ଶରାଣାଂ ଚ ସହସ୍ରେଣ ପୁନରେଵ ସମୁଦ୍ଯତଃ । ସାତ୍ଯକିଶ୍ଛାଦଯାମାସ ନନାଦ ଚ ମହାବଲଃ
ସାତ୍ୟକି ଏକଥର ପୁଣି ହଜାରଟି ତୀର ଉଠାଇ, ଶତ୍ରୁକୁ ତୀରରେ ଢାକି ଦେଲା ଏବଂ ଜୋରେ ହୁଁକାର ଦେଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ଚ ତଂ ଗ୍ରସ୍ତଂ ରାହୁଣେଵ ନିଶାକରମ୍ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ଶୈନେଯଂ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ପୁଅକୁ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶୈନେୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଶୂର ଭାରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ଚ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ପୃଷତ୍କେନ ମହାମୃଧେ । ପରୀପ୍ସନ୍ଖସୁତଂ ରାଜନ୍ଵାର୍ଷ୍ଣେଯେନାଭିପୀଡିତମ୍
ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଶୈନେୟଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ବୃଷ୍ଣି ନାୟକ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାର ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ସାତ୍ଯକିସ୍ତୁ ରଣେ ହିତ୍ଵା ଗୁରୁପୁତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍ । ଦ୍ରୋଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ଵିଂଶତ୍ଯା ସର୍ଵପାରଶଵୈଃ ଶରୈଃ
ସାତ୍ୟକି ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୁରୁପୁଅ ମହାରଥୀକୁ ଛାଡ଼ି, ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଏକେକ ଲୋହା ମୁଣ୍ଡି ଥିବା କୁଳି ଶରରେ ବିଶଟି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ତଦନ୍ତରମମେଯାତ୍ମା କୌନ୍ତେଯଃ ଶତ୍ରୁତାପନଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ରୋଣଂ ପ୍ରତି ମହାରଥଃ
ତାପରେ, ଅପାର ଆତ୍ମା ବୋଲି ଯେଉଁ କୌନ୍ତେୟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା, ସେ ମହାବୀର କୃଧ୍ଧ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଉପରେ ଧାଡ଼ିଗଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ପାର୍ଥଶ୍ଚ ସମେଯାତାଂ ମହାମୃଧେ । ଯଥା ବୁଧଶ୍ଚ ଶୁକ୍ରଶ୍ଚ ମହାରାଜ ନଭସ୍ତଲେ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ପାର୍ଥ, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, ରାଜା, ଏମିତି ମିଶିଗଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବୁଧ ଓ ଶୁକ୍ର ମିଶିଥାନ୍ତି।
କଥଂ ଦ୍ରୋଣୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ଚ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ସମୀଯତୂ ରଣେ ଯତ୍ତୌ ତାଵୁଭୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ
ଦ୍ରୋଣ ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧର, ଓ ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟ, ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମନାସାମନା ହେଲେ?
ପ୍ରିଯୋ ହି ପାଣ୍ଡଵୋ ନିତ୍ଯଂ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ଆଚାର୍ଯଶ୍ଚ ରଣେ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଃ ପାର୍ଥସ୍ଯ ସଞ୍ଜଯ
କାରଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାରଦ୍ୱାଜ ସଦା ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାର୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରିୟ।
ତାଵୁଭୌ ରଥିନୋ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ହୃଷ୍ଟୌ ସିଂହାଵିଵୋତ୍କଟୌ । କଥଂ ସମୀଯତୁର୍ଯତ୍ତୌ ଭାରଦ୍ଵାଜଧନଞ୍ଜଯୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ରଥୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଖୁସି ଓ ସିଂହ ପରି ଭୟଙ୍କର, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ କିପରି ଆମନାସାମନା ହେଲେ?
ନ ଦ୍ରୋଣଃ ସମରେ ପାର୍ଥଂ ଜାନୀତେ ପ୍ରିଯମାତ୍ମନଃ । କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଵା ଗୁରୁମାହଵେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ, ପ୍ରିୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରନାହାନ୍ତି, ଓ ପାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏହି ରଣରେ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଥମେ ରଖିଛନ୍ତି।
ନ କ୍ଷତ୍ରିଯା ରଣେ ରାଜନ୍ଵର୍ଜଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍ । ନିର୍ମର୍ଯାଦଂ ହି ଯୁଧ୍ଯନ୍ତେ ପିତୃଭିର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ
ହେ ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ଏଡ଼ିନଥାନ୍ତି; ସେମାନେ କୌଣସି ସୀମା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ବାପା, ଭାଇ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
ରଣେ ଭାରତ ପାର୍ଥେନ ଦ୍ରୋଣୋ ଵିଦ୍ଧସ୍ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ । ନାଚିନ୍ତଯଚ୍ଚ ତାନ୍ବାଣାନ୍ପାର୍ଥଚାପଚ୍ଯୁତାନ୍ଯୁଧି
ହେ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥ ତିନିଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ରୋଣ ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଶରଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପୁନଃ ପାର୍ଥଶ୍ଛାଦଯାମାସ ତଂ ରଣେ । ସ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ରୋଷେଣ ଗହନେଽଗ୍ନିରିଵୋର୍ଜିତଃ
ପୁଣିଥରେ, ପାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଲେ; ଦ୍ରୋଣ ରୋଷରେ ଅତି ତେଜ ହୋଇ, ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନଂ ରଣେ ଦ୍ରୋଣଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ଛାଦଯାମାସ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନଚିରାଦେଵ ଭାରତ
ତାପରେ, ରାଜା, ଦ୍ରୋଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡା ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ, ଏବଂ ଅତି ଶୀଘ୍ରରେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ସୁଶର୍ମାଣମଚୋଦଯତ୍ । ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ସମରେ ରାଜନ୍ପାର୍ଷ୍ଣିଗ୍ରହଣକାରଣାତ୍
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପଛରୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ, ସୁଶର୍ମାନ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ତ୍ରିଗର୍ତରାଡପି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୃଶମାଯମ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍ । ଛାଦଯାମାସ ସମରେ ପାର୍ଥଂ ବାଣୈରଯୋମୁଖୈଃ
ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ରାଜା ତେଜରେ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ଆୟସ ମୁଣ୍ଡା ବାଣରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଢାକିଦେଲେ।
ତାଭ୍ଯାଂ ମୁକ୍ତାଃ ଶରା ରାଜନ୍ନନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵିରେଜିରେ । ହଂସା ଇଵ ମହାରାଜ ଶରତ୍କାଲେ ନଭସ୍ତଲେ
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଶରତ୍କାଳରେ ହଂସମାନେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ନ୍ତି।
ତେ ଶରାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ କୌନ୍ତେଯଂ ସମନ୍ତାଦ୍ଵିଵିଶୁଃ ପ୍ରଭୋ । ଫଲଭାରନତଂ ଯଦ୍ଵତ୍ସ୍ଵାଦୁଵୃକ୍ଷଂ ଵିହଂଗମାଃ
ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କୌନ୍ତେୟଙ୍କୁ ଛୁଇଁ, ଏମିତି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ମିଠା ଫଳ ଭରା ଗଛକୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭିତରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ରଣେ ନାଦଂ ଵିନଦ୍ଯ ରଥିନାଂ ଵରଃ। ତ୍ରିଗର୍ତରାଜଂ ସମରେ ସପୁତ୍ରଂ ଵିଵ୍ଯଧେ ଶରୈଃ
କିନ୍ତୁ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଜଗଜ ଧ୍ୱନି କରି, ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ବାଣରେ ଘାୟଲ କଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାଃ ପାର୍ଥେନ କାଲେନେଵ ଯୁଗକ୍ଷଯେ । ପାର୍ଥମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ମରଣେ କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ । ମୁମୁଚୁଃ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି
ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଉଥିବା ସେମାନେ, ଯେପରି ଯୁଗ ଶେଷରେ କାଳ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତାଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ବାଣର ବର୍ଷା କଲେ।
ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ତତସ୍ତାଂ ତୁ ଶରଵର୍ଷୈଃ ସମନ୍ତତଃ । ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତୋଯଵୃଷ୍ଟିମିଵାଚଲଃ
ତାପରେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଅର୍ଜୁନ ସେ ବାଣ ବର୍ଷାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷାରେ ରୋକିଲେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଜଳ ବର୍ଷାକୁ ଧରିନେଇଥାଏ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ବୀଭତ୍ସୋର୍ହସ୍ତଲାଘଵମ୍ । ଵିମୁକ୍ତାଂ ବହୁଭିର୍ଯୋଧୈଃ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟିଂ ଦୁରାସଦାମ୍
ସେଠାରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ, ବୀଭତ୍ସୁଙ୍କ ହାତର ଚାପଳ୍ୟ କିପରି ଅଦ୍ଭୁତ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଯୋଧା ଛାଡ଼ିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ବର୍ଷାକୁ ସେ ରୋକିଦେଉଥିଲେ।
ଯଦେକୋ ଵାରଯାମାସ ମାରୁତୋଽଭ୍ରଗଣାନିଵ । କର୍ମଣା ତେନ ପାର୍ଥସ୍ଯ ତୁତୁଷୁର୍ଦେଵଦାନଵାଃ
ଏକମାତ୍ର ବାୟୁ ଯେପରି ମେଘମାଳାକୁ ଚିରିଦିଏ, ସେପରି ଅର୍ଜୁନ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ହଟାଇଲେ। ପାର୍ଥଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରଣେ ପାର୍ଥସ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ପ୍ରତି ଭାରତ। ମୁମୋଚାସ୍ତ୍ରଂ ମହାରାଜ ଵାଯଵ୍ଯଂ ପୃତନାମୁଖେ
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ଉପରେ ସେନାର ଆଗରେ ବଡ଼ ବାୟୁବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ତତୋ ଵାଯୁଃ କ୍ଷୋଭଯାଣୋ ନଭସ୍ତଲମ୍ । ପାତଯନ୍ଵୈ ତରୁଗଣାନ୍ଵିନିଘ୍ନଂଶ୍ଚୈଵ ସୈନିକାନ୍
ତାହାପରେ ବାୟୁ ଉଠିଗଲା, ଆକାଶକୁ ଉଲଟାଇଦେଲା, ଗଛମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା ଏବଂ ସେନାମାନେକୁ ପଡ଼ିଦେଲା।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋଽଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ଵାଯଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଂ ସୁଦାରୁଣମ୍। ଶୈଲମନ୍ଯନ୍ମହାରାଜ ଘୋରମସ୍ତ୍ରଂ ମୁମୋଚ ହ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ବାୟୁବାଣକୁ ଦେଖି, ରାଜା, ଆଉ ଏକ ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼ ପରି, ଛାଡ଼ିଲେ।
ଦ୍ରୋଣେନ ଯୁଧି ନିର୍ମୁକ୍ତେ ତସ୍ମିନ୍ନସ୍ତ୍ରେ ନରାଧିପ। ପ୍ରଶଶାମ ତତୋ ଵଯୁଃ ପ୍ରସନ୍ନାଶ୍ଚ ଦିଶୋ ଦଶ
ଯେତେବେଳେ ଦ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ସେତେବେଳେ ବାୟୁ ଶାନ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ଦଶଦିଗ ଖୋଲା ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା।
ତତଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତୋ ଵୀରସ୍ତ୍ରିଗର୍ତସ୍ଯ ରଥଵ୍ରଜାନ୍ । ନିରୁତ୍ସାହାନ୍ରଣେ ଚକ୍ରେ ଵିମୁଖାନ୍ଵିପରାକ୍ରମାନ୍
ତାପରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ବୀର ଅର୍ଜୁନ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ରଥବାହିନୀକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚୈଵ କୃପଶ୍ଚ ରଥିନାଂ ଵରଃ। ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ତଥା ଶଲ୍ଯଃ କାମ୍ଭୋଜଶ୍ଚ ସୁଦକ୍ଷିଣଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପା, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ଶଲ୍ୟ ଏବଂ କାମ୍ବୋଜର ସୁଦକ୍ଷିଣ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ବାହ୍ଲିକଃ ସହ ବାହ୍ଲିକୈଃ । ମହତା ରଥଵଂଶେନ ପାର୍ଥସ୍ଯାଵାରଯନ୍ଦିଶଃ
ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ, ବାହ୍ଲିକ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ବାହ୍ଲିକମାନେ ବଡ଼ ରଥବାହିନୀ ସହିତ ପାର୍ଥଙ୍କ ଆଗକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅଟକାଇଲେ।