ଅହଂ ତୁ ସୋମକାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପାଞ୍ଚାଲାଂଶ୍ଚ ସମାଗତାନ୍। ନିହନିଷ୍ଯେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ସୋମକ ଓ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଶିଖଣ୍ଡି ଛାଡ଼ି, ସବୁଠାରୁ ମାରିଦେବି ।
ତୈର୍ଵାଽହଂ ନିହତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଗମିଷ୍ଯେ ଯମସାଦନମ୍ । ତାନ୍ଵା ନିହତ୍ଯ ସମରେ ପ୍ରୀତିଂ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତଵ
ଯଦି ସେମାନେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବେ, ମୁଁ ଯମଲୋକକୁ ଯିବି; ନାହିଁଲେ, ସେମାନେକୁ ମାରି, ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବି ।
ପୂର୍ଵ ହି ସ୍ତ୍ରୀ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଶିଖଣ୍ଡୀ ରାଜଵେଶ୍ମନି । ଵରଦାନାତ୍ପୁମାଞ୍ଜାତଃ ସୈଷା ଵେ ସ୍ତ୍ରୀ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ
ପୂର୍ବେ ରାଜମହଳରେ ଶିଖଣ୍ଡି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏକ ଝିଅ ଭାବେ । ପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ପୁରୁଷ ହେଲେ । ଏହି ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ସେଇ ଝିଅ ।
ତମହଂ ନ ହନିଷ୍ଯାମି ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗେଽପି ଭାରତ। ଯାଽସୌ ପ୍ରାଙ୍ଵର୍ମିତା ଧାତ୍ରା ସୈଷା ଵୈ ସ୍ତ୍ରୀ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ
ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ତାକୁ ମାରିବିନି, ମୋ ପ୍ରାଣ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ । ଯିଏ ପୂର୍ବେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଝିଅ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ସେଇ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଝିଅ ଅଟେ ।
ସୁଖଂ ସ୍ଵପିହି ଗାନ୍ଧାରେ ଶ୍ଵୋଽସ୍ମି କର୍ତା ମହାରଣମ୍। ଯଂ ଜନାଃ କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯାଵତ୍ସ୍ଥାସ୍ଯତି ମେଦିନୀ
ହେ ଗାନ୍ଧାରୀପୁତ୍ର, ଆଜି ଶାନ୍ତିରେ ଶୁଅ । କାଲି ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ଯାହାକୁ ଲୋକେ ପୃଥିବୀ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣ କରିବେ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଵ ସୁତୋ ନିର୍ଜଗାମ ଜନେଶ୍ଵର। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଗୁରୁଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ପ୍ରଯଯୌ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ତୁମର ପୁଅ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ବାହାରିଗଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଚଲିଗଲେ ।
ଆଗମ୍ଯ ତୁ ତତୋ ରାଜା ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ମହାଜନମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶ ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ କ୍ଷଯଂ ଶତ୍ରୁକ୍ଷଯଂକରଃ
ତାପରେ ରାଜା ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବଡ଼ ଜନସମାବେଶକୁ ଛାଡ଼ି, ଦ୍ରୁତ ନିଜ ଶିବିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ସ ନିଶାଂ ତାଂ ଚ ଗମଯାମାସ ପାର୍ଥିଵଃ। ପ୍ରଭାତାଯାଂ ଚ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ତାନ୍ନୃପଃ
ସେଇ ରାଜା ଖୁସିରେ ସେ ରାତିକୁ କାଟିଲେ । ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସକାଳେ ଉଠିଲେ ।
ରାଜ୍ଞଃ ସମାଜ୍ଞାପଯତ ସେନାଂ ଯୋଜଯତେତି ହ। ଅଦ୍ଯ ଭୀଷ୍ମୋ ରଣେ କ୍ରଦ୍ଧୋ ନିହନିଷ୍ଯତି ସୋମକାନ୍
ସେ ସେନାକୁ ତୟାରି କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, କହିଲେ—'ଆଜି ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ସୋମକମାନେକୁ ମାରିଦେବେ' ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ଵିଲପିତଂ ବହୁ। ମନ୍ଯମାନଃ ସ ତଂ ରାଜନ୍ପ୍ରତ୍ଯାଦେଶମିଵାତ୍ମନଃ
ରାତିରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ବହୁ ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ରାଜା ତାହାକୁ ନିଜ ଆଦେଶ ଭାବେ ଭାବିଲେ ।
ନିର୍ଵେଦଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ ପରଵଶ୍ଯତାମ୍ । ଦୀର୍ଘଂ ଦଧ୍ଯୌ ଶାନ୍ତନଵୋ ଯୋଦ୍ଧୁକାମୋଽର୍ଜୁନଂ ରଣେ
ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ନିରାଶାକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିଜ ଅସହାୟତାକୁ ନିନ୍ଦା କରି, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରିଲେ, ଅର୍ଜୁନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ।
ଇଙ୍ଗିତେନ ତୁ ତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗାଙ୍ଗେଯେନ ଵିଚିନ୍ତିତମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମହାରାଜ ଦୁଃଶାସନମଚୋଦଯତ୍
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କର ଇଙ୍ଗিত ଦେଖି, ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କର ମନରେ କଣ ଚାଲିଛି ବୁଝି, ଦୁଃଶାସନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ।
ଦୁଃଶାସନ ରଥାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତାଂ ଭୀଷ୍ମରକ୍ଷିଣଃ । ଦ୍ଵାଵିଂଶତିମନୀକାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାଭିଚୋଦଯ
ଦୁଃଶାସନ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗାଅ। ସମସ୍ତ ବଇଶି ଦଳକୁ ଏକାଥରେ ଚଳାଇଦେ।
ଅଯଂ ହି ସମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଵର୍ଷପୂଗାଭିଚିନ୍ତିତଃ । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ସସୈନ୍ଯାନାଂ ଵଧୋ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଚାଗମଃ
ଏହି ହେଉଛି ବର୍ଷରେ ବର୍ଷ ଧରି ଆଶା କରାଯାଇଥିବା ସମୟ—ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବେ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଆମେ ପାଇବା।
ତତ୍ର କାର୍ଯମହଂ ମନ୍ଯେ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯୈଵାଭିରକ୍ଷଣମ୍। ସ ନୋ ଗୁପ୍ତଃ ସହାଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧନ୍ଯାତ୍ପାର୍ଥାଂଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏବେ ଆମର ପ୍ରଧାନ କାମ ହେଉଛି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା। ସେ ଯଦି ରକ୍ଷିତ ହେବେ, ଆମ ପକ୍ଷରେ ଥିବେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ହରାଇଦେବେ।
ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଧି ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ନାହଂ ହନ୍ଯାଂ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀପୂର୍ଵକୋ ହ୍ଯସୌ ରାଜଂସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵର୍ଜ୍ଯୋ ମଯା ରଣେ
ସେ ନିର୍ମଳ ମନରେ କହିଥିଲେ—'ମୁଁ ଶିଖଣ୍ଡିନକୁ ମାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ଜଣାଣି ଥିଲେ, ରାଜା; ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏଡ଼ିବି।'
ଲୋକସ୍ତଦ୍ଵେଦ ଯଦହଂ ପିତୁଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା । ରାଜ୍ଯଂ ସ୍ଫୀତଂ ମହାବାହୋ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ପୁରା
ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଓ ଜଣାଣିମାନେକୁ ପୂର୍ବେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ନୈଵ ଚାହଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଜାତୁ ନ ସ୍ତ୍ରୀପୂର୍ଵଂ କଥଂଚନ । ହନ୍ଯାଂ ଯୁଧି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୁଁ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜଣେ ଜଣାଣି କିମ୍ବା ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଜଣାଣି ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ଅଯଂ ସ୍ତ୍ରୀପୂର୍ଵକୋ ରାଜଞ୍ଛିଖଣ୍ଡୀ ଯଦି ତେ ଶ୍ରୁତଃ। ଉଦ୍ଯୋଗେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଯଥା ଜାତା ଶିଖଣ୍ଡିନୀ
ଏହି ଶିଖଣ୍ଡି, ରାଜା, ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ଜଣାଣି ଥିଲେ, ଯେପରି ତୁମେ ଶୁଣିଛ; ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ସମୟରେ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା।
କନ୍ଯା ଭୂତ୍ଵା ପୁମାଞ୍ଜାତଃ ସ ଚ ଯୋତ୍ସ୍ଯତି ଭାରତ । ତସ୍ଯାହଂ ପ୍ରମୁଖେ ବାଣାନ୍ନ ମୁଞ୍ଚେଯଂ କଥଂଚନ
ସେ ପ୍ରଥମେ ଜଣେ କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପରେ ପୁରୁଷ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ଭାରତବଂଶୀ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ।
ଯୁଦ୍ଧେ ହି କ୍ଷତ୍ରିଯାଂସ୍ତାତ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଜଯୈଷିଣଃ । ସର୍ଵାନନ୍ଯାନ୍ହନିଷ୍ଯାମି ସଂପ୍ରାପ୍ତାନ୍ରଣମୂର୍ଧନି
ଯୁଦ୍ଧରେ, ବାପା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜୟ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ମାରିଦେବି।
ଏଵଂ ମାଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଙ୍ଗେଯଃ ପ୍ରାହ ଶାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ । ତତ୍ର ସର୍ଵାତ୍ମନା ମନ୍ଯେ ଗାଙ୍ଗେଯସ୍ଯୈଵ ପାଲନମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗାଙ୍ଗେୟ ମୋତେ କହିଥିଲେ; ତେଣୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟତା ସହିତ ଭାବୁଛି ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।
ଅରକ୍ଷ୍ଯମାଣଂ ହି ଵୃକୋ ହନ୍ଯାତ୍ସିଂହଂ ମହାହଵେ । ମା ଵୃକେଣେଵ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଘାତଯେମ ଶିଖଣ୍ଡିନା
ଯଦି ରକ୍ଷା କରାଯିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ନିଆଳିଆ ସିଂହକୁ ମାରିପାରେ; ଏହିପରି ଶିଖଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ଗାଙ୍ଗେୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ଦେଖିବା ଦରକାର।
ମାତୁଲଃ ଶକୁନିଃ ଶଲ୍ଯଃ କୃପୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଵିଵିଂଶତିଃ। ଯତ୍ତା ରକ୍ଷନ୍ତୁ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ତସ୍ମିନ୍ଗୁପ୍ତେ ଧ୍ରୁଵୋ ଜଯଃ
ମୋ ମାମା ଶକୁନି, ଶଲ୍ୟ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ବିବିଂଶତି—ଏମାନେ ସବୁବେଳେ ତୟାରି ରହି ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ସେ ଯଦି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜୟ ମିଳିବ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯୋଧନଵଚସ୍ତଦା । ସର୍ଵତୋ ରଥଵଂଶେନ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରଥମାଳା ସହିତ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ତଵ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ପରିଵାର୍ଯ ଯଯୁର୍ମୁଦା । କମ୍ପଯନ୍ତୋ ଭୁଵଂ ଦ୍ଯାଂ ଚ କ୍ଷୋଭଯନ୍ତଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତୁମ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ଘେରି ଚାଲିଗଲେ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ କମ୍ପିତ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ।
ତେ ରଥୈଃ ସୁପ୍ରସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଦନ୍ତିଭିଶ୍ଚ ମହାରଥାଃ । ପରିଵାର୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଦଂଶିତାଃ ସମଵସ୍ଥିତାଃ
ସେ ମହାବୀରମାନେ, ସୁସଜ୍ଜିତ ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ଚୁକି ଓ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଯଥା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ତ୍ରିଦଶା ଵଜ୍ରଧାରିଣମ୍। ସର୍ଵେ ତେ ସ୍ମ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ତ ରକ୍ଷନ୍ତସ୍ତଂ ମହାରଥମ୍
ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ତ୍ରିଦଶମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେହିପରି ସମସ୍ତେ ସେ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ପୁନର୍ଭ୍ରାତରମବ୍ରଵୀତ୍ । ସଵ୍ଯଂ ଚକ୍ରଂ ଯୁଧାମନ୍ଯୁରୁତ୍ତମୌଜାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣମ୍। ଗୋପ୍ତାରାଵର୍ଜୁନସ୍ଯୈତାଵର୍ଜୁନୋଽପି ଶିଖଣ୍ଡିନଃ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ପୁଣି ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ବାମ ଚକ୍ରକୁ, ଉତ୍ତମୌଜାସ୍ ଡାହାଣ ଚକ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଏମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଅର୍ଜୁନ ନିଜେ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।'
ରକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସ ପାର୍ଥେନ ତଥାସ୍ମାଭିର୍ଵିଵର୍ଜିତଃ । ଯଥା ଭୀଷ୍ମଂ ନ ନୋ ହନ୍ଯାଦ୍ଦୁଃଶାସନ ତଥା କୁରୁ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ଆମେ ଏଡ଼ିଥିବା ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ, ଦୁଃଶାସନ, ଭୀଷ୍ମ ମାରିନପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ଉପାୟ କର।