କିମିଦଂ ନଷ୍ଟରୂପାଃ ସ୍ଥ କଚ୍ଚିତ୍କ୍ଷେମଂ ଦିଵୌକସାମ୍। ତାମୂଚୁର୍ଵସଵୋ ଦେଵାଃ ଶପ୍ତାଃ ସ୍ମୋ ଵୈ ମହାନଦି
'ତୁମେ କାହିଁକି ଏମିତି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛ? ଦେବମାନେ ସବୁ ଠିକ୍ ଅଛି କି?' ବସୁମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ହେ ମହାନଦୀ, ଆମେ ଶାପିତ ହୋଇଛୁ।'
ଅଲ୍ପେଽପରାଧେ ସଂରମ୍ଭାଦ୍ଵସିଷ୍ଠେନ ମହାତ୍ମନା। ଵିମୂଢା ହି ଵଯଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନମୃଷିସତ୍ତମମ୍
'ସାନା ଅପରାଧ ପାଇଁ, ମହାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ବଶିଷ୍ଠ ରୋଷରେ ଆମକୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି; ଆମେ ମୂଢ଼ତାରେ ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ ଲୁଚାଇଥିଲୁ।'
ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ଵସିଷ୍ଠମାସୀନଂ ତମତ୍ଯଭିସୃତାଃ ପୁରା। ତେନ କୋପାଦ୍ଵଯଂ ଶପ୍ତା ଯୋନୌ ସଂଭଵତେତି ହ
'ଏକଥା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପୂର୍ବେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ବଶିଷ୍ଠ ଉପରେ ଆମେ ଯାଇଥିଲୁ; ସେ ରୋଷରେ କହିଥିଲେ, "ତୁମେ ମଣିଷ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବ।"'
ନ ତଚ୍ଛକ୍ଯଂ ନିଵର୍ତଯିତୁଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନା। ତ୍ଵମସ୍ମାନ୍ମାନୁଷୀ ଭୂତ୍ଵା ସୂଷ୍ଵ ପୁତ୍ରାନ୍ଵସୂନ୍ଭୁଵି
'ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ କଥା ପଛୁଆଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମଣିଷୀ ହୋଇ ଆମ ବସୁମାନେକୁ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ଦିଅ।'
ନ ମାନୁଷୀଣାଂ ଜଠରଂ ପ୍ରଵିଶେମ ଵଯଂ ଶୁଭେ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୈଶ୍ଚ ଵସୁଭିସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ହେ ଶୁଭେ, ଆମେ ମାନବୀ ଜଣନୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବସୁମାନେ ଏହିପରି କହିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି', ଏବଂ ପୁନି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରତୀପସ୍ଯ ସୁତୋ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ। ଭଵିତା ମାନୁଷେ ଲୋକେ ସ ନଃ କର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ପ୍ରତୀପଙ୍କ ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ମାନବ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେବେ; ସେ ଆମ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ହେବେ।
ମମାପ୍ଯେଵଂ ମତଂ ଦେଵା ଯଥା ମାଂ ଵଦଥାନଘାଃ। ପ୍ରିଯଂ ତସ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି ଯୁଷ୍ମାକଂ ଚେତଦୀପ୍ସିତମ୍
ହେ ପାପହୀନମାନେ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ମୋର ମତ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ତୁମେ ଯଦି ଏହା ଚାହଁ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି।
ଜାତାନ୍କୁମାରାନ୍ସ୍ଵାନପ୍ସୁ ପ୍ରକ୍ଷେପ୍ତୁଂ ଵୈ ତ୍ଵମର୍ହସି। ଯଥା ନଚିରକାଲଂ ନୋ ନିଷ୍କୃତିଃ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ରିଲୋକଗେ
ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମନେବା ପରେ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ଜଳରେ ପକେଇଦେବା ଉଚିତ୍, ଯେପରି ଆମର ମୁକ୍ତି ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ବିଳମ୍ବିତ ନ ହେଉ।
ଜିଘୃକ୍ଷଵୋ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ସୁରଭିଂ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧଯଃ। ଶପ୍ତା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଣା ତେନ ତାଂସ୍ତ୍ଵଂ ମୋଚଯ ଚାଶୁ ନଃ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅବିବେକୀ ହୋଇ ସୁରଭୀଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚାହିଲୁ, ଏହିପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ଶାପ ପାଇଲୁ; ତେଣୁ ଦୟାକରି ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କର।
ଏଵମେତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ଵିଧୀଯତାମ୍। ନାସ୍ଯ ମୋଘଃ ସଙ୍ଗମଃ ସ୍ଯାତ୍ପୁତ୍ରହେତୋର୍ମଯା ସହ
ମୁଁ ଏହିପରି କରିବି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପୁଅ ହେଉ, ଯେପରି ତାଙ୍କର ସହ ମୋର ଏକତା ପୁଅ ପାଇଁ ଅର୍ଥହୀନ ନ ହେଉ।
ତୁରୀଯାର୍ଧଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମୋ ଵୀର୍ଯସ୍ଯୈକୈକଶୋ ଵଯମ୍। ତେନ ଵୀର୍ଯେଣ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଭଵିତା ତସ୍ଯ ଚେପ୍ସିତଃ
ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଆମର ଶକ୍ତିର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେବୁ। ସେଇ ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ପୁଅ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ନ ସଂପତ୍ସ୍ଯତି ମର୍ତ୍ଯେଷୁ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ସନ୍ତତିଃ। ତସ୍ମାଦପୁତ୍ରଃ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାଙ୍କର ଆଉ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ମାନବ ଲୋକରେ ହେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ତୁମର ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନହୀନ ରହିବେ।
ତତଃ ପ୍ରତୀପୋ ରାଜାଽଽସୀତ୍ସର୍ଵଭୂତହିତଃ ସଦା। ନିଷସାଦ ସମା ବହ୍ଵୀର୍ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରଗତୋ ଜପନ୍
ତାପରେ ପ୍ରତୀପ ନାମକ ରାଜା ସବୁ ସତ୍ତ୍ୱର ଭଲ ପାଇଁ ସଦା ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ସେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ବସି ଜପ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ରୂପଗୁଣୋପେତା ଗଙ୍ଗା ସ୍ତ୍ରୀରୂପଧାରିଣୀ। ଉତ୍ତୀର୍ଯ ସଲିଲାତ୍ତସ୍ମାଲ୍ଲୋଭନୀଯତମାକୃତିଃ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତା ଗଙ୍ଗା ଜଳରୁ ବାହାରି ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷକ ଆକୃତି ନେଇ ଆସିଲେ।
ଅଧୀଯାନସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ଦିଵ୍ଯରୂପା ମନସ୍ଵିନୀ। ଦକ୍ଷିଣଂ ଶାଲସଙ୍କାଶମୂରୁଂ ଭେଜେ ଶୁଭାନନା
ରାଜା ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦିବ୍ୟ ରୂପା ଓ ଧୀରା ଏହି କନ୍ୟା ଶୁଭ ମୁହଁରେ, ସାଲ ଗଛ ପରି ଦକ୍ଷିଣ ଉରୁପରେ ବସିଲେ।
ପ୍ରତୀପସ୍ତୁ ମହୀପାଲସ୍ତାମୁଵାଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। `ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧର୍ମନିଶ୍ଚଯତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍।' କରୋମି କିଂ ତେ କଲ୍ଯାଣି ପ୍ରିଯଂ ଯତ୍ତେଽଭିକାଙ୍କ୍ଷିତମ୍
ପ୍ରତୀପ ରାଜା, ଯିଏ କଥା କହିବାରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ହେ କଲ୍ୟାଣି, ତୁମେ ଯାହା ଆଶା କର, ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି?'
ତ୍ଵାମହଂ କାମଯେ ରାଜନ୍ଭଜମାନାଂ ଭଜସ୍ଵ ମାମ୍। ତ୍ଯାଗଃ କାମଵତୀନାଂ ହି ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସଦ୍ଭିର୍ଵିଗର୍ହିତଃ
'ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଲପାଏ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। କାମନାବତୀ ନାରୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଭଲପାଏ, ସେଉଁଠି ତ୍ୟାଗ କରିବା ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ।'
ନାହଂ ପରସ୍ତ୍ରିଯଂ କାମାଦ୍ଗଚ୍ଛେଦଂ ଵରଵର୍ଣିନି। ନ ଚାସଵର୍ଣାଂ କଲ୍ଯାଣି ଧର୍ମ୍ଯମେତଦ୍ଧି ମେ ଵ୍ରତମ୍
'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ କେବେ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ କାମନାରେ ନଯାଏ, ନାହିଁ ଅନ୍ୟ ଜାତିର ନାରୀଙ୍କୁ; ଏହା ମୋର ଧର୍ମ ଓ ବ୍ରତ।'
ଯଃ ସ୍ଵଦାରାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପାରକ୍ଯାଂ ସେଵତେ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍। ନିରଯାନ୍ନୈଵ ମୁଚ୍ଯତେ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
'ଯିଏ ନିଜ ଜାନିକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଜନାନୀ ସହ ମିଶେ, ସେ ପୃଥିବୀ ନାଶ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ।'
ନାଶ୍ରେଯସ୍ଯସ୍ମି ନାଗମ୍ଯା ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯା ଚ କର୍ହିଚିତ୍। ଭଜନ୍ତୀଂ ଭଜ ମାଂ ରାଜନ୍ଦିଵ୍ଯାଂ କନ୍ଯାଂ ଵରସ୍ତ୍ରିଯମ୍
'ମୁଁ ଉତ୍ତମ ନୁହେଁ, ମୋତେ ଏଭଳି ଚାହିଁବା, ନାହିଁ କେବେ ଏଭଳି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍। ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା, ଉତ୍ତମ ନାରୀ ଭାବେ ତୁମକୁ ଚାହୁଁଛି, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।'
ତ୍ଵଯା ନିଵୃତ୍ତମେତତ୍ତୁ ଯନ୍ମାଂ ଚୋଦଯସି ପ୍ରିଯମ୍। ଅନ୍ଯଥା ପ୍ରତିପନ୍ନଂ ମାଂ ନାଶଯେଦ୍ଧର୍ମଵିପ୍ଲଵଃ
'ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଉଛ, ସେଥିରୁ ତୁମେ ନିଜେ ହଟିଛ। ଯଦି ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଭାବେ କରିଥାଏ, ଧର୍ମ ନାଶ ହେବ।'
ପ୍ରାପ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣମୂରୁଂ ମେ ତ୍ଵମାଶ୍ଲିଷ୍ଟା ଵରାଙ୍ଗନେ। ଅପତ୍ଯାନାଂ ସ୍ନୁଷାଣାଂ ଚ ଭୀରୁ ଵିଦ୍ଧ୍ଯେତଦାସନମ୍
'ହେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ, ତୁମେ ମୋର ଦକ୍ଷିଣ ଉରୁପରେ ବସିଛ; ଭୟଭିତା, ଏହି ଆସନ ଜଣେ ପୁଅର ବୋହୁ ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ପାଇଁ ଥାଏ, ଏହି କଥା ଜାଣ।'
ସଵ୍ଯୋରୁଃ କାମିନୀଭୋଗ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ସ ଚ ଵିଵର୍ଜିତଃ। ତସ୍ମାଦହଂ ନାଚରିଷ୍ଯେ ତ୍ଵଯି କାମଂ ଵରାଙ୍ଗନେ
ମୋ ବାମ ପାଦ ନାରୀମାନେ ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇଲ। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗି, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି କୌଣସି କାମନା ନେଇ ଆସିବି ନାହିଁ।
ସ୍ନୁଷା ମେ ଭଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ତ୍ଵାଂ ଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍। ସ୍ନୁଷାପକ୍ଷଂ ହି ଵାମୋରୁ ତ୍ଵମାଗମ୍ଯ ସମାଶ୍ରିତା
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ, ତୁମେ ମୋର ବୁଢ଼ା ହେଉ। ପୁଅ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବର୍ଚ୍ଛି। ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, ବୁଢ଼ାର ପକ୍ଷ ନେଇଛ।
ଏଵମପ୍ଯସ୍ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସଂଯୁଜ୍ଯେଯଂ ସୁତେନ ତେ। ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ଭଜିଷ୍ଯାମି ପ୍ରଖ୍ଯାତଂ ଭାରତଂ କୁଲମ୍
ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ। ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାରତ ବଂଶକୁ ଗୌରବ ଦେବି।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପାର୍ଥିଵା ଯେ ଚ ତେଷାଂ ଯୂଯଂ ପରାଯଣମ୍। ଗୁଣା ନ ହି ମଯା ଶକ୍ଯା ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷଶତୈରପି
ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ। ତୁମ ଗୁଣକୁ ମୁଁ ଶତବର୍ଷ ଧରି ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
କୁଲସ୍ଯ ଯେ ଵଃ ପ୍ରଥିତାସ୍ତତ୍ସାଧୁତ୍ଵମଥୋତ୍ତମମ୍। ସମଯେନେହ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଆଚରେଯଂ ଚ ଯଦ୍ଵିଭୋ
ତୁମ ବଂଶର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି। ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଛି, ସେଉଁଠି ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ତତ୍ସର୍ଵମେଵ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ନ ମୀମାଂସେତ କର୍ହିଚିତ୍। ଏଵଂ ଵସନ୍ତୀ ପୁତ୍ରେ ତେ ଵର୍ଧଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରତିମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କଥାରେ ତୁମ ପୁଅ କେବେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଏଠାରେ ବସି, ମୁଁ ତୁମ ପୁଅପାଇଁ ସ୍ନେହ ବଢ଼ାଇବି।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସା ରାଜଂସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ। `ଅଦୃଶ୍ଯା ରାଜସିଂହସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ ସାଽଭଵତ୍ତଦା
ସେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ରାଜାସିଂହଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନଥିଲେ।
ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ଵୈ ସ ରାଜା ତଦଧାରଯତ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ପ୍ରତୀପଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭଃ
ରାଜା ପୁଅ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଏହି କଥା ମନରେ ରଖିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତୀପ—