ତତଃ ଶରସହସ୍ରେଣ କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ନିଶାଚରଃ । ଅର୍ଜୁନାସ ସୁତଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପୀଡଯାମାସ ଭାରତ
ତାପରେ, ସେଇ ରାତିର ଚର, ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନଵଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ବିଭେଦ ନିଶିସୈର୍ବାଣୈ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ମହୋରସି
ଏହା ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ଅଭିମନ୍ୟୁ ନବଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ପଙ୍ଖ ଥିବା ବାଣରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ବଡ଼ ଛାତିକୁ ଘାତ କଲେ।
ତେ ତସ୍ଯ ଵିଵିଶୁସ୍ତୂର୍ଣଂ କାଯଂ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ମର୍ମସୁ। ସ ତୈର୍ଵିଭିନ୍ନସର୍ଵାଙ୍ଗଃ ଶୁଶୁଭେ ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମଃ
ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମର୍ମସ୍ଥଳକୁ ଭିଦ୍ରାଇଲେ। ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଆଘାତ ପାଇ ରହିଲେ, ତଥାପି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଲଉକିକ ଲାଗୁଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପିତୈଃ କିଂଶୁକୈ ରାଜନ୍ସଂସ୍ତୀର୍ଣ ଇଵ ପର୍ଵତଃ । ସ ସଂଦଧାନଶ୍ଚ ଶରାନ୍ହେମପୁଙ୍ଖାନ୍ମହାବଲଃ
ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲରେ ଢାଙ୍କା ପାହାଡ଼ ଭଳି ସେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ରାକ୍ଷସ ସୁନାର ପଙ୍ଖ ଥିବା ବାଣ ଧରିବାକୁ ତୟାରି ହେଉଥିଲେ।
ଵିବଭୌ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସଜ୍ଵାଲ ଇଵ ପର୍ଵତଃ । ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାରାଜ ଆର୍ଶ୍ଯଶୃଙ୍ଗିରମର୍ଷଣଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଜ୍ୱାଳାରେ ଜଳୁଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାପରେ, ରାଜା, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ମହେନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମଂ କାର୍ଷ୍ଣି ଛାଦଯାମାସ ପତ୍ରିଭିଃ । ତେନ ତେ ଵିଶିଖା ମୁକ୍ତା ଯମଦଣ୍ଡୋପମାଃ ଶିତାଃ
ଏବଂ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ବାଣରେ ବର୍ଷା କଲେ। ତାଙ୍କ ଛାଡ଼ା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଯମର ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ପ୍ରାଵିଶନ୍ତ ଧରାତଲମ୍ । ତଥୈଵାର୍ଜୁନିନା ମୁକ୍ତାଃ ଶରାଃ କନକଭୂଷଣାଃ
ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଭିଦ୍ରାଇ, ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ମାଟିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଭଳି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ ଛାଡ଼ିଥିବା ସୁନାର ଭୂଷିତ ବାଣମାନେ—
ଅଲମ୍ବୁସଂ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ପ୍ରାଵିଶନ୍ତ ଧରାତଲମ୍ । ସୌଭଦ୍ରସ୍ତୁ ରଣେ ରକ୍ଷଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଅଲମ୍ବୁସଙ୍କୁ ଭିଦ୍ରାଇ, ସେମାନେ ମାଟିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ପଙ୍ଖ ଥିବା ବାଣରେ ଦବାଇ ଦେଲେ।
ଚକ୍ରେ ଵିମୁଖମାସାଦ୍ଯ ବଲଂ ଶକ୍ର ଇଵାହଵେ । ଵିମୁଖଂ ଚ ରଣେ ରକ୍ଷୋ ଵଧ୍ଯମାନଂ ରଣେଽରିଣା
ସେ ଦାନବଟିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ସେନାକୁ ଫେରାଇଲା, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ ହେବାରେ ରାକ୍ଷସଟିଏ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛୁଆଇଗଲା।
ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେ ମହାମାଯାଂ ତାମସୀମରିଘାତିନୀମ୍ । ତତସ୍ତେ ତମସା ସର୍ଵେ ଵୃତାଶ୍ଚାସନ୍ମହୀପତେ
ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଅନ୍ଧକାର ମାୟା ପ୍ରକାଶ କଲା; ତାପରେ, ରାଜା, ସେଇ ଅନ୍ଧକାରରେ ସମସ୍ତେ ଆବୃତ ହେଇଗଲେ।
ନାଭିମନ୍ଯୁମପଶ୍ଯନ୍ତ ନୈଵ ସ୍ଵାନ୍ନ ପରାନ୍ରଣେ । ଅଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ତଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଘୋରରୂପଂ ମହତ୍ତମଃ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ, ନିଜ ଲୋକ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେନି; ଏବଂ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବିପୁଳ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦେଖି—
ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେଽସ୍ତ୍ରମତ୍ସୁଗ୍ରଂ ଭାସ୍କରଂ କୁରୁନନ୍ଦନଃ । ତତଃ ପ୍ରକାଶମଭଵଜ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ମହୀପତେ
କୁରୁନନ୍ଦନ ତେବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; ତାହା ସହିତ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଯାଇଲା।
ତାଂ ଚାଭିଜଘ୍ନିଵାନ୍ମାଯାଂ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ । ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ନରୋତ୍ତମଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମାୟାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ; ଏବଂ ରାଗରେ, ସେ ଶୂରବୀର ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଛାଦଯାମାସ ସମରେ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ବହ୍ଵୀସ୍ତଥାଽନ୍ଯା ମାଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଯୁକ୍ତାସ୍ତେନ ରକ୍ଷସା
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଫିତା ଥିବା ବାଣରେ ଢାକିଦେଲେ; ଏହିପରି, ସେଇ ରାକ୍ଷସ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମାୟା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କଲା।
ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦମେଯାତ୍ମା ଵାରଯାମାସ ଫାଲ୍ଗୁନିଃ। ହତମାଯଂ ତତୋ ରକ୍ଷୋ ଵଧ୍ଯମାନଂ ଚ ସାଯକୈଃ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଫାଲ୍ଗୁନୀ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିଦେଲେ; ତାପରେ, ମାୟା ଭଙ୍ଗ ହେବା ଏବଂ ବାଣରେ ଆହତ ହେବାରେ, ସେ ଦାନବ—
ରଥଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ମହତୋ ଭଯାତ୍। ତସ୍ମିନ୍ଵିନିର୍ଜିତେ ତୂର୍ଣଂ କୂଟଯୋଧିନି ରାକ୍ଷସେ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଛାଡ଼ି ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲା; ସେ ଚତୁର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଥିବା ରାକ୍ଷସ ହାରିଗଲା—
ଆର୍ଜୁନିଃ ସମରେ ସୈନ୍ଯଂ ତାଵକଂ ସଂମମର୍ଦ ହ। ମଦାନ୍ଧୋ ଵନ୍ଯନାଗେନ୍ଦ୍ରଃ ସପଦ୍ମାଂ ପଦ୍ମିନୀମିଵ
ଅର୍ଜୁନ ତେବେ ତୁମ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚୁର୍ମାର କଲେ, ଯେପରି ମଦମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲୀ ହାତୀ ଏକ ପଦ୍ମସହିତ ପଦ୍ମିନୀକୁ ଚକ୍କି ଦିଏ।
ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମଃ ସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଭିଵିଦ୍ରୁତମ୍। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ସୌଭଦ୍ରଂ ପର୍ଯଵାରଯତ୍
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣବର୍ଷାରେ ଘେରି ଦେଲେ।
କୋଷ୍ଠୀକୃତ୍ଯ ଚ ତଂ ଵୀରଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ମହାରଥଃ । ଏଵଂ ସୁବହଵୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତତକ୍ଷୁଃ ସାଯକୈର୍ଦୃଢମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଶୂରବୀର ରଥୀମାନେ ସେ ନାୟକଙ୍କୁ ଘେରି ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ ବାଣରେ ଭଳିଭଳି ଆଘାତ କଲେ।
ସ ତେଷାଂ ରଥିନାଂ ଵୀରଃ ପିତୁସ୍ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ସଦୃଶୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଵିକ୍ରମେଣ ବଲେନ ଚ
ସେ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୂରବୀର, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ଶୂରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ।
ଉଭଯୋଃ ସଦୃଶଂ କର୍ମ ସ ପିତୁର୍ମାତୁଲସ୍ଯ ଚ । ରଣେ ବହୁଵିଧଂ ଚକ୍ରେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାମାଙ୍କ ସମାନ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିବା ନିମନ୍ତେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇଲେ।
ତତୋ ଧନଞ୍ଜଯୋ ଵୀରୋ ଵିନିଘ୍ନଂସ୍ତଵ ସୈନିକାନ୍ । ଆସସାଦ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁତ୍ରପ୍ରେପ୍ସୁରମର୍ଷଣଃ
ତାପରେ ଶୂରବୀର ଧନଞ୍ଜୟ, ତୁମ ସେନାକୁ ମାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଆଗେଇଗଲେ।
ତଥୈଵ ସମରେ ରାଜନ୍ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ । ଆସସାଦ ରଣେ ପାର୍ଥଂ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରିଵ ଭାସ୍କରମ୍
ଏହିପରି, ରାଜା, ତୁମ ପିତା ଦେବବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେଇଗଲେ, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତତଃ ସରଥନାଗାଶ୍ଵାଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ ଜନେଶ୍ଵର । ପରିଵଵ୍ରୂ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଜୁଗୁପୁଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ପରିଵାର୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ରଣାଯ ମହତେ ଯୁକ୍ତା ଦଂଶିତା ଭରତର୍ଷଭ
ଏହିପରି, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ସହିତ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶାରଦ୍ଵତସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ସ୍ଥିତମ୍ । ଅର୍ଜୁନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ସାଯକାନାଂ ସମାଚିନୋତ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଶାରଦ୍ୱତପୁତ୍ର କୃପା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପଚିଶଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯାଥ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାତ୍ଯକିସ୍ତଂ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ପାଣ୍ଡଵପ୍ରିଯକାମାର୍ଥଂ ଶାର୍ଦୂଲ ଇଵ କୁଞ୍ଜରମ୍
ତାପରେ ସାତ୍ୟକି ତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୁସି ହେଉନ୍ତି ବୋଲି ଚାହିଁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଏକ ବାଘ ହାତୀ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ପରି।
ଗୌତମୋଽପି ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତୋ ମାଧଵଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ହୃଦି ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କଙ୍କପତ୍ରପରିଚ୍ଛଦୈଃ
ଗୌତମ, ତ୍ୱରାରେ ଭରିତ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କଂକ ପଖ ଲଗାଯାଇଥିବା ନଉଟି ତୀରରେ ମାଧବଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଘାୟଲ କଲେ।
ଶୈନେଯୋଽପି ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚାପମାନମ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍ । ଗୌତମାନ୍ତକରଂ ତୂର୍ଣଂ ସମାଧତ୍ତ ଶିଲୀମୁଖମ୍
ଶୈନେୟ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ ତୁରନ୍ତ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଗୌତମଙ୍କୁ ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ଅଗ୍ନିବାଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ଵେଗେନ ଶକ୍ରାଶନିସମଦ୍ଯୁତିମ୍ । ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ରୌଣିଃ ପରମକୋପନଃ
ଦ୍ରୌଣି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ତୀବ୍ର ବାଣକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ।