦେଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଶୂରାଣାଂ ହଯସାଦିନାମ୍ । ଅଯୁତଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ନିଵାରଣେ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର ଘୋଡ଼ାଚାଳକ ବୀରମାନେଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ତୈଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୈର୍ମହାଵେଗୈର୍ଗରୁତ୍ମଦ୍ଭିରିଵାହଵେ। ଖୁରାହତା ଧରା ରାଜଂଶ୍ଚକମ୍ପେ ଚ ନନାଦ ଚ
ଏହି ତୀବ୍ର ଗତିର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ଗରୁଡ଼ମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ଭୂମିକୁ ଆଘାତ କରିବାରୁ ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା ଓ ଗଜଗଜା ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ଖୁରଶବ୍ଦଶ୍ଚ ସୁମହାନ୍ଵାଜିନାଂ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ତଦା। ମହାଵଂଶଵନସ୍ଯେଵ ଦହ୍ଯମାନସ୍ଯ ପର୍ଵତେ
ସେଇ ସମୟରେ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଖୁରର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା, ଯେପରି ଗିରିରେ ବଡ଼ ବାଁଶବନ ଜଳିବା ବେଳେ ଟିକିକି ଶବ୍ଦ ହୁଏ।
ଉତ୍ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ତୈସ୍ତତ୍ର ସମୁଦ୍ଧୂତଂ ମହଦ୍ରଜଃ। ଦିଵାକରରଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ଭାସ୍କରମ୍
ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ ଏତେ ଧୁଳି ଉଡ଼ିଲା, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥକୁ ଢାକି ଦେଲା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେଲା।
ଵେଗଵଦ୍ଭିର୍ହଯୈସ୍ତୈସ୍ତୁ କ୍ଷୋଭିତା ପାଣ୍ଡଵୀକ ଚମୂଃ। ନିପତଦ୍ଭିର୍ମହାଵେଗୈର୍ହଂସୈରିଵ ମହତ୍ସରଃ
ଏହି ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡ଼ାମାନେ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ଏମିତି ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହଂସମାନେ ବଡ଼ ଝିଲିକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦିଅନ୍ତି।
ହେଷତାଂ ଚୈଵ ଶବ୍ଦେନ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଂଚନ । `ଅନ୍ତର୍ଦଧେ ମହାଞ୍ଶବ୍ଦସ୍ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମୋହିତଃ
ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ହିନ୍ହାଡ଼ି ଶବ୍ଦରେ କିଛି ଦେଖିବା ବା ବୁଝିବା ଯାଉନଥିଲା; ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସବୁକିଛି ଢାକିଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲା।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ। ପ୍ରତ୍ଯଘ୍ନଂସ୍ତରସା ଵେଗଂ ସମରେ ହଯସାଦିନାମ୍
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡ଼ାଚାଳକମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ତାର ସହିତ ରୋକିଦେଲେ।
ଉଦ୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ମହାରାଜ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେଽତିପୂର୍ଯତଃ। ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମମ୍ବୁଵେଗଂ ଯଥା ଵେଲା ମହୋଦଧେଃ
ହେ ମହାରାଜ, ବର୍ଷାକାଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ଯେପରି ତଟକୁ ଉଲାଟି ଯାଏ, ସେହିପରି ଏଠାରେ ଶକ୍ତିର ଝଟକା ବେଶି ହୋଇ ଉପରେ ଆସିଲା।
ତତସ୍ତେ ରଥିନୋ ରାଜଞ୍ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ନ୍ଯକୃନ୍ତନ୍ନୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ଶରେଣ ହଯସାଦିନାମ୍
ତାପରେ, ରଥାରୁଢ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧନୁର୍ବାଣ ନେଇ, ଘୋଡ଼ାଚାଳକ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ତେ ନିପେତୁର୍ମହାରାଜ ନିହତା ଦୃଢଧନ୍ଵିଭିଃ । ନାଗୈରିଵ ମହାନାଗା ଯଥାଵଦ୍ଗିରିଗହ୍ଵରେ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ହାତରେ ଯେଉଁମାନେ ମାରାଗଲେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ବଡ଼ ସାପ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବା ପରି ଭୂମିକୁ ଢେରିଗଲେ।
ତେଽପି ପ୍ରାସୈଃ ସୁନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ନ୍ଯକୃନ୍ତନ୍ନୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ଵିଚରନ୍ତୋ ଦିଶୋ ଦଶ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଶ ଦିଗରେ ଘୁରିଘୁରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ବେଣ୍ଟା ନେଇ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଅଭ୍ଯାହତା ହଯାରୋହା ଋଷ୍ଟିଭିର୍ଭରତର୍ଷଭ । ଅତ୍ଯଜନ୍ନୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ଫଲାନୀଵ ମହାଦ୍ରୁମାଃ
ଘୋଡ଼ାଚାଳକମାନେ ବେଣ୍ଟାରେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ବଡ଼ ଗଛ ଫଳ ପକାଇ ଝଡ଼ିଯିବା ପରି ମୁଣ୍ଡ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସମାଦିନୋ ହଯା ରାଜଂସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ନିଷୂଦିତାଃ। ପତିତାଃ ପାତ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ସର୍ଵଶଃ
ଘୋଡ଼ାମାନେ, ତାଙ୍କର ଚାଳକ ମୃତ ହେବା ପରେ, ଏଠି ସେଠି ଚୁଆଁଚୁଆଁ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖାଗଲେ।
ଵଧ୍ଯମାନା ହଯାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ଭଯାର୍ଦିତାଃ। ଯଥା ସିଂହଂ ସମାସାଦ୍ଯ ମୃଗାଃ ପ୍ରାଣପରାଯଣାଃ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମାରାଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ, ଯେପରି ମୃଗମାନେ ସିଂହକୁ ଦେଖି ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ମହାରାଜ ଜିତ୍ଵା ଶତ୍ରୂନ୍ମହାମୃଧେ । ଦଧ୍ମୁଃ ଶଙ୍ଖାଂଶ୍ଚ ଭେରୀଶ୍ଚ ତାଡଯାମାସୁରାହଵେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ, ମହାରାଜ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ, ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ ଓ ଢୋଳ ବଜାଇଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଦୀନୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୈନ୍ଯଂ ପରାଜିତମ୍ । ଅବ୍ରଵୀଦ୍ରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦ୍ରରାଜମିଦଂ ଵଚଃ
ତାପରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ନିଜ ସେନାକୁ ହାରିଯିବା ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଏଷ ପାଣ୍ଡୁସୁତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଯମାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ରଣେ । ପଶ୍ଯତାଂ ଵୋ ମହାବାହୋ ସେନାଂ ଦ୍ରାଵଯତି ପ୍ରଭୋ
ଏଠି ଦେଖ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଦୁଇ ଯମପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ତୁମେମାନେ ଦେଖୁଥିବା ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମ ସେନାକୁ ଭଗାଇଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ବଳଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ।
ତଂ ଵାରଯ ମହାବାହୋ ଵେଲେଵ ମକରାଲଯମ୍ । ତ୍ଵଂ ହି ସଂଶ୍ରୂଯସେଽତ୍ଯର୍ଥମସହ୍ଯବଲଵିକ୍ରମଃ
ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ରୋକ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ଯେପରି ତଟ ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗକୁ ରୋକେ। କାରଣ, ତୁମେ ଅସହ୍ୟ ବଳ ଓ ପ୍ରତାପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଲ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ସ ଯଯୌ ରଥଵଂଶେନ ଯତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପୁଅଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଶଲ୍ୟ ତାଙ୍କର ରଥବାହିନୀ ସହିତ ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଦାପତଦ୍ଵୈ ସହସା ଶଲ୍ଯସ୍ଯ ସୁମହଦ୍ବଲମ୍ । ମହୌଘଵେଗଂ ସମରେ ଵାରଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵଃ
ତାପରେ, ଶଲ୍ୟଙ୍କ ବଡ଼ ସେନା ହଠାତ୍ ଆଗେଇଆସିଲା, କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ସମ ଆକ୍ରମଣକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ମଦ୍ରରାଜଂ ଚ ସମରେ ଧର୍ମରାଜୋ ମହାରଥଃ। ଦଶଭିଃ ସାଯକୈସ୍ତୂର୍ଣମାଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ । ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ତଂ ସପ୍ତଭିରଜିହ୍ନଗୈଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମହାରଥୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଦଶଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ; ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ସେଠି ସାତଟି ସିଧା ବାଣ ମାରିଲେ।
ମଦ୍ରରାଜୋଽପି ତାନ୍ସର୍ଵାନାଜଘାନ ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ପୁନଃ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ମଦ୍ରରାଜ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତିନିଟି କରି ବାଣ ମାରିଲେ, ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପୁଣି ଷଷ୍ଠିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଘାୟଲ କଲେ।
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ସଂଭ୍ରାନ୍ତୌ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମତାଡଯତ୍। ତତୋ ଭୀମୋ ମହାବହୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜନମାହଵେ
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ମଦ୍ରରାଜ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦୁଇଟି କରି ବାଣ ମାରିଲେ; ତାପରେ, ମହାବାହୁ ବୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି—
ମଦ୍ରରାଜଵଶଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମୃତ୍ଯୋରାସ୍ଯଗତଂ ଯଥା। ଅଭ୍ଯପଦ୍ଯତ ସଂଗ୍ରାମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମମିତ୍ରଜିତ୍
ମଦ୍ରରାଜ ମୃତ୍ୟୁର ମୁହଁରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଦେଖି, ଅମିତ୍ରଜିତ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଠାକୁ ଆଗେଇଯାଇଲେ।
ଆପତନ୍ନେଵ ଭୀମସ୍ତୁ ମଦ୍ରରାଜମତାଡଯତ୍।' ସର୍ଵପାରଶଵୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନାରାଚୈର୍ମର୍ମଭେଦିଭିଃ
ଏଭଳି ଆଗେଇଯିବା ସମୟରେ, ବୀମ ସମସ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ଘାତ କଲେ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ଵୃତୌ। ରାଜାନମଭ୍ଯପଦ୍ଯେତାମଞ୍ଜସା ଶରଵର୍ଷିଣୌ
ତାପରେ ବୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ, ବଡ଼ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯାଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଆସିଲେ, ଦୁହେଁ ତୀବ୍ର ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାଘୋରଂ ପ୍ରାଵର୍ତତ ସୁଦାରୁଣମ୍। ଅପରାଂ ଦିଶମାସ୍ଥାଯ ଦ୍ଯୋତମାନେ ଦିଵାକରେ
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାରୁଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତଃ ପିତା ତଵ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନିଶିତୈଃ ସାଯକୋତ୍ତମୈଃ। ଆଜଘାନ ରଣେ ପାର୍ଥାନ୍ସହସେନାନ୍ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ ତୁମର ପିତା, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଉତ୍ତମ ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭୀମଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସାତ୍ଯକିଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ନକୁଲଂ ଚ ତ୍ରିଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସହଦେଵଂ ଚ ସପ୍ତଭିଃ
ସେ, ଭୀମକୁ ବାରଟି ବାଣ, ସାତ୍ୟକିକୁ ନଉଟି, ନକୁଳକୁ ତିନୋଟି ଓ ସହଦେବକୁ ସାତଟି ବାଣ ଲାଗିଲେ।