ଉଭଯୋଃ ସଦୃଶଂ କର୍ମ ସ ପିତୁର୍ମାତୁଲସ୍ଯ ଚ । ରଣେ ବହୁଵିଧଂ ଚକ୍ରେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାମାଙ୍କ ସମାନ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିବା ନିମନ୍ତେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇଲେ।
ତତୋ ଧନଞ୍ଜଯୋ ଵୀରୋ ଵିନିଘ୍ନଂସ୍ତଵ ସୈନିକାନ୍ । ଆସସାଦ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁତ୍ରପ୍ରେପ୍ସୁରମର୍ଷଣଃ
ତାପରେ ଶୂରବୀର ଧନଞ୍ଜୟ, ତୁମ ସେନାକୁ ମାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଆଗେଇଗଲେ।
ତଥୈଵ ସମରେ ରାଜନ୍ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ । ଆସସାଦ ରଣେ ପାର୍ଥଂ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରିଵ ଭାସ୍କରମ୍
ଏହିପରି, ରାଜା, ତୁମ ପିତା ଦେବବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେଇଗଲେ, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତତଃ ସରଥନାଗାଶ୍ଵାଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ ଜନେଶ୍ଵର । ପରିଵଵ୍ରୂ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଜୁଗୁପୁଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ପରିଵାର୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ରଣାଯ ମହତେ ଯୁକ୍ତା ଦଂଶିତା ଭରତର୍ଷଭ
ଏହିପରି, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ସହିତ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶାରଦ୍ଵତସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ସ୍ଥିତମ୍ । ଅର୍ଜୁନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ସାଯକାନାଂ ସମାଚିନୋତ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଶାରଦ୍ୱତପୁତ୍ର କୃପା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପଚିଶଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯାଥ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାତ୍ଯକିସ୍ତଂ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ପାଣ୍ଡଵପ୍ରିଯକାମାର୍ଥଂ ଶାର୍ଦୂଲ ଇଵ କୁଞ୍ଜରମ୍
ତାପରେ ସାତ୍ୟକି ତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୁସି ହେଉନ୍ତି ବୋଲି ଚାହିଁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଏକ ବାଘ ହାତୀ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ପରି।
ଗୌତମୋଽପି ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତୋ ମାଧଵଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ହୃଦି ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କଙ୍କପତ୍ରପରିଚ୍ଛଦୈଃ
ଗୌତମ, ତ୍ୱରାରେ ଭରିତ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କଂକ ପଖ ଲଗାଯାଇଥିବା ନଉଟି ତୀରରେ ମାଧବଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଘାୟଲ କଲେ।
ଶୈନେଯୋଽପି ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚାପମାନମ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍ । ଗୌତମାନ୍ତକରଂ ତୂର୍ଣଂ ସମାଧତ୍ତ ଶିଲୀମୁଖମ୍
ଶୈନେୟ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ ତୁରନ୍ତ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଗୌତମଙ୍କୁ ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ଅଗ୍ନିବାଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ଵେଗେନ ଶକ୍ରାଶନିସମଦ୍ଯୁତିମ୍ । ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ରୌଣିଃ ପରମକୋପନଃ
ଦ୍ରୌଣି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ତୀବ୍ର ବାଣକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ।
ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯାଥ ଶୈନେଯୋ ଗୌତମଂ ରଥିନାଂ ଵରଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ରଣେ ଦ୍ରୌଣିଂ ରାହୁଃ ଖେ ଶଶିନଂ ଯଥା
ଶୈନେୟ ଗୌତମଙ୍କୁ ଛାଡି, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଯେପରି ଖଗୋଳରେ ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣସୁତଶ୍ଚାପଂ ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ଭାରତ। ଅଥୈନଂ ଛିନ୍ନଧନ୍ଵାନଂ ତାଡଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ହେ ଭାରତ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଶୈନେୟଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ, ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇଥିବା ଶୈନେୟଙ୍କୁ ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଭାରସାଧନମ୍ । ଦ୍ରୌଣିଂ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ମହାରାଜ ବାହ୍ଵୋରୁରସି ଚାର୍ପଯତ୍
ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁ ନେଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଏବଂ ଭାର ସହିବାକୁ ସକ୍ଷମ, ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଷଠି ଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ ଓ ଛାତିରେ ଘାତ କଲା।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯଥିତଶ୍ଚୈଵ ମୁହୂର୍ତଂ କଶ୍ମଲାଯୁତଃ। ନିଷସାଦ ରଥୋପସ୍ଥେ ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିଂ ସମାଶ୍ରିତଃ
ଘାୟଳ ହେଇ, ଦ୍ରୌଣି ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ରଥରେ ବସିଗଲେ, ଭ୍ରମ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟତାରେ ଢୁକି, ଧ୍ୱଜ ଦଣ୍ଡକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ତତଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନାରାଚେନ ସମାର୍ପଯତ୍
ପରେ, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ହୋସ ଫେରିପାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବୃଷ୍ଣି ନାୟକଙ୍କୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଘାତ କଲେ।
ଶୈନେଯଂ ସ ତୁ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଧରଣୀତଲମ୍ । ଵସନ୍ତକାଲେ ବଲଵାନ୍ବିଲଂ ସର୍ପଶିଶୁର୍ଯଥା
ସେ ଶୈନେୟଙ୍କୁ ଭିଦ୍ଧ କରି, ପୃଥିବୀ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବସନ୍ତକାଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପ ଶିଶୁ ଯେପରି ତାହାର ବିଲାକୁ ଯାଏ।
ଅଥାପରେଣ ଭଲ୍ଲେନ ମାଧଵସ୍ଯ ଧ୍ଵଜୋତ୍ତମମ୍ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଦ୍ରୌଣିଃ ସିଂହନାଦଂ ମୁମୋଚ ହ
ତାପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୌଣି ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଧବଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପତାକାକୁ କାଟି ଦେଲେ ଏବଂ ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଇ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ପୁନଶ୍ଚୈନଂ ଶରୈର୍ଘୋରୈଶ୍ଛାଦଯାମାସ ଭାରତ। ନିଦାଘାନ୍ତେ ମହାରାଜ ଯଥା ମେଘୋ ଦିଵାକରମ୍
ପୁନି ଦ୍ରୌଣି ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଢାକି ଦେଲେ, ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ମେଘ ଦିନକୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ।
ସାତ୍ଯକୋଽପି ମହାରାଜ ଶରଜାଲଂ ନିହତ୍ଯ ତତ୍। ଦ୍ରୌଣିମଭ୍ଯାକିରତ୍ତୂର୍ଣଂ ଶରଜାଲୈରନେକଧା
ମହାରାଜ, ସାତ୍ୟକି ସେଇ ବାଣର ବର୍ଷାକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଅନେକ ବାଣରେ ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତାପଯାମାସ ଚ ଦ୍ରୌଣିଂ ଶୈନେଯଃ ପରଵାରହା । ଵିମୁକ୍ତୋ ମେଘଜାଲେନ ଯଥୈଵ ତପନସ୍ତଥା
ଶୈନେୟ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଏପରି ତାପିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ହଟିବା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପ ଦେଇଥାଏ।
ଶରାଣାଂ ଚ ସହସ୍ରେଣ ପୁନରେଵ ସମୁଦ୍ଯତଃ । ସାତ୍ଯକିଶ୍ଛାଦଯାମାସ ନନାଦ ଚ ମହାବଲଃ
ସାତ୍ୟକି ଏକଥର ପୁଣି ହଜାରଟି ତୀର ଉଠାଇ, ଶତ୍ରୁକୁ ତୀରରେ ଢାକି ଦେଲା ଏବଂ ଜୋରେ ହୁଁକାର ଦେଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ଚ ତଂ ଗ୍ରସ୍ତଂ ରାହୁଣେଵ ନିଶାକରମ୍ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ଶୈନେଯଂ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ପୁଅକୁ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶୈନେୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଶୂର ଭାରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ଚ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ପୃଷତ୍କେନ ମହାମୃଧେ । ପରୀପ୍ସନ୍ଖସୁତଂ ରାଜନ୍ଵାର୍ଷ୍ଣେଯେନାଭିପୀଡିତମ୍
ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଇ ଶୈନେୟଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ବୃଷ୍ଣି ନାୟକ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାର ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ସାତ୍ଯକିସ୍ତୁ ରଣେ ହିତ୍ଵା ଗୁରୁପୁତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍ । ଦ୍ରୋଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ଵିଂଶତ୍ଯା ସର୍ଵପାରଶଵୈଃ ଶରୈଃ
ସାତ୍ୟକି ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୁରୁପୁଅ ମହାରଥୀକୁ ଛାଡ଼ି, ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଏକେକ ଲୋହା ମୁଣ୍ଡି ଥିବା କୁଳି ଶରରେ ବିଶଟି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ।
ତଦନ୍ତରମମେଯାତ୍ମା କୌନ୍ତେଯଃ ଶତ୍ରୁତାପନଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ରୋଣଂ ପ୍ରତି ମହାରଥଃ
ତାପରେ, ଅପାର ଆତ୍ମା ବୋଲି ଯେଉଁ କୌନ୍ତେୟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା, ସେ ମହାବୀର କୃଧ୍ଧ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଉପରେ ଧାଡ଼ିଗଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ପାର୍ଥଶ୍ଚ ସମେଯାତାଂ ମହାମୃଧେ । ଯଥା ବୁଧଶ୍ଚ ଶୁକ୍ରଶ୍ଚ ମହାରାଜ ନଭସ୍ତଲେ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ପାର୍ଥ, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, ରାଜା, ଏମିତି ମିଶିଗଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବୁଧ ଓ ଶୁକ୍ର ମିଶିଥାନ୍ତି।
କଥଂ ଦ୍ରୋଣୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ଚ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ସମୀଯତୂ ରଣେ ଯତ୍ତୌ ତାଵୁଭୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ
ଦ୍ରୋଣ ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧର, ଓ ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟ, ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମନାସାମନା ହେଲେ?
ପ୍ରିଯୋ ହି ପାଣ୍ଡଵୋ ନିତ୍ଯଂ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ଆଚାର୍ଯଶ୍ଚ ରଣେ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଃ ପାର୍ଥସ୍ଯ ସଞ୍ଜଯ
କାରଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାରଦ୍ୱାଜ ସଦା ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାର୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରିୟ।
ତାଵୁଭୌ ରଥିନୋ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ହୃଷ୍ଟୌ ସିଂହାଵିଵୋତ୍କଟୌ । କଥଂ ସମୀଯତୁର୍ଯତ୍ତୌ ଭାରଦ୍ଵାଜଧନଞ୍ଜଯୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ରଥୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଖୁସି ଓ ସିଂହ ପରି ଭୟଙ୍କର, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ କିପରି ଆମନାସାମନା ହେଲେ?
ନ ଦ୍ରୋଣଃ ସମରେ ପାର୍ଥଂ ଜାନୀତେ ପ୍ରିଯମାତ୍ମନଃ । କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଵା ଗୁରୁମାହଵେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ, ପ୍ରିୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରନାହାନ୍ତି, ଓ ପାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏହି ରଣରେ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଥମେ ରଖିଛନ୍ତି।