ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ଶୁରାଃ ପ୍ରତପନ୍ତଂ ତରସ୍ଵିନମ୍ । ଦ୍ଵିଫଲ୍ଗୁନମିମଂ ଲୋକଂ ମେନିରେ ତସ୍ଯ କର୍ମଭିଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶୂର ଯୋଧ୍ୟା ଦହୁଥିବା ଦେଖି, ସାହସୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ଭାବିଲେ।
ତେନାର୍ଦିତା ମହାରାଜ ଭାରତୀ ସା ମହାଚମୂଃ । ଵ୍ଯଭ୍ରମତ୍ତତ୍ରତତ୍ରୈଵ ଯୋଷିନ୍ମଦଵଶାଦିଵ
ସେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାଭାରତୀୟ ସେନା ଏଠାଉଠା ଭାଗିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ମଦରେ ମତ ହୋଇଥିବା ଜନାନୀ।
ଦ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ମହାସୈନ୍ଯଂ କମ୍ପଯିତ୍ଵା ମହାରଥାନ୍ । ନନ୍ଦଯାମାସ ସୁହୃଦୋ ମଯଂ ଜିତ୍ଵେଵ ଵାସଵଃ
ମହାସେନାକୁ ଭାଗିଦେଇ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ସେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବିଜୟ ପରେ ଯେପରି ଖୁସି କରେ, ସେପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ।
ତେନ ନିଦ୍ରାଵ୍ଯମାଣାନି ତଵ ସୈନ୍ଯାନି ସଂଯୁଗେ। ଚକ୍ରୁରାର୍ତସ୍ଵନଂ ଘୋରଂ ପର୍ଜନ୍ଯନିନଦୋପମମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ସେନାମାନେ ଭାଗିଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ, ବଜ୍ରପାତର ଗର୍ଜନ ପରି।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନଦଂ ଘୋରଂ ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଭାରତ। ମାରୁତୋଦ୍ଧୂତଵେଗସ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯେଵ ପର୍ଵଣି
ହେ ଭାରତ, ତୁମର ସେନାର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଯେଉଁଠି ମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବାତାସରେ ଉତ୍ତେଜିତ ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଉତ୍ତାଳ ହେଉଥିଲେ,
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା ରାଜନ୍ନାର୍ଶ୍ଯଶୃଙ୍ଗିମଭାଷତ। ଏଷ କାର୍ଷ୍ଣିର୍ମହାବାହୋ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଫଲ୍ଗୁନଃ
ତାପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାକ୍ଷସ ଶୃଙ୍ଗିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହିଠି କାର୍ଷ୍ଣି ଅଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଫାଲ୍ଗୁନ ଭଳି।'
ଚମୂଂ ଦ୍ରାଵଯତେ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵୃତ୍ରୋ ଦେଵଚମୂମିଵ । ତସ୍ଯ ଚାନ୍ଯତ୍ର ପଶ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ ଭେଷଜଂ ମହତ୍
ସେ କ୍ରୋଧରେ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଭୃତ୍ରା ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ; ଏହିଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କୌଣସି ବଡ଼ ପ୍ରତିକାର ଦେଖୁନାହିଁ।
ଋତେ ତ୍ଵାଂ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାସୁ ପାରଗମ୍ । ସ ଗତ୍ଵା ତ୍ଵରିତଂ ଵୀରଂ ଜହି ସୌଭଦ୍ରମାହଵେ
ତୁମ୍ଭିନ୍ଦା ବ୍ୟତୀତ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କର।
ଵଯଂ ପାର୍ଥଂ ହନିଷ୍ଯାମୋ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣପୁରୋଗମାଃ । ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ବଲଵାନ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଆମେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବଧ କରିବା; ଏଭଳି କହିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ରାକ୍ଷସନାୟକ
ପ୍ରଯଯୌ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶାସନାତ୍। ନର୍ଦମାନୋ ମହାନାଦଂ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ଆଦେଶରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ, ବର୍ଷାକାଳର ମେଘ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରିଲେ।
ତସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ବଲଂ ମହତ୍ । ପ୍ରାଚଲତ୍ସର୍ଵତୋ ରାଜନ୍ଵାତୋଦ୍ଧୂତ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ବଡ଼ ସେନା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କମ୍ପିତ ହେଲା, ବାତାସରେ ଉତ୍ତେଜିତ ସମୁଦ୍ର ଭଳି।
ବହଵଶ୍ଚ ମହାରାଜ ତସ୍ଯ ନାଦେନ ଭୀଷିତାଃ। ପ୍ରିଯାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
ଏବଂ ରାଜା, ଅନେକ ଯୋଦ୍ଧା ସେ ଗର୍ଜନରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ।
କାର୍ଷ୍ଣିଶ୍ଚାପି ମୁଦା ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସଶରଂ ଧନୁଃ । ନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ରଥୋପସ୍ଥେ ତଦ୍ରକ୍ଷଃ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
କିନ୍ତୁ କାର୍ଷ୍ଣି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି, ରଥରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି, ସେଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମୁହଁ ଦେଲେ।
ତତଃ ସ ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯୈଵାର୍ଜୁନଂ ରଣେ। ନାତିଦୂରେ ସ୍ଥିତାଂ ତସ୍ଯ ଦ୍ରାଵଯାମାସ ଵୈ ଚମୂମ୍
ତାପରେ, ସେ ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କର ନିକଟରେ ଥିବା ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତାଂ ଵଧ୍ଯମାନାଂ ଚ ତଥା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାଚମୂମ୍। ପ୍ରତ୍ଯଦ୍ଯଯୌ ରଣେ ରକ୍ଷୋ ଦେଵସେନାଂ ଯଥା ବଲଃ
ଏହିପରି ଭାବେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ବଡ଼ ସେନା ନଶ୍ଟ ହେଉଥିଲା, ସେ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ବଳ ଦେବସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଵିମର୍ଦଃ ସୁମହାନାସୀତ୍ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମାରିଷ । ରକ୍ଷସା ଘୋରରୂପେଣ ଵଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
ଏହାପରେ, ମାରିଷ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଥିବା ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବାବେଳେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତଃ ଶରସହସ୍ତ୍ରୈସ୍ତାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାଚମୂମ୍। ଵ୍ଯଦ୍ରାଵଯଦ୍ରଣେ ରକ୍ଷୋ ଦର୍ଶଯତତ୍ସ୍ଵପରାକ୍ରମମ୍
ତାପରେ, ହଜାର ହଜାର ବାଣ ଦ୍ୱାରା, ସେ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ନିଜ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଲେ।
ସା ଵଧ୍ଯମାନା ଚ ତଥା ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀ । ରକ୍ଷସା ଘୋରରୂପେଣ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ରଣେ ଭଯାତ୍
ଏହିପରି ଭାବେ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଥିବା ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅନୀକ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
ପ୍ରମୃଦ୍ଯ ଚ ରଣେ ସେନାଂ ପଦ୍ମିନୀଂ ଵାରଣୋ ଯଥା। ତତୋଽଭିଦ୍ରଦ୍ରାଵ ରଣେ ଦ୍ରୌପଦେଯାନ୍ମହାବଲାନ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାକୁ ହାତୀ ଯେପରି ପଦ୍ମପୁଷ୍ପର ଝିଲିକୁ ଚୁର୍ମାର କରେ, ସେପରି ଚୁର୍ମାର କରି, ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତେ ତୁ କ୍ରୁଦ୍ଧା ମହେଷ୍ଵାସା ଦ୍ରୌପଦେଯାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ। ରାକ୍ଷସଂ ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଗ୍ରହାଃ ପଞ୍ଚ ରଵିଂ ଯଥା
କିନ୍ତୁ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ, ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ, ସେଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ ଗ୍ରହ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ସେପରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵୀର୍ଯଵଦ୍ଭିସ୍ତତସ୍ତୈସ୍ତୁ ପୀଡିତୋ ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମଃ । ଯଥା ଯୁଗକ୍ଷଯେ ଘୋରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଗ୍ରହୈଃ
ସେ ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ପଞ୍ଚ ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ସେପରି ଅତିକ୍ଲିଷ୍ଟ ହେଲେ।
ପ୍ରତିଵିନ୍ଧ୍ଯସ୍ତତୋ ରକ୍ଷୋ ବିଭେଦ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ସର୍ଵପାରଶଵୈସ୍ତୂର୍ଣମକୁଣ୍ଠାଗ୍ରୈର୍ମହାବଲଃ
ତାପରେ ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଲୋହାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବେଧିଲେ।
ସ ତୈର୍ଭିନ୍ନତନୁତ୍ରାଣଃ ଶୁଶୁଭେ ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମଃ । ମରୀଚିଭିରିଵାର୍କସ୍ଯ ସଂସ୍ଯୂତୋ ଜଲଦୋ ମହାନ୍
ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ତାଙ୍କର କବଚ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵିଷକ୍ତୈଃ ସଶରୈଶ୍ଚାପି ତପନୀଯପରିଚ୍ଛଦୈଃ । ଆର୍ଶ୍ଯଶୃଙ୍ଗିର୍ବଭୌ ରାଜନ୍ଦୀପ୍ତଶୃଙ୍ଗ ଇଵାଚଲଃ
ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଲଗାଇଥିବା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ, ଆର୍ଶ୍ୟଶୃଙ୍ଗି ଜଣେ ଦୀପ୍ତିମାନ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ରାଜା।
ତତସ୍ତେ ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ମହାହଵେ। ଵିଵ୍ଯଧୁର୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତପନୀଯଵିଭୂଷିତୈଃ
ତାପରେ ସେହି ପାଞ୍ଚ ଭାଇମାନେ, ମହାସଂଗ୍ରାମରେ, ସୁନା ଅଳଙ୍କୃତ ଧାରାଳ ତୀରରେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ନିର୍ଭିନ୍ନଃ ଶରୈର୍ଘୋରୈର୍ଭୁଜଗୈଃ କୋପିତୈରିଵ । ଅଲମ୍ବୁସୋ ଭୃଶଂ ରାଜନ୍ନାଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଚୁକ୍ରୁଧେ
ଭୟଙ୍କର ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ରାଗରେ ଉତ୍ତେଜିତ ସାପ ଭଳି, ଅଲମ୍ବୁସୁ ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, ରାଜା, ନାଗମାନ୍ୟ ଭଳି।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହାରାଜ ମୁହୂର୍ତମଥ ମାରିଷ । ପ୍ରଵିଵେଶ ତମୋ ଦୀର୍ଘଂ ପୀଡିତସ୍ତୈର୍ମହାରଥୈଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଆହତ ହୋଇ, ସେ ରାକ୍ଷସ, ସେହି ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, କିଛି ଖଣ୍ଡ ପାଇଁ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ତତଃ ସଂଜ୍ଞାଂ କ୍ରୋଧେନ ଦ୍ଵିଗୁଣୀକୃତଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସାଯକୈସ୍ତେଷାଂ ଧ୍ଵଜାଂଶ୍ଚୈଵ ଧନୂଂଷି ଚ
ପୁଣି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦ୍ୱିଗୁଣ କ୍ରୋଧରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜ ଓ ଧନୁଷ ତୀରରେ କାଟିଦେଲେ।
ଏକୈକଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ବାଣୈରାଜଘାନ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ । ଅଲମ୍ବୁସୋ ରଥୋପସ୍ଥେ ନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ମହାରଥଃ
ଅଲମ୍ବୁସୁ, ମହାରଥୀ, ରଥ ଉପରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି, ହସିବା ଭଳି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ତ୍ଵରମାଣଃ ସୁସଂବଦ୍ଧୋ ହଯାଂସ୍ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଜଘାନ ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସାରଥୀଂଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ତୀବ୍ର ତ୍ୱରାରେ, ସଜାଗ ଥିବା ରାକ୍ଷସ, ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ହଜାର ହଜାର ସାରଥୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।