ଭଣ୍ଡୀପୁଷ୍ପନିକାଶେନ ତପନୀଯନିଭେନ ଚ। ଅନୁଲିପ୍ତଃ ପରାର୍ଦ୍ଧ୍ଯେନ ଚନ୍ଦନେନ ସୁଗନ୍ଧିନା
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲେ, ଯାହା ସୁନା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଭଣ୍ଡୀ ଫୁଲର ମାଳା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଅରଜୋମ୍ବରସଂଵୀତଃ ସିଂହଖେଲଗତିର୍ନୃପ । ଶୁଶୁଭେ ଵିମଲାର୍ଚିଷ୍ମାନ୍ନଭସୀଵ ଦିଵାକରଃ
ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସିଂହ ଭଳି ଚାଲିଥିବା ସେ ରାଜା ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୁଭ୍ର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଶିବିରଂ ପ୍ରତି । ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହେଷ୍ଵାସାଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଧନ୍ଵିନଃ । ଭ୍ରାତରଶ୍ଚ ମହେଷ୍ଵାସାସ୍ତ୍ରିଦଶା ଇଵ ଵାସଵମ୍
ସେ ନରସିଂହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଶିବିରକୁ ଯିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଘେରିଥିବା ପରି ଚାରିପଟେ ଅନୁସରଣ କରିଲେ।
ହଯାନନ୍ଯେ ସମାରୁହ୍ଯ ଗଜାନନ୍ଯେ ଚ ଭାରତ । ରଥାନନ୍ଯେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପରିଵଵ୍ରୁଃ ସମନ୍ତତଃ
କିଛି ଲୋକ ଘୋଡ଼ାରେ, କିଛି ହାତୀରେ, ଆଉ କିଛି ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସେ ମହାନ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ପଦାତଯଶ୍ଚ ତ୍ଵରିତା ନଖରପ୍ରାସଯୋଧିନଃ। ପରିଵଵ୍ରୁର୍ମହେଷ୍ଵାସଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ମହାରଥମ୍
ତୀବ୍ର ପଦାତିମାନେ, ନଖ ଓ ଭାଲା ଧାରଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ର ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଲେ।
ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ସୁହୃଦୋ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ମହୀପତେଃ । ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵୁଃ ସହିତାଃ ଶକ୍ରସ୍ଯେଵାମରା ଦିଵି
ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକଠି ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲେ।
ସ ପୂଜ୍ଯମାନଃ କୁରୁଭିଃ କୌରଵାଣାଂ ମହାବଲଃ । ପ୍ରଯଯୌ ସଦନଂ ରାଜା ଗାଙ୍ଗେଯସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ । ଅନ୍ଵୀଯମାନଃ ସତତଂ ସୋଦରୈଃ ପରିଵାରିତଃ
କୁରୁମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା, ସେ କୌରବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସଦା ସହିତ ରହି, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଦକ୍ଷିଣଂ ଦକ୍ଷିଣଃ କାଲେ ସଂଭୃତ୍ଯ ସ୍ଵଭୁଜଂ ତଦା। ହସ୍ତିହସ୍ତୋପମଂ ସୌମ୍ଯଂ ସର୍ଵଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣମ୍
ସେ ସମୟରେ, ସେ ନିଜର ଦକ୍ଷିଣ ହାତକୁ ଗମ୍ଭୀର ସମ୍ମାନରେ ଉଠାଇଲେ, ଯାହା ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାର ଶକ୍ତି ଥିଲା।
ପ୍ରଗୃହ୍ଣନ୍ନଞ୍ଜଲୀନ୍ନୄଣାମୁଦ୍ଯତାନ୍ସର୍ଵତୋ ଦିଶଃ। ଶୁଶ୍ରାଵ ମଧୁରା ଵାଚୋ ନାନାଦେଶନିଵାସିନାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଲୋକମାନେ ଉଠାଇଥିବା ଅଞ୍ଜଳି ଗ୍ରହଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଲୋକମାନେ କହିଥିବା ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲେ।
ସଂସ୍ତୂଯମାନଃ ସୂତୈଶ୍ଚ ମାଗଧୈଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ। ପୂଜଯାନଶ୍ଚ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ
ସୂତ ଓ ମାଗଧମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାୟକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ପ୍ରଦୀପୈଃ କାଞ୍ଚନୈସ୍ତତ୍ର ଗନ୍ଧତୈଲାଵସେଚିତୈଃ । ପରିଵଵ୍ରୁର୍ମହାରାଜଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲଦ୍ଭିଃ ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ, ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଭରା ସୁନାର ଦୀପମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଘେରି ଜଳିଉଥିଲେ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତୋ ରାଜା ପ୍ରଦୀପୈଃ କାଞ୍ଚନୈର୍ଜ୍ଵଲନ୍। ଶୁଶୁଭେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଯୁକ୍ତୋ ଦୀପ୍ତୈରିଵ ମହାଗ୍ରହୈଃ
ସେ ସୁନାର ଦୀପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯାହା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗ୍ରହମାନେ ଘେରିଛନ୍ତି।
କଞ୍ଚୁକୋଷ୍ଣୀଷିଣସ୍ତତ୍ର ଵେତ୍ରଝର୍ଝରପାଣଯଃ। ପ୍ରୋତ୍ସାରଯନ୍ତଃ ଶନକୈସ୍ତଂ ଜନଂ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍
ସେଠାରେ, କଞ୍ଚୁକ ଓ ପାଗଡ଼ି ପିନ୍ଧିଥିବା, ବେତସ ଓ ଚାମର ଧରିଥିବା ସେବକମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଲୋକମାନେକୁ ଅଲଗା କରୁଥିଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତୁ ତତୋ ରାଜା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ସଦନଂ ଶୁଭମ୍ । ଅଵତୀର୍ଯ ହଯାଚ୍ଚାପି ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜନେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଶୁଭ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଜା ଘୋଡ଼ାରୁ ଅବତରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ନିଷଣ୍ଣଃ ପରମାସନେ। କାଞ୍ଚନେ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରେ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧ୍ଯାସ୍ତରଣସଂଵୃତେ। ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୀଷ୍ମଂ ବାଷ୍ପକଣ୍ଠୋଽଶ୍ରୁଲୋଚନଃ
ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭଲ ଓ ସୁନାର ଆସନରେ ବସି, ହାତ ଜୋଡି, କଣ୍ଠ ଭରି ଲୁହ ଆଖିରେ ନେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵାଂ ଵଯଂ ହି ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ । ଉତ୍ସହେମ ରଣେ ଜେତୁଂ ସେନ୍ଦ୍ରାନପି ସୁରାସୁରାନ୍ । କିମୁ ପାଣ୍ଡୁସୁତାନ୍ଵୀରାନ୍ସସୁହୃଦ୍ଗଣବାନ୍ଧଵାନ୍
ହେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବୁଛୁ—ତେବେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପରି ଶୂରବୀର, ସହଯୋଗୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଜିତିବା କଣ କଥା!
ତସ୍ମାଦର୍ହସି ଗାଙ୍ଗେଯ କୃପାଂ କର୍ତୁଂ ମଯି ପ୍ରଭୋ। ଜହି ପାଣଡୁସୁତାନ୍ଵାରାନ୍ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଦାନଵାନ୍
ସେହିପରି, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, ଆପଣ ମୋତେ କୃପା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ପଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେଙ୍କୁ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଆପଣ ମାରିଦିଅନ୍ତୁ।
ପୂର୍ଵମୁକ୍ତଂ ମହାବାହୋ ହନିଷ୍ଯାମି ସସୋମକାନ୍ । ପାଞ୍ଚାଲାନ୍କେକଯୈଃ ସାର୍ଧଂ କରୂପାଂଶ୍ଚେତି ଭାରତ
ବଳବାନ୍ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି: ପାଞ୍ଚାଳ, କେକୟ ଓ ସୋମକମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି, ହେ ଭାରତ।
ତ୍ଵଦ୍ଵଚଃ ସତ୍ଯମେଵାସ୍ତୁ ଜହି ପାର୍ଥାନ୍ସମାଗତାନ୍ । ସୋମକାଂଶ୍ଚ ମହେଷ୍ଵାସାନ୍ସତ୍ଯଵାଗ୍ଭଵ ଭାରତ
ଆପଣଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଉ। ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଓ ସୋମକଙ୍କ ଶୂରବୀରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦିଅନ୍ତୁ। ସତ୍ୟବାନ୍ ହୁଅନ୍ତୁ, ହେ ଭାରତ।
ଦଯଯା ଯଦି ଵା ରାଜନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଯଭାଵାନ୍ମମ ପ୍ରଭୋ । ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯତଯା ଵାପି ମମ ରକ୍ଷସି ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ଯଦି ଦୟାବଶତଃ, କିମ୍ବା ମୋ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷରୁ, କିମ୍ବା ମୋର ଅପସ୍ଥ ଭାଗ୍ୟରେ, ଆପଣ ପଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି—
ଅନୁଜାନୀହି ସମରେ କର୍ଣମାହଵଶୋଭିନମ୍ । ସ ଜେଷ୍ଯତି ରଣେ ପାର୍ଥାନ୍ସସୁହୃଦ୍ଗଣବାନ୍ଧଵାନ୍
ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀ, ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ।
ସ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନୃପତିଃ ପୁତ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଵ। ନୋଵାଚ ଵଚନଂ କିଂଚିଦ୍ଭୀଷ୍ମଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ଏପରି କହି, ତୁମର ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା, ସତ୍ୟବୀର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଉ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ଵାକ୍ଶଲ୍ଯୈସ୍ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହାମନାଃ । ନୋଵାଚ ଦୁଃଖୋପହତୋ ହ୍ଯପ୍ରିଯଂ ପ୍ରିଯମଣ୍ଵପି
ତୁମର ପୁଅଙ୍କର କଠୋର କଥାରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ମଧୁର କଥାରେ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରିୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ସ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସୁଚିରଂ କାଲଂ ଦୁଃଖରୋଷସମନ୍ଵିତଃ । ଶ୍ଵସନ୍ନିଵ ମହାନାଗଃ ପ୍ରଣୁନ୍ନୋ ଵାକ୍ଶଲାକଯା
ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚିନ୍ତା କଲେ, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇ ବଡ଼ ସାପ ଭଳି ଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ସେହି କଠୋର କଥାରେ ଦୁଃଖିତ।
ଉଦ୍ଵୃତ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷୀ ଲୋପାନ୍ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଭାରତ। ସଦେଵାସୁରଗନ୍ଧର୍ଵଂ ଲୋକଂ କାଲ ଇଵାପରଃ
ଦୁଃଖରେ ଚକ୍ଷୁ ଘୁରାଇ, ମନେ ହେଉଥିଲା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଳାଇଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ଭାରତ, ଯେପରି କାଳ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତଵ ପୁତ୍ରଂ ଚ ସାମପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ। କିଂ ତ୍ଵଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୈଵଂ ମାଂ ଵାକ୍ଶଲ୍ଯୈରପକୃନ୍ତସି
ସେ ତୁମର ପୁଅଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଥାରେ କହିଲେ: 'ହେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କାହିଁକି ତୁମେ ଏପରି କଠୋର କଥାରେ ମୋତେ ଆଘାତ କରୁଛ?'
ଘଟମାନଂ ଯଥାଶକ୍ତିଂ କୁର୍ଵାଣଂ ଚ ତଵ ପ୍ରିଯମ୍ । ଜୁହ୍ଵାନଂ ସମରେ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତଵ ଵୈ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
'ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଯାହା ଦରକାର ତାହା କରୁଛି, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ।'
ଯଦା ତୁ ପାଣ୍ଡଵଃ ଶୂରଃ ଖାଣ୍ଡଵେଽଗ୍ନିମତର୍ପଯତ୍ । ପରାଜିତ୍ଯ ରଣେ ଶକ୍ରଂ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ଯେବେ ଶୂର ବିର ଅର୍ଜୁନ ଖାଣ୍ଡବବନରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଥିଲେ—ଏହି ଘଟଣା ଏକାଇଁ ପ୍ରମାଣ।'
ଯଦା ଚ ତ୍ଵାଂ ମହାବାହୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ହୃତମୋଜସା । ଅମୋଚଯତ୍ପାଣ୍ଡୁସୁତଃ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ଏବଂ, ବଳବାନ୍ ତୁମେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ ଓ ପଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ—ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ।'
ଦ୍ରଵମାଣେଷୁ ଶୂରେଷୁ ସୋଦରେଷୁ ତଵ ପ୍ରଭୋ । ସୂତପୁତ୍ରେ ଚ ରାଧେଯେ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
'ତୁମର ଶୂର ଭାଇମାନେ ଓ ସୂତପୁତ୍ର ରାଧେୟ ଭୟରେ ପଳାଇଥିଲେ—ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ।'