ଯତ୍ପୁରା ନ ନିଗୃହ୍ଣାସି ଵାର୍ଯମାଣୋ ମହାତ୍ମଭିଃ । ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯ ତସ୍ଯେଦଂ ଫଲଂ ପଶ୍ଯ ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏହି ଦୁଃଖଦ ଫଳ ଦେଖ, ବୈଚିତ୍ରବୀର୍ୟ। ପୂର୍ବରୁ ମହାମନାମାନେ ରୋକିବାକୁ କହିଥିଲେ, ତୁମେ ଶୁଣିନଥିଲା।
ନ ହି ପାଣ୍ଡୁସୁତା ରାଜନ୍ସସୈନ୍ଯାଃ ସପଦାନୁଗାଃ । ରକ୍ଷନ୍ତି ସମରେ ପ୍ରାଣାନ୍କୌରଵା ଵାପି ସଂଯୁଗେ
ରାଜା, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ କିମ୍ବା କୌରବମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସେନା ଓ ସହାୟକମାନେ ସମରରେ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରୁନାହାନ୍ତି।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ଧୋରୋ ଵର୍ତତେ ସ୍ଵଜନକ୍ଷଯଃ । ଦୈଵାଦ୍ଵା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ତଵ ଚାପନଯାନ୍ନୃପ
ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜା, ତୁମର କିମ୍ବା ଭାଗ୍ୟର ଦୋଷରେ, ନିଜ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ନାଶ ଘଟିଛି ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ତାନ୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସୁଶର୍ମାନୁଚରାନ୍ନୃପାନ୍ । ଅନଯତ୍ପ୍ରେତରାଜସ୍ଯ ସଦନଂ ସାଯକୈଃ ଶିତୈଃ
ଅର୍ଜୁନ, ନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁଶର୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଆସିଥିବା ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୃତ୍ୟୁର ଗୃହକୁ ପଠାଇଦେଲେ ।
ସୁଶର୍ମାପି ତତୋ ବାଣୈଃ ପାର୍ଥଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂଯୁଗେ। ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ସପ୍ତତ୍ଯା ପାର୍ଥଂ ଚ ନଵଭିଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ସୁଶର୍ମା ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ ସତରିଟି ତୀର ଲଗାଇଲେ ଏବଂ ପୁଣିଥରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ନଅଟି ତୀର ମାରିଲେ।
ତଂ ନିଵାର୍ଯ ଶରୌଘେଣ ସକ୍ରୁସୂନୁର୍ମହାରଥଃ । ସୁଶର୍ମଣୋ ରଣେ ଯୋଧାନ୍ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଯମସାଦନମ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ମହାବୀର, ତୀରବର୍ଷା କରି ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ରୋକି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁଶର୍ମାଙ୍କ ସେନାକୁ ପରାଜିତ କରିଦେଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାଃ ପାର୍ଥେନ କାଲେନେଵ ଯୁଗକ୍ଷଯେ। ଵ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ରଣେ ରାଜନ୍ଭଯେ ଜାତେ ମହାରଥାଃ
ପାର୍ଥଙ୍କ ହାତରେ ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ କାଳ ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ, ସେପରି ସେଇ ମହାବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ, ରାଜା।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ତୁରଗାନ୍କେଚିଦ୍ରଥାନ୍କେଚିଚ୍ଚ ମାରିଷ। ଗଜାନନ୍ଯେ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ଦିଶୋ ଦଶ
କିଛି ଲୋକ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, କିଛି ରଥ ଛାଡ଼ିଲେ, ମାରିଷ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ହାତୀ ଛାଡ଼ି ଦଶଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ।
ଅପରେ ତୁ ତଦାଦାଯ ଵାଜିନାଗରଥାନ୍ରଣେ । ତ୍ଵରଯା ପରଯା ଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ଵିଶାଂପତେ
ଅନ୍ୟମାନେ ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥ ନେଇ ବଡ଼ ତ୍ୱରାରେ ପଳାଇଗଲେ, ରାଜା।
ପାଦାତାଶ୍ଚାପି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମହାରଣେ । ନିରପେକ୍ଷା ଵ୍ଯଧାଵନ୍ତ ତେନତେନ ସ୍ମ ଭାରତ
ପଦାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦେଇ, କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନକରି ଏଠା-ସେଠା ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ, ଭାରତ।
ଵାର୍ଯମାଣାଃ ସୁବହୁଶସ୍ତ୍ରୈଗର୍ତେନ ସୁଶର୍ମଣା । ତଥାନ୍ଯୈଃ ପାର୍ଥିଵଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ନ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ତ ସଂଯୁଗେ
ସୁଶର୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଦ୍ବଲଂ ପ୍ରଦ୍ରୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଵ। ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ସର୍ଵସୈନ୍ଯପୁରସ୍କୃତଃ
ତୁମର ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଦେଖିଲେ ଯେ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ତେଣୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେଇଲେ।
ସର୍ଵୋଦ୍ଯୋଗେନ ମହତା ଧନଞ୍ଜଯମୁପାଦ୍ରଵତ୍ । ତ୍ରିଗର୍ତାଧିପତେରର୍ଥେ ଜୀଵିତସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ
ତିନିଗର୍ତ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଜୀବନ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ରାଜା।
ସ ଏକଃ ସମରେ ତସ୍ଥୌ କିରନ୍ବହୁଵିଧାଞ୍ଶରାନ୍। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ସର୍ଵୈଃ ଶେଷା ହି ପ୍ରଦ୍ରୁତା ନରାଃ
ସେ ଏକାକି ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ତୀର ବର୍ଷା କରି ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ ସବୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ସର୍ଵୋଦ୍ଯୋଗେନ ଦଂଶିତାଃ। ପ୍ରଯଯୁଃ ଫଲ୍ଗୁନାର୍ଥାଯ ଯତ୍ର ଭୀଷ୍ମୋ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ
ଏହିପରି ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ନେଇ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଜ୍ଞାଯମାନା ରଣେ ଵୀର୍ଯଂ ଘୋରଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ। ହାହାକାରକୃତୋତ୍ସାହା ଭୀଷ୍ମଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସମନ୍ତତଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖି ସେମାନେ 'ହା-ହା' ଚିତ୍କାର କରି, ଚାରିପାଖରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ।
ତତସ୍ତାଲଧ୍ଵଜଃ ଶୂରଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵରୂଥିନୀମ୍। ଛାଦଯାମାସ ସମରେ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ତାପରେ ତାଳଧ୍ୱଜ ନାୟକ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଲ ତୀର ଦେଇ ଢାକି ଦେଲେ।
ଏକୀଭୂତାସ୍ତତଃ ସର୍ଵେ କୁରଵଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵୈଃ । ଅଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ମହାରାଜ ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦିଵାକରେ
ତାପରେ ସମସ୍ତ କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ରାଜା।
ସାତ୍ଯକିଃ କୃତଵର୍ମାଣଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ପଞ୍ଚଭିରାଶୁଗୈଃ । ଅତିଷ୍ଠଦାହଵେ ଶୂରଃ କିରନ୍ବାଣାନ୍ସହସ୍ରଶଃ
ସାତ୍ୟକି କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ମାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂରବୀର ଭାବେ ହଜାର-ହଜାର ତୀର ବର୍ଷା କରି ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଲେ।
ତଥୈଵ ଦ୍ରୁପଦୋ ରାଜା ଦ୍ରୋଣଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ପୁନର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତତ୍ଯା ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ପଞ୍ଚଭିଃ
ଏହିପରି ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ, ପୁଣି ସପ୍ତତିଟି ତୀର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକଥର ଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ମାରିଲେ।
ଭୀମସେନସ୍ତୁ ରାଜାନଂ ବାହ୍ଲୀକଂ ପ୍ରପିତାମହମ୍ । ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ନଦନ୍ମହାନାଦଂ ଶାର୍ଦୂଲ ଇଵ କାନନେ
ଭୀମସେନ ରାଜା ବାହ୍ଳୀକ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଘାତ କରି, ବନରେ ବାଘ ଯେପରି ଗଜ୍ଜନ କରେ, ସେପରି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ।
ଆର୍ଜୁନିଶ୍ଚିତ୍ରସେନେନ ଵିଦ୍ଧୋ ବହୁଭିରଶୁଗୈଃ । ଅତିଷ୍ଠଦାହଵେ ଶୂରଃ କିରନ୍ବାଣାନ୍ସହସ୍ରଶଃ। ଚିତ୍ରସେନଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ ଭୃଶମ୍
ଅର୍ଜୁନ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ଅନେକ ତୀବ୍ର ତୀର ଘାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ହଜାର-ହଜାର ତୀର ବର୍ଷା କଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀର ଦେଇ ଭଳି ଘାତ କଲେ।
ସମାଗତୌ ତୌ ତୁ ରଣେ ମହାମାତ୍ରୌ ଵ୍ଯରୋଚତାମ୍। ଯଥା ଦିଵି ମହାଘୋରୌ ରାଜନ୍ବୁଧଶନୈଶ୍ଚରୌ
ସେଇ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ମିଶି ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଗଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଭୟଙ୍କର ବୁଧ ଓ ଶନି ଗ୍ରହ ମିଶିଯିବା ପରି, ରାଜା।
ତସ୍ଯାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚତୁରୋ ହତ୍ଵା ସୂତଂ ଚ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ। ନନାଦ ବଲଵାନ୍ନାଦଂ ସୌଭଦ୍ରଃ ପରଵୀରହା
ସୌଭଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ, ନଉଟି ଶର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ଜୋରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ହତାଶ୍ଵାତ୍ତୁ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣଂ ସୋଽଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ମହାରଥଃ । ଆରୁରୋହ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ଦୁର୍ମୁଖସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ
ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବାରୁ, ସେ ମହାରଥୀ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଝାପି ପଡ଼ି, ଶୀଘ୍ର ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ, ରାଜା।
ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ଦ୍ରୁପଦଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ଵିଵ୍ଯାଧ ତ୍ଵରମାଣଃ ପରାକ୍ରମୀ
ଦ୍ରୋଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭଲ ଭାଙ୍ଗା ଶର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ବେଧିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆଘାତ କଲେ।
ପୀଡ୍ଯମାନସ୍ତତୋ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦୋ ଵାହିନୀମୁଖେ। ଅପାଯାଜ୍ଜଵନୈରଶ୍ଵୈଃ ପୂର୍ଵଵୈରମନୁସ୍ମରନ୍
ତାପରେ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ସେନାର ଆଗରେ ଆକ୍ରମଣରେ ପଡ଼ି, ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ମନେପକାଇ, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇ ପଳାଇଗଲେ।
ଭୀମସେନସ୍ତୁ ରାଜାନଂ ମୁହୂର୍ତାଦିଵ ବାହ୍ଲିକମ୍ । ଵ୍ଯଶ୍ଵସୂତରଥଂ ଚକ୍ରେ ସର୍ଵସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଭୀମସେନ ତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାଜା ବାହ୍ଲିକଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ଓ ରଥକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ, ସମସ୍ତ ସେନା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ।
ସସଂଭ୍ରମୋ ମହାରାଜ ସଂଶଯଂ ପରମଂ ଗତଃ
ଏହା ଦେଖି ମହାରାଜା, ବଡ଼ ଅସ୍ତିରତା ହେଲା ଏବଂ ସେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ତତୋ ଵାହାଦ୍ବାହ୍ଲୀକଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ଆରୁରହ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ମହାରଣେ
ତାପରେ ବାହ୍ଲିକ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କର ଯାନରୁ ଝାପି ପଡ଼ି, ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରଥକୁ ଶୀଘ୍ର ଚଢ଼ିଗଲେ।