ଯୁଦ୍ଧେ ହି କ୍ଷତ୍ରିଯାଂସ୍ତାତ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଜଯୈଷିଣଃ । ସର୍ଵାନନ୍ଯାନ୍ହନିଷ୍ଯାମି ସଂପ୍ରାପ୍ତାନ୍ରଣମୂର୍ଧନି
ଯୁଦ୍ଧରେ, ବାପା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜୟ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ମାରିଦେବି।
ଏଵଂ ମାଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଙ୍ଗେଯଃ ପ୍ରାହ ଶାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ । ତତ୍ର ସର୍ଵାତ୍ମନା ମନ୍ଯେ ଗାଙ୍ଗେଯସ୍ଯୈଵ ପାଲନମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗାଙ୍ଗେୟ ମୋତେ କହିଥିଲେ; ତେଣୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟତା ସହିତ ଭାବୁଛି ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।
ଅରକ୍ଷ୍ଯମାଣଂ ହି ଵୃକୋ ହନ୍ଯାତ୍ସିଂହଂ ମହାହଵେ । ମା ଵୃକେଣେଵ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଘାତଯେମ ଶିଖଣ୍ଡିନା
ଯଦି ରକ୍ଷା କରାଯିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ନିଆଳିଆ ସିଂହକୁ ମାରିପାରେ; ଏହିପରି ଶିଖଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ଗାଙ୍ଗେୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ଦେଖିବା ଦରକାର।
ମାତୁଲଃ ଶକୁନିଃ ଶଲ୍ଯଃ କୃପୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଵିଵିଂଶତିଃ। ଯତ୍ତା ରକ୍ଷନ୍ତୁ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ତସ୍ମିନ୍ଗୁପ୍ତେ ଧ୍ରୁଵୋ ଜଯଃ
ମୋ ମାମା ଶକୁନି, ଶଲ୍ୟ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ବିବିଂଶତି—ଏମାନେ ସବୁବେଳେ ତୟାରି ରହି ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ସେ ଯଦି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜୟ ମିଳିବ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯୋଧନଵଚସ୍ତଦା । ସର୍ଵତୋ ରଥଵଂଶେନ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରଥମାଳା ସହିତ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ତଵ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ପରିଵାର୍ଯ ଯଯୁର୍ମୁଦା । କମ୍ପଯନ୍ତୋ ଭୁଵଂ ଦ୍ଯାଂ ଚ କ୍ଷୋଭଯନ୍ତଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତୁମ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ଘେରି ଚାଲିଗଲେ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ କମ୍ପିତ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ।
ତେ ରଥୈଃ ସୁପ୍ରସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଦନ୍ତିଭିଶ୍ଚ ମହାରଥାଃ । ପରିଵାର୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଦଂଶିତାଃ ସମଵସ୍ଥିତାଃ
ସେ ମହାବୀରମାନେ, ସୁସଜ୍ଜିତ ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ଚୁକି ଓ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଯଥା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ତ୍ରିଦଶା ଵଜ୍ରଧାରିଣମ୍। ସର୍ଵେ ତେ ସ୍ମ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ତ ରକ୍ଷନ୍ତସ୍ତଂ ମହାରଥମ୍
ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ତ୍ରିଦଶମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେହିପରି ସମସ୍ତେ ସେ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ପୁନର୍ଭ୍ରାତରମବ୍ରଵୀତ୍ । ସଵ୍ଯଂ ଚକ୍ରଂ ଯୁଧାମନ୍ଯୁରୁତ୍ତମୌଜାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣମ୍। ଗୋପ୍ତାରାଵର୍ଜୁନସ୍ଯୈତାଵର୍ଜୁନୋଽପି ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ପୁଣି ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ବାମ ଚକ୍ରକୁ, ଉତ୍ତମୌଜାସ୍ ଡାହାଣ ଚକ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଏମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଅର୍ଜୁନ ନିଜେ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।'
ରକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସ ପାର୍ଥେନ ତଥାସ୍ମାଭିର୍ଵିଵର୍ଜିତଃ । ଯଥା ଭୀଷ୍ମଂ ନ ନୋ ହନ୍ଯାଦ୍ଦୁଃଶାସନ ତଥା କୁରୁ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ଆମେ ଏଡ଼ିଥିବା ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ, ଦୁଃଶାସନ, ଭୀଷ୍ମ ମାରିନପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ଉପାୟ କର।
ଭ୍ରାତୁସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରୋ ଦୁଃଶାସନସ୍ତଵ। ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରମୁଖତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ସହ ସେନଯା
ତୁମର ପୁଅ ଦୁଃଶାସନ, ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଭୀଷ୍ମଂ ତୁ ରଥଵଂଶେନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମଭିସଂଵୃତମ୍। ଅର୍ଜୁନୋ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମୁଵାଚ ହ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରଥମାଳା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ନୃପ। ସ୍ଥାପଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯ ତସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାଽହମିତ୍ଯୁତ
ହେ ରାଜା, ଆଜି ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖ; ହେ ପାଞ୍ଚାଳୀପୁତ୍ର, ମୁଁ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷା କରିବି।
ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମୋ ନିର୍ଯଯୌ ସହ ସେନଯା। ଵ୍ଯୂହଂ ଚାଵ୍ଯୂହତ ମହତ୍ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରମାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସେନା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ ଏବଂ ନିଜ ପାଇଁ ବଡ଼ ଏବଂ ସମସ୍ତଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା 'ସର୍ବତୋଭଦ୍ର' ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କଲେ।
କୃପଶ୍ଚ କୃତଵର୍ମା ଚ ଶୈବ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ମହାରଥଃ । ଶକୁନିଃ ସୈନ୍ଧଵଶ୍ଚୈଵ କାମ୍ଭୋଜଶ୍ଚ ସୁଦକ୍ଷିଣଃ
କୃପ, କୃତବର୍ମା, ଶୈବ୍ୟ ମହାରଥୀ, ଶକୁନି, ସିନ୍ଧୁରାଜା ଏବଂ କାମ୍ଭୋଜର ସୁଦକ୍ଷିଣ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଭୀଷ୍ମେଣ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ତଵ ଭାରତ । ଅଗ୍ରତଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ଵ୍ଯୂହସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ସ୍ଥିତାଃ
ଭୀଷ୍ମ ଏବଂ ତୁମର ପୁଅମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତେ, ହେ ଭାରତ, ସମସ୍ତ ସେନାର ଆଗରେ, ବ୍ୟୁହର ମୁଣ୍ଡରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ଦ୍ରୋଣୋ ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ଶଲ୍ଯୋ ଭଗଦତ୍ତଶ୍ଚ ମାରିଷ । ଦକ୍ଷିଣଂ ପକ୍ଷମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସ୍ଥିତା ଵ୍ଯୂହସ୍ଯ ଦଂଶିତାଃ
ଦ୍ରୋଣ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଲ୍ୟ ଏବଂ ଭଗଦତ୍ତ, ହେ ମହାନ, ବ୍ୟୁହର ଡାହାଣ ପାଖରେ ତାଲମେଳ କରି ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ସୋମଦତ୍ତଶ୍ଚାଵନ୍ତ୍ଯୌ ଚ ମହାରଥୌ । ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଯୁକ୍ତା ଵାମଂ ପକ୍ଷମପାଲଯନ୍
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ସୋମଦତ୍ତ ଏବଂ ଦୁଇ ଅବନ୍ତିର ମହାରଥୀ, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ବାମ ପାଖକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମହାରାଜ ତ୍ରିଗର୍ତୈଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତଃ । ଵ୍ଯୂହମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ରାଜନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି ଭାରତ
ମହାରାଜ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ ଘେରିଥିବା, ବ୍ୟୁହର ମଧ୍ୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଅଲମ୍ବୁସୋ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରୁତାଯୁଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । ପୃଷ୍ଠତଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ସ୍ଥିତୌ ଵ୍ଯୂହସ୍ଯ ଦଂଶିତୌ
ରଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଲମ୍ବୁସା ଏବଂ ମହାରଥୀ ଶ୍ରୁତାୟୁ, ସମସ୍ତ ସେନାର ପଛେ, ବ୍ୟୁହରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ଏଵଂ ଚ ତଂ ତଦା ଵ୍ଯୂହଂ କୃତ୍ଵା ଭାରତ ତାଵକାଃ। ସନ୍ନଦ୍ଧାଃ ସମଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ପ୍ରତପନ୍ତ ଇଵାଗ୍ନଯଃ
ଏଭଳି, ହେ ଭାରତ, ତୁମର ସେନାମାନେ ସେହି ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଭୀମସେନଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରାଵୁଭାଵପି
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପାଣ୍ଡବ ଭୀମସେନ, ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ମଧ୍ୟ—
ଅଗ୍ରତଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ସ୍ଥିତା ଵ୍ଯୂହସ୍ଯ ଦଂଶିତାଃ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଵିରାଟଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
ସମସ୍ତ ସେନାର ଆଗରେ, ବ୍ୟୁହରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ: ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବିରାଟ ଏବଂ ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି।
ସ୍ଥିତାଃ ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ପରାନୀକଵିନାଶନାଃ । ଶିଖଣ୍ଡୀ ଵିଜଯଶ୍ଚୈଵ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ଘଟୋତ୍କଚଃ
ସେମାନେ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ: ଶିଖଣ୍ଡୀ, ବିଜୟ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଘଟୋତ୍କଚ।
ଚେକିତାନୋ ମହାବାହୁଃ କୁନ୍ତିଭୋଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ସ୍ଥିତା ରଣେ ମହାରାଜ ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଵୃତାଃ
ମହାବାହୁ ଚେକିତାନ ଏବଂ ପ୍ରବଳ କୁନ୍ତିଭୋଜ, ରଣରେ ବଡ଼ ସେନା ଘେରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ, ହେ ରାଜା।
ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ମହେଷ୍ଵାସୋ ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ମହାବଲଃ । ଯୁଯୁଧାନୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଯୁଧାମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ମହାଧନୁଧର ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୁପଦ, ମହାଧନୁଧର ଯୁୟୁଧାନ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ—
କେକଯା ଭ୍ରାତରଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଥିତା ଯୁଦ୍ଧାଯ ଦଂଶିତାଃ । ଏଵଂ ତେଽପି ମହାଵ୍ଯୂହଂ ପ୍ରତିଵ୍ଯୂହ୍ଯ ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍
କେକୟ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବ୍ୟୁହରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ଏଭଳି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟ ପ୍ରତିବ୍ୟୁହ ଗଠନ କଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାଃ ସମରେ ଶୂରାଃ ସ୍ଥିତା ଯୁଦ୍ଧାଯ ଦଂଶିତାଃ । ତାଵକାସ୍ତୁ ରଣେ ଯତ୍ତାଃ ସହସେନା ନରାଧିପାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂର୍ବୀର, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ତୁମର ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେନା ସହିତ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅଭ୍ଯୁଦ୍ଯଯୂ ରଣେ ପାର୍ଥାନ୍ଭୀଷ୍ମଂ କୃତ୍ଵାଽଗ୍ରତୋ ନୃପ। ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ଭୀମସେନପରୋଗମାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ରାଜା। ଏହିପରି ଭାବେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ।
ଭୀଷ୍ମଂ ଯୋଦ୍ଧୁମଭୀପ୍ସନ୍ତଃ ସଂଗ୍ରାମେ ଵିଜଯୈଷିଣଃ । କ୍ଷ୍ଵେଲାଃ କିଲକିଲାଃ ଶଙ୍ଖାନ୍କ୍ରକଚାନ୍ଗୋଵିଷାଣିକାଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଏବଂ ବିଜୟ ଲାଗି ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, ସେମାନେ କ୍ଷ୍ୱେଳା, କିଳକିଳା, ଶଂଖ, କ୍ରକଚ ଓ ଗୋମୂଣ୍ଡଳ ଧ୍ୱନି କରିଲେ।