ନାଭିମନ୍ଯୁମପଶ୍ଯନ୍ତ ନୈଵ ସ୍ଵାନ୍ନ ପରାନ୍ରଣେ । ଅଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ତଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଘୋରରୂପଂ ମହତ୍ତମଃ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ, ନିଜ ଲୋକ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେନି; ଏବଂ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବିପୁଳ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦେଖି—
ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେଽସ୍ତ୍ରମତ୍ସୁଗ୍ରଂ ଭାସ୍କରଂ କୁରୁନନ୍ଦନଃ । ତତଃ ପ୍ରକାଶମଭଵଜ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ମହୀପତେ
କୁରୁନନ୍ଦନ ତେବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; ତାହା ସହିତ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଯାଇଲା।
ତାଂ ଚାଭିଜଘ୍ନିଵାନ୍ମାଯାଂ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ । ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ନରୋତ୍ତମଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମାୟାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ; ଏବଂ ରାଗରେ, ସେ ଶୂରବୀର ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଛାଦଯାମାସ ସମରେ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ବହ୍ଵୀସ୍ତଥାଽନ୍ଯା ମାଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଯୁକ୍ତାସ୍ତେନ ରକ୍ଷସା
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଫିତା ଥିବା ବାଣରେ ଢାକିଦେଲେ; ଏହିପରି, ସେଇ ରାକ୍ଷସ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମାୟା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କଲା।
ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦମେଯାତ୍ମା ଵାରଯାମାସ ଫାଲ୍ଗୁନିଃ। ହତମାଯଂ ତତୋ ରକ୍ଷୋ ଵଧ୍ଯମାନଂ ଚ ସାଯକୈଃ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଫାଲ୍ଗୁନୀ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିଦେଲେ; ତାପରେ, ମାୟା ଭଙ୍ଗ ହେବା ଏବଂ ବାଣରେ ଆହତ ହେବାରେ, ସେ ଦାନବ—
ରଥଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ମହତୋ ଭଯାତ୍। ତସ୍ମିନ୍ଵିନିର୍ଜିତେ ତୂର୍ଣଂ କୂଟଯୋଧିନି ରାକ୍ଷସେ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଛାଡ଼ି ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲା; ସେ ଚତୁର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଥିବା ରାକ୍ଷସ ହାରିଗଲା—
ଆର୍ଜୁନିଃ ସମରେ ସୈନ୍ଯଂ ତାଵକଂ ସଂମମର୍ଦ ହ। ମଦାନ୍ଧୋ ଵନ୍ଯନାଗେନ୍ଦ୍ରଃ ସପଦ୍ମାଂ ପଦ୍ମିନୀମିଵ
ଅର୍ଜୁନ ତେବେ ତୁମ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚୁର୍ମାର କଲେ, ଯେପରି ମଦମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲୀ ହାତୀ ଏକ ପଦ୍ମସହିତ ପଦ୍ମିନୀକୁ ଚକ୍କି ଦିଏ।
ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମଃ ସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଭିଵିଦ୍ରୁତମ୍। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ସୌଭଦ୍ରଂ ପର୍ଯଵାରଯତ୍
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣବର୍ଷାରେ ଘେରି ଦେଲେ।
କୋଷ୍ଠୀକୃତ୍ଯ ଚ ତଂ ଵୀରଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ମହାରଥଃ । ଏଵଂ ସୁବହଵୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତତକ୍ଷୁଃ ସାଯକୈର୍ଦୃଢମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଶୂରବୀର ରଥୀମାନେ ସେ ନାୟକଙ୍କୁ ଘେରି ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ ବାଣରେ ଭଳିଭଳି ଆଘାତ କଲେ।
ସ ତେଷାଂ ରଥିନାଂ ଵୀରଃ ପିତୁସ୍ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ସଦୃଶୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଵିକ୍ରମେଣ ବଲେନ ଚ
ସେ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୂରବୀର, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ଶୂରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ।
ଉଭଯୋଃ ସଦୃଶଂ କର୍ମ ସ ପିତୁର୍ମାତୁଲସ୍ଯ ଚ । ରଣେ ବହୁଵିଧଂ ଚକ୍ରେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାମାଙ୍କ ସମାନ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିବା ନିମନ୍ତେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇଲେ।
ତତୋ ଧନଞ୍ଜଯୋ ଵୀରୋ ଵିନିଘ୍ନଂସ୍ତଵ ସୈନିକାନ୍ । ଆସସାଦ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁତ୍ରପ୍ରେପ୍ସୁରମର୍ଷଣଃ
ତାପରେ ଶୂରବୀର ଧନଞ୍ଜୟ, ତୁମ ସେନାକୁ ମାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଆଗେଇଗଲେ।
ତଥୈଵ ସମରେ ରାଜନ୍ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ । ଆସସାଦ ରଣେ ପାର୍ଥଂ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରିଵ ଭାସ୍କରମ୍
ଏହିପରି, ରାଜା, ତୁମ ପିତା ଦେବବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେଇଗଲେ, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତତଃ ସରଥନାଗାଶ୍ଵାଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ ଜନେଶ୍ଵର । ପରିଵଵ୍ରୂ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଜୁଗୁପୁଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ପରିଵାର୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ରଣାଯ ମହତେ ଯୁକ୍ତା ଦଂଶିତା ଭରତର୍ଷଭ
ଏହିପରି, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ସହିତ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶାରଦ୍ଵତସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ସ୍ଥିତମ୍ । ଅର୍ଜୁନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ସାଯକାନାଂ ସମାଚିନୋତ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଶାରଦ୍ୱତପୁତ୍ର କୃପା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପଚିଶଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯାଥ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାତ୍ଯକିସ୍ତଂ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ପାଣ୍ଡଵପ୍ରିଯକାମାର୍ଥଂ ଶାର୍ଦୂଲ ଇଵ କୁଞ୍ଜରମ୍
ତାପରେ ସାତ୍ୟକି ତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୁସି ହେଉନ୍ତି ବୋଲି ଚାହିଁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଏକ ବାଘ ହାତୀ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ପରି।
ଗୌତମୋଽପି ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତୋ ମାଧଵଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ହୃଦି ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କଙ୍କପତ୍ରପରିଚ୍ଛଦୈଃ
ଗୌତମ, ତ୍ୱରାରେ ଭରିତ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କଂକ ପଖ ଲଗାଯାଇଥିବା ନଉଟି ତୀରରେ ମାଧବଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଘାୟଲ କଲେ।
ଶୈନେଯୋଽପି ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚାପମାନମ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍ । ଗୌତମାନ୍ତକରଂ ତୂର୍ଣଂ ସମାଧତ୍ତ ଶିଲୀମୁଖମ୍
ଶୈନେୟ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ ତୁରନ୍ତ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଗୌତମଙ୍କୁ ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ଅଗ୍ନିବାଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ଵେଗେନ ଶକ୍ରାଶନିସମଦ୍ଯୁତିମ୍ । ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ରୌଣିଃ ପରମକୋପନଃ
ଦ୍ରୌଣି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ତୀବ୍ର ବାଣକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ।
ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯାଥ ଶୈନେଯୋ ଗୌତମଂ ରଥିନାଂ ଵରଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ରଣେ ଦ୍ରୌଣିଂ ରାହୁଃ ଖେ ଶଶିନଂ ଯଥା
ଶୈନେୟ ଗୌତମଙ୍କୁ ଛାଡି, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଯେପରି ଖଗୋଳରେ ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣସୁତଶ୍ଚାପଂ ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ଭାରତ। ଅଥୈନଂ ଛିନ୍ନଧନ୍ଵାନଂ ତାଡଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ହେ ଭାରତ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଶୈନେୟଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ, ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇଥିବା ଶୈନେୟଙ୍କୁ ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ସୋଽନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଭାରସାଧନମ୍ । ଦ୍ରୌଣିଂ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ମହାରାଜ ବାହ୍ଵୋରୁରସି ଚାର୍ପଯତ୍
ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁ ନେଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଏବଂ ଭାର ସହିବାକୁ ସକ୍ଷମ, ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଷଠି ଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ ଓ ଛାତିରେ ଘାତ କଲା।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯଥିତଶ୍ଚୈଵ ମୁହୂର୍ତଂ କଶ୍ମଲାଯୁତଃ। ନିଷସାଦ ରଥୋପସ୍ଥେ ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିଂ ସମାଶ୍ରିତଃ
ଘାୟଳ ହେଇ, ଦ୍ରୌଣି ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ରଥରେ ବସିଗଲେ, ଭ୍ରମ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟତାରେ ଢୁକି, ଧ୍ୱଜ ଦଣ୍ଡକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ତତଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନାରାଚେନ ସମାର୍ପଯତ୍
ପରେ, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ହୋସ ଫେରିପାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବୃଷ୍ଣି ନାୟକଙ୍କୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଘାତ କଲେ।
ଶୈନେଯଂ ସ ତୁ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଧରଣୀତଲମ୍ । ଵସନ୍ତକାଲେ ବଲଵାନ୍ବିଲଂ ସର୍ପଶିଶୁର୍ଯଥା
ସେ ଶୈନେୟଙ୍କୁ ଭିଦ୍ଧ କରି, ପୃଥିବୀ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବସନ୍ତକାଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପ ଶିଶୁ ଯେପରି ତାହାର ବିଲାକୁ ଯାଏ।
ଅଥାପରେଣ ଭଲ୍ଲେନ ମାଧଵସ୍ଯ ଧ୍ଵଜୋତ୍ତମମ୍ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଦ୍ରୌଣିଃ ସିଂହନାଦଂ ମୁମୋଚ ହ
ତାପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୌଣି ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଧବଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପତାକାକୁ କାଟି ଦେଲେ ଏବଂ ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଇ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ପୁନଶ୍ଚୈନଂ ଶରୈର୍ଘୋରୈଶ୍ଛାଦଯାମାସ ଭାରତ। ନିଦାଘାନ୍ତେ ମହାରାଜ ଯଥା ମେଘୋ ଦିଵାକରମ୍
ପୁନି ଦ୍ରୌଣି ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଢାକି ଦେଲେ, ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ମେଘ ଦିନକୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ।
ସାତ୍ଯକୋଽପି ମହାରାଜ ଶରଜାଲଂ ନିହତ୍ଯ ତତ୍। ଦ୍ରୌଣିମଭ୍ଯାକିରତ୍ତୂର୍ଣଂ ଶରଜାଲୈରନେକଧା
ମହାରାଜ, ସାତ୍ୟକି ସେଇ ବାଣର ବର୍ଷାକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଅନେକ ବାଣରେ ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତାପଯାମାସ ଚ ଦ୍ରୌଣିଂ ଶୈନେଯଃ ପରଵାରହା । ଵିମୁକ୍ତୋ ମେଘଜାଲେନ ଯଥୈଵ ତପନସ୍ତଥା
ଶୈନେୟ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଏପରି ତାପିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ହଟିବା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପ ଦେଇଥାଏ।