ଶ୍ଵାନଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ନାଦୈର୍ଭଷନ୍ତସ୍ତତ୍ର ମାରିଷ । ଜ୍ଵଲିତାଶ୍ଚ ମହୋଲ୍କା ଵୈ ସମାହତ୍ଯ ଦିଵାକରମ୍ । ନିପେତୁଃ ସହସା ଭୂମୌ ଵେଦଯନ୍ତ୍ଯୋ ମହଦ୍ଭଯମ୍
କୁକୁରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନିରେ ଭୂଁକୁଥିଲେ, ମାରିଷ; ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଘାତ କରି ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ଏହା ବଡ଼ ଭୟର ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା।
ମହାନ୍ତ୍ଯନୀକାନି ମହାସମୁଚ୍ଛ୍ରଯେ ତତସ୍ତଯୋଃ ପାଣ୍ଡଵଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଯୋଃ। ଚକମ୍ପିରେ ଶଙ୍ଖମୃଦଙ୍ଗନିଃସ୍ଵନୈଃ ପ୍ରକମ୍ପିତାନୀଵ ଵନାନି ଵାଯୁନା
ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବଡ଼ ବଡ଼ ସେନାମାନେ, ଶଂଖ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ଶବ୍ଦରେ କମ୍ପିଉଠିଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ଝଡ଼ରେ ହଲେଇଯାଏ।
ନରେନ୍ଦ୍ରନାଗାଶ୍ଵସମାକୁଲାନା- ମଭ୍ଯାଯତୀନାମଶିଵେ ମୁହୂର୍ତେ। ବଭୂଵ ଘୋଷସ୍ତୁମୁଲଶ୍ଚମୂନାଂ ଵାତୋଦ୍ଧୁତାନାମିଵ ସାଗରାଣାମ୍
ରାଜା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସେନାମାନେ ଅଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ତେବେ ସେନାମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଯାଇଲା, ଯେପରି ବାତାସରେ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଜନା କରେ।
ଅଭିମନ୍ଯୂ ରଥୋଦାରଃ ପିଶଙ୍ଗୈସ୍ତୁରଗୋତ୍ତମୈଃ। ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ତେଜସ୍ଵୀ ଦୁର୍ଯୋଧନବଲଂ ମହତ୍
ଅଭିମନ୍ୟୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିଥିବା ରଥରେ ବସି, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ବଡ଼ ସେନା ଉପରେ ତୀବ୍ର ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିକିରଞ୍ଶରଵର୍ଷାଣି ଵାରିଧାରା ଇଵାମ୍ବୁଦଃ। ନ ଶେକୁଃ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ସୌଭଦ୍ରମରିସୂଦନମ୍
ସେ ମେଘର ବର୍ଷା ପରି ବାଣର ବର୍ଷା କରିଲେ; ରଣଭୂମିରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସଉଭଦ୍ରଙ୍କୁ କେହି ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଶସ୍ତ୍ରୌଘିଣଂ ଗାହମାନଂ ସେନାସାଗରମକ୍ଷଯମ୍। ନିଵାରଯିତୁମପ୍ଯାଜୌ ତ୍ଵଦୀଯାଃ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ସେନାମାନେ ରଣରେ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ, କୁରୁବଂଶର ଗୌରବ।
ତେନ ମୁକ୍ତା ରଣେ ରାଜଞ୍ଶରାଃ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣାଃ। କ୍ଷତ୍ରିଯାନନଯଞ୍ଶୂରାନ୍ପ୍ରେତରାଜନିଵେଶନମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଅଗ୍ରଗାମୀ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ସାହସୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁର ରାଜାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଯମଦଣ୍ଡୋପମାନ୍ଘୋରାଞ୍ଜ୍ଵଲିତାଶୀଵିଷୋପମାନ୍ । ସୌଭଦ୍ରଃ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସାଯକାନ୍
ସୌଭଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯମର ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦହୁଥିବା ସାପର ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଥିଲେ।
ସରଥାନ୍ରଥିନସ୍ତୂର୍ଣଂ ହଯାଂଶ୍ଚୈଵ ସସାଦିନଃ । ଗଜାରୋହାଂଶ୍ଚ ସଗଜାନ୍ଦାରଯାମାସ ଫାଲ୍ଗୁନିଃ
ଫାଲ୍ଗୁନୀ ତୁରନ୍ତ ରଥସହିତ ରଥଯୋଧ୍ୟମାନଙ୍କୁ, ଘୋଡ଼ାସହିତ ଘୋଡ଼ାଯୋଧ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ହାତୀସହିତ ହାତୀଯୋଧ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅପହାର କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ତତ୍କୁର୍ଵତଃ କର୍ମ ମହତ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ ମହୀଭୃତଃ। ପୂଜଯାଂଚକ୍ରିରେ ହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଶଶଂସୁଶ୍ଚ ଫାଲ୍ଗୁନିମ୍
ସେ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ଖୁସି ହୋଇ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଫାଲ୍ଗୁନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ।
ତାନ୍ଯନୀକାନି ସୌଭଦ୍ରୋ ଦ୍ରାଵଯାମାସ ଭାରତ। ତୂଲରାଶୀନିଵାକାଶେ ମାରୁତଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍
ସୌଭଦ୍ର ଏହି ସେନାଗୁଡିକୁ ଏଭଳି ଭାରତ, ଆକାଶରେ ତୁଳା ଗୁଡିକୁ ପବନ ଯେପରି ଚାରିଦିଗରେ ଉଡ଼ାଇ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ଭାଗିଦେଲେ।
ତେନ ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯମାଣାନି ତଵ ସୈନ୍ଯାନି ଭାରତ । ତ୍ରତାରଂ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ ପଙ୍କ୍ତେ ମଗ୍ନା ଇଵ ଦ୍ଵୀପାଃ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସେନାମାନେ ଭାରତ, ଭୟରେ ଭାଗିଗଲେ ଏବଂ ସେମାନେ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ପାଇଲେନି, ଏକା ଲାଇନରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ଭଳି।
ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି ତାଵକାନି ନରୋତ୍ତମ । ଅଭିମନ୍ଯୁଃ ସ୍ଥିତୋ ରାଜନ୍ଵିଧୂମୋଽଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍
ସେ ସମସ୍ତ ତୁମର ସେନାକୁ ଭାଗିଦେଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ଧୂଆଁ ନଥିବା ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଉଡ଼ିଥିଲେ।
ନ ଚୈନଂ ତାଵକା ରାଜନ୍ଵିଷେହୁରରିଘାତିନମ୍ । ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ପାଵକଂ ଯଦ୍ଵତ୍ପତଙ୍ଗାଃ କାଲଚୋଦିତାଃ
ତୁମର ଲୋକମାନେ, ରାଜା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଏହି ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ସହିପାରିଲେନି, ଯେପରି ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି ତାଳିପୋକାମାନେ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ଆକ୍ରୁତି ହୋଇ ତାହାକୁ ସହିପାରିନାହାନ୍ତି।
ପ୍ରହରନ୍ସର୍ଵଶତ୍ରୁଭ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥଃ । ଅଦୃଶ୍ଯତ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସଵଜ୍ର ଇଵ ଵାସଵଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ମହାରଥୀ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ମହାଧନୁଧର ଏହି ଯୋଧ୍ୟା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହେମପୃଷ୍ଠଂ ଧନୁଶ୍ଚାସ୍ଯ ଦଦୃଶେ ଵିଚରଦ୍ଦିଶଃ । ତୋଯଦେଷୁ ଯଥା ରାଜନ୍ରାଜମାନା ଶତହ୍ରଦା
ତାଙ୍କର ସୁନାର ପଛ ଥିବା ଧନୁ ଚାରିଦିଗରେ ଘୂରୁଥିଲା, ରାଜା, ଆକାଶରେ ଶତଧାରା ଦେଉଁଥିବା ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଶରାଶ୍ଚ ନିଶିତାଃ ପୀତା ନିଶ୍ଚରନ୍ତି ସ୍ମ ସଂଯୁଗେ । ଵନାତ୍ଫୁଲ୍ଲଦ୍ରୁମାଦ୍ରାଜନ୍ଭ୍ରମରାଣାମିଵ ଵ୍ରଜାଃ
ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ରାଜା, ଜଙ୍ଗଲରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛରୁ ମଧୁମକୁ ଦଳ ଭଳି।
ତଥୈଵ ଚରତସ୍ତସ୍ଯ ସୌଭଦ୍ରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ରଥେନ କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗେନ ଦଦୃଶୁର୍ନାନ୍ତରଂ ଜନାଃ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ସୌଭଦ୍ର ସୁନାର ଭାଗ ଥିବା ରଥରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଚଳାଚଳରେ କୌଣସି ଅନ୍ତର ଦେଖିପାରିଲେନି।
ମୋହଯିତ୍ଵା କୃପଂ ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ରୌଣିଂ ଚ ସବୃହଦ୍ବଲମ୍। ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଵ୍ଯଚରଲ୍ଲଘୁ ସୁଷ୍ଠୁ ଚ
କୃପ, ଦ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, ବୃହଦ୍ବଳ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁର ରାଜାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ଏହି ମହାଧନୁଧର ହାଲୁକା ଏବଂ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ।
ମଣ୍ଡଲୀକୃତମେଵାସ୍ଯ ଧନୁଃ ପଶ୍ଯାମ ଭାରତ। ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲସଂକାଶଂ ଦହତସ୍ତଵ ଵାହିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ଧନୁ ମଣ୍ଡଳର ଆକାରରେ ଦେଖିଲୁ, ଭାରତ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ପରି ଦହୁଥିଲା ଏବଂ ତୁମର ସେନାକୁ ଜଳାଇଦେଉଥିଲା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ଶୁରାଃ ପ୍ରତପନ୍ତଂ ତରସ୍ଵିନମ୍ । ଦ୍ଵିଫଲ୍ଗୁନମିମଂ ଲୋକଂ ମେନିରେ ତସ୍ଯ କର୍ମଭିଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶୂର ଯୋଧ୍ୟା ଦହୁଥିବା ଦେଖି, ସାହସୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ଭାବିଲେ।
ତେନାର୍ଦିତା ମହାରାଜ ଭାରତୀ ସା ମହାଚମୂଃ । ଵ୍ଯଭ୍ରମତ୍ତତ୍ରତତ୍ରୈଵ ଯୋଷିନ୍ମଦଵଶାଦିଵ
ସେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାଭାରତୀୟ ସେନା ଏଠାଉଠା ଭାଗିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ମଦରେ ମତ ହୋଇଥିବା ଜନାନୀ।
ଦ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ମହାସୈନ୍ଯଂ କମ୍ପଯିତ୍ଵା ମହାରଥାନ୍ । ନନ୍ଦଯାମାସ ସୁହୃଦୋ ମଯଂ ଜିତ୍ଵେଵ ଵାସଵଃ
ମହାସେନାକୁ ଭାଗିଦେଇ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ସେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବିଜୟ ପରେ ଯେପରି ଖୁସି କରେ, ସେପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ।
ତେନ ନିଦ୍ରାଵ୍ଯମାଣାନି ତଵ ସୈନ୍ଯାନି ସଂଯୁଗେ। ଚକ୍ରୁରାର୍ତସ୍ଵନଂ ଘୋରଂ ପର୍ଜନ୍ଯନିନଦୋପମମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ସେନାମାନେ ଭାଗିଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ, ବଜ୍ରପାତର ଗର୍ଜନ ପରି।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନଦଂ ଘୋରଂ ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଭାରତ। ମାରୁତୋଦ୍ଧୂତଵେଗସ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯେଵ ପର୍ଵଣି
ହେ ଭାରତ, ତୁମର ସେନାର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଯେଉଁଠି ମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବାତାସରେ ଉତ୍ତେଜିତ ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଉତ୍ତାଳ ହେଉଥିଲେ,
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା ରାଜନ୍ନାର୍ଶ୍ଯଶୃଙ୍ଗିମଭାଷତ। ଏଷ କାର୍ଷ୍ଣିର୍ମହାବାହୋ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଫଲ୍ଗୁନଃ
ତାପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାକ୍ଷସ ଶୃଙ୍ଗିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହିଠି କାର୍ଷ୍ଣି ଅଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଫାଲ୍ଗୁନ ଭଳି।'
ଚମୂଂ ଦ୍ରାଵଯତେ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵୃତ୍ରୋ ଦେଵଚମୂମିଵ । ତସ୍ଯ ଚାନ୍ଯତ୍ର ପଶ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ ଭେଷଜଂ ମହତ୍
ସେ କ୍ରୋଧରେ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଭୃତ୍ରା ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ; ଏହିଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କୌଣସି ବଡ଼ ପ୍ରତିକାର ଦେଖୁନାହିଁ।
ଋତେ ତ୍ଵାଂ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାସୁ ପାରଗମ୍ । ସ ଗତ୍ଵା ତ୍ଵରିତଂ ଵୀରଂ ଜହି ସୌଭଦ୍ରମାହଵେ
ତୁମ୍ଭିନ୍ଦା ବ୍ୟତୀତ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କର।
ଵଯଂ ପାର୍ଥଂ ହନିଷ୍ଯାମୋ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣପୁରୋଗମାଃ । ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ବଲଵାନ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଆମେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବଧ କରିବା; ଏଭଳି କହିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ରାକ୍ଷସନାୟକ
ପ୍ରଯଯୌ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶାସନାତ୍। ନର୍ଦମାନୋ ମହାନାଦଂ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ଆଦେଶରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ, ବର୍ଷାକାଳର ମେଘ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରିଲେ।