ଅନୁଜାନୀହି ସମରେ କର୍ଣମାହଵଶୋଭିନମ୍ । ସ ଜେଷ୍ଯତି ରଣେ ପାର୍ଥାନ୍ସସୁହୃଦ୍ଗଣବାନ୍ଧଵାନ୍
ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀ, ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ।
ସ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନୃପତିଃ ପୁତ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଵ। ନୋଵାଚ ଵଚନଂ କିଂଚିଦ୍ଭୀଷ୍ମଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ଏପରି କହି, ତୁମର ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା, ସତ୍ୟବୀର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଉ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ଵାକ୍ଶଲ୍ଯୈସ୍ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହାମନାଃ । ନୋଵାଚ ଦୁଃଖୋପହତୋ ହ୍ଯପ୍ରିଯଂ ପ୍ରିଯମଣ୍ଵପି
ତୁମର ପୁଅଙ୍କର କଠୋର କଥାରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ମଧୁର କଥାରେ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରିୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ସ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସୁଚିରଂ କାଲଂ ଦୁଃଖରୋଷସମନ୍ଵିତଃ । ଶ୍ଵସନ୍ନିଵ ମହାନାଗଃ ପ୍ରଣୁନ୍ନୋ ଵାକ୍ଶଲାକଯା
ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚିନ୍ତା କଲେ, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇ ବଡ଼ ସାପ ଭଳି ଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ସେହି କଠୋର କଥାରେ ଦୁଃଖିତ।
ଉଦ୍ଵୃତ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷୀ ଲୋପାନ୍ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଭାରତ। ସଦେଵାସୁରଗନ୍ଧର୍ଵଂ ଲୋକଂ କାଲ ଇଵାପରଃ
ଦୁଃଖରେ ଚକ୍ଷୁ ଘୁରାଇ, ମନେ ହେଉଥିଲା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଳାଇଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ଭାରତ, ଯେପରି କାଳ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତଵ ପୁତ୍ରଂ ଚ ସାମପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ। କିଂ ତ୍ଵଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୈଵଂ ମାଂ ଵାକ୍ଶଲ୍ଯୈରପକୃନ୍ତସି
ସେ ତୁମର ପୁଅଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଥାରେ କହିଲେ: 'ହେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କାହିଁକି ତୁମେ ଏପରି କଠୋର କଥାରେ ମୋତେ ଆଘାତ କରୁଛ?'
ଘଟମାନଂ ଯଥାଶକ୍ତିଂ କୁର୍ଵାଣଂ ଚ ତଵ ପ୍ରିଯମ୍ । ଜୁହ୍ଵାନଂ ସମରେ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତଵ ଵୈ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
'ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଯାହା ଦରକାର ତାହା କରୁଛି, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ।'
ଯଦା ତୁ ପାଣ୍ଡଵଃ ଶୂରଃ ଖାଣ୍ଡଵେଽଗ୍ନିମତର୍ପଯତ୍ । ପରାଜିତ୍ଯ ରଣେ ଶକ୍ରଂ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ଯେବେ ଶୂର ବିର ଅର୍ଜୁନ ଖାଣ୍ଡବବନରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଥିଲେ—ଏହି ଘଟଣା ଏକାଇଁ ପ୍ରମାଣ।'
ଯଦା ଚ ତ୍ଵାଂ ମହାବାହୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ହୃତମୋଜସା । ଅମୋଚଯତ୍ପାଣ୍ଡୁସୁତଃ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ଏବଂ, ବଳବାନ୍ ତୁମେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ ଓ ପଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ—ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ।'
ଦ୍ରଵମାଣେଷୁ ଶୂରେଷୁ ସୋଦରେଷୁ ତଵ ପ୍ରଭୋ । ସୂତପୁତ୍ରେ ଚ ରାଧେଯେ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ତୁମର ଶୂର ଭାଇମାନେ ଓ ସୂତପୁତ୍ର ରାଧେୟ ଭୟରେ ପଳାଇଥିଲେ—ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ।'
ଯଚ୍ଚ ନଃ ସହିତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିରାଟନଗରେ ତଦା । ଏକ ଏଵାଜଯତ୍ପାର୍ଥଃ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ଏବଂ ଭିରାଟ ନଗରରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଥିବାବେଳେ ଅର୍ଜୁନ ଏକାଏଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ—ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ।'
ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ଯୁଧି ସଂରବ୍ଧଂ ମାଂ ଚ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ସଂଯୁଗେ। ଵାସାଂସି ସ ସମାଦତ୍ତ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଦ୍ରୋଣ ଓ ମୋତେ ହରାଇ, ସେ ଆମର ଉତ୍ତରୀୟ ନେଇଥିଲେ—ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ।'
ତଥା ଦ୍ରୌଣିଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ଶାରଦ୍ଵତମଥାପି ଚ । ଗୋଗ୍ରହେ ଜିତଵାନ୍ପୂର୍ଵଂ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ତେଣୁ, ଗୋଧନ ଦଳନରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଓ ଶାରଦ୍ୱତପୁତ୍ର ଦୁହେଁ ଶୂର ବାଣଧରୀଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ପୂର୍ବରୁ ହରାଇଥିଲେ—ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ।'
ଵିଜିତ୍ଯ ଚ ଯଦା କର୍ଣଂ ସଦା ପୁରୁଷମାନିନମ୍ । ଉତ୍ତରାଯୈ ଦଦୌ ଵସ୍ତ୍ରଂ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ଏବଂ, ସଦା ନିଜକୁ ବଡ଼ ମାନିଥିବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ହରାଇ, ଉତ୍ତରାକୁ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ—ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ।'
ନିଵାତକଵଚାନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ଵାସଵେନାପି ଦୁର୍ଜଯାନ୍। ଜିତଵାନ୍ସମରେ ପାର୍ଥଃ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ନିବାତକବଚମାନେ, ଯେଉଁମାନେକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିନଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଜିତିଥିଲେ । ଏହି ଏକଟି ଉଦାହରଣ ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ଅଟେ ।
କୋ ହି ଶକ୍ତୋ ରଣେ ଜେତୁଂ ପାଣ୍ଡଵଂ ରଭସଂ ତଦା। ଯସ୍ଯ ଗୋପ୍ତା ଜଗଦ୍ଗୋପ୍ତା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ
ଯେଉଁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ରକ୍ଷକ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ ନିଜେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ତାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଜିତିପାରିବ ?
ଵାସୁଦେଵୋଽନନ୍ତଶକ୍ତିଃ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରକାରକଃ । ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଦେଵଦେଵଃ ପରମାତ୍ମା ସନାତନଃ
ବାସୁଦେବ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାରର କର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ପରମ ଆତ୍ମା ।
ଉକ୍ତୋଽସ୍ତି ବହୁଶୋ ରାଜନ୍ନାରଦାଦ୍ଯୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ । ତ୍ଵଂ ତୁ ମୋହାନ୍ନ ଜାନୀଷେ ଵାଚ୍ଯାଵାଚ୍ଯଂ ସୁଯୋଧନ
ହେ ରାଜା, ଏହି କଥା ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ବହୁବାର କହିଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ହେ ସୁୟୋଧନ, ତୁମେ ମୋହରେ ପଡ଼ି, କଣ କହିବା ଉଚିତ୍ ଓ କଣ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବୁଝିପାରୁନାହା ।
ମୁମୂର୍ଷୁର୍ହି ନରଃ ସର୍ଵାନ୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ପଶ୍ଯତି କାଞ୍ଚନାନ୍। ତଥା ତ୍ଵମପି ଗାନ୍ଧାରେ ଵିପରୀତାନି ପଶ୍ଯସି
ମରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ଗଛକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖେ । ସେପରି, ହେ ଗାନ୍ଧାରୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସବୁ କଥାକୁ ଭୁଲ୍ ଭାବେ ଦେଖୁଛ ।
ସ୍ଵଯଂ ଵୈରଂ ମହତ୍କୃତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ ସୃଞ୍ଜଯୈଃ । ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ତାନଦ୍ଯ ରଣେ ପଶ୍ଯାମଃ ପୁରୁଷୋ ଭଵ। `ଅଶକ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଜେତୁଂ ଦେଵୈରପି ସଵାସଵୈଃ
ପାଣ୍ଡବ ଓ ଶୃଞ୍ଜୟମାନେ ସହିତ ତୁମେ ନିଜେ ଦୁର୍ଦ୍ଦ୍ୱେଷ କରିଛ । ଏବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ସହିତ ଲଢ଼, ଆମେ ଦେଖିବା । ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେନାହିଁ ।
ଅହଂ ତୁ ସୋମକାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପାଞ୍ଚାଲାଂଶ୍ଚ ସମାଗତାନ୍। ନିହନିଷ୍ଯେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ସୋମକ ଓ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଶିଖଣ୍ଡି ଛାଡ଼ି, ସବୁଠାରୁ ମାରିଦେବି ।
ତୈର୍ଵାଽହଂ ନିହତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଗମିଷ୍ଯେ ଯମସାଦନମ୍ । ତାନ୍ଵା ନିହତ୍ଯ ସମରେ ପ୍ରୀତିଂ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତଵ
ଯଦି ସେମାନେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବେ, ମୁଁ ଯମଲୋକକୁ ଯିବି; ନାହିଁଲେ, ସେମାନେକୁ ମାରି, ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବି ।
ପୂର୍ଵ ହି ସ୍ତ୍ରୀ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଶିଖଣ୍ଡୀ ରାଜଵେଶ୍ମନି । ଵରଦାନାତ୍ପୁମାଞ୍ଜାତଃ ସୈଷା ଵେ ସ୍ତ୍ରୀ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ
ପୂର୍ବେ ରାଜମହଳରେ ଶିଖଣ୍ଡି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏକ ଝିଅ ଭାବେ । ପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ପୁରୁଷ ହେଲେ । ଏହି ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ସେଇ ଝିଅ ।
ତମହଂ ନ ହନିଷ୍ଯାମି ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗେଽପି ଭାରତ। ଯାଽସୌ ପ୍ରାଙ୍ଵର୍ମିତା ଧାତ୍ରା ସୈଷା ଵୈ ସ୍ତ୍ରୀ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ
ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ତାକୁ ମାରିବିନି, ମୋ ପ୍ରାଣ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ । ଯିଏ ପୂର୍ବେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଝିଅ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ସେଇ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଝିଅ ଅଟେ ।
ସୁଖଂ ସ୍ଵପିହି ଗାନ୍ଧାରେ ଶ୍ଵୋଽସ୍ମି କର୍ତା ମହାରଣମ୍। ଯଂ ଜନାଃ କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯାଵତ୍ସ୍ଥାସ୍ଯତି ମେଦିନୀ
ହେ ଗାନ୍ଧାରୀପୁତ୍ର, ଆଜି ଶାନ୍ତିରେ ଶୁଅ । କାଲି ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ଯାହାକୁ ଲୋକେ ପୃଥିବୀ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣ କରିବେ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଵ ସୁତୋ ନିର୍ଜଗାମ ଜନେଶ୍ଵର। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଗୁରୁଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ପ୍ରଯଯୌ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ତୁମର ପୁଅ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ବାହାରିଗଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଚଲିଗଲେ ।
ଆଗମ୍ଯ ତୁ ତତୋ ରାଜା ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ମହାଜନମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶ ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ କ୍ଷଯଂ ଶତ୍ରୁକ୍ଷଯଂକରଃ
ତାପରେ ରାଜା ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବଡ଼ ଜନସମାବେଶକୁ ଛାଡ଼ି, ଦ୍ରୁତ ନିଜ ଶିବିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ସ ନିଶାଂ ତାଂ ଚ ଗମଯାମାସ ପାର୍ଥିଵଃ। ପ୍ରଭାତାଯାଂ ଚ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ତାନ୍ନୃପଃ
ସେଇ ରାଜା ଖୁସିରେ ସେ ରାତିକୁ କାଟିଲେ । ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସକାଳେ ଉଠିଲେ ।
ରାଜ୍ଞଃ ସମାଜ୍ଞାପଯତ ସେନାଂ ଯୋଜଯତେତି ହ। ଅଦ୍ଯ ଭୀଷ୍ମୋ ରଣେ କ୍ରଦ୍ଧୋ ନିହନିଷ୍ଯତି ସୋମକାନ୍
ସେ ସେନାକୁ ତୟାରି କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, କହିଲେ—'ଆଜି ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ସୋମକମାନେକୁ ମାରିଦେବେ' ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ଵିଲପିତଂ ବହୁ। ମନ୍ଯମାନଃ ସ ତଂ ରାଜନ୍ପ୍ରତ୍ଯାଦେଶମିଵାତ୍ମନଃ
ରାତିରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ବହୁ ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ରାଜା ତାହାକୁ ନିଜ ଆଦେଶ ଭାବେ ଭାବିଲେ ।