ଯଥା ଗୋଵୃଷଭୋ ଵର୍ଷଂ ସଂଧାରଯତି ସ୍ଵାତ୍ପତତ୍ । ଭୀମସ୍ତଥା ଦ୍ରୋଣମୁକ୍ତଂ ଶରଵର୍ଷମଦୀଧରତ୍
ଯେପରି ଏକ ଗୋବୃଷ ଉପରେ ବର୍ଷା ପଡିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହେ, ଭୀମ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ତୀର ବର୍ଷାକୁ ଏଭଳି ସହିଲେ।
ଅଦ୍ଭୁତଂ ଚ ମହାରାଜ ତତ୍ର ଚକ୍ରେ ଵୃକୋଦରଃ । ଯତ୍ପୁତ୍ରାଂସ୍ତେଽଵଧୀତ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଦ୍ରୋଣଂ ଚୈଵ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ରାଜା, ସେଠାରେ ବୃକୋଦର ଅଦ୍ଭୁତ କାମ କଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଲେ ଏବଂ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
ପୁତ୍ରେଷୁ ତଵ ଵୀରେଷୁ ଚିକ୍ରୀଡାର୍ଜୁନପୂର୍ଵଜଃ । ମୃଗେଷ୍ଵିଵ ମହାରାଜ ଚରନ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ମହାବଲଃ
ତୁମର ବୀର ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭାଇ ଭୀମ, ରାଜା, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଘ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳିବା ପରି ଚଳିଲେ।
ଯଥା ହି ପଶୁମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ଦ୍ରାଵଯେତ ପଶୂନ୍ଵୃକଃ । ଵୃକୋଦରସ୍ତଵ ସୁତାଂସ୍ତଥା ଵ୍ଯଦ୍ରାଵଯଦ୍ରଣେ
ଯେପରି ଗୋମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଉଁ ତାଙ୍କୁ ଚିଁଡ଼ିଦେଇ ଦୌଡ଼ାଇ ଦେଉଛି, ବୃକୋଦର ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ପୁଅମାନେକୁ ଏଭଳି ଦୌଡ଼ାଇ ଦେଲେ।
ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଭଗଦତ୍ତଶ୍ଚ ଗୋତମଶ୍ଚ ମହାରଥାଃ । ପାଣ୍ଡଵଂ ରଭସଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଵାରଯାମାସୁରର୍ଜୁନମ୍
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, ଭଗଦତ୍ତ ଏବଂ ଗୌତମ — ଏହି ମହାରଥୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଉତ୍ସାହକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ତେଷାଂ ସୋଽତିରଥୋ ରଣେ ପ୍ରଵୀରାଂସ୍ତଵ ସୈନ୍ଯେଷୁ ପ୍ରେଷଯାମାସ ମୃତ୍ଯଵେ
ସେ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ରୋକି, ତୁମର ବୀର ସେନାମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁସ୍ତୁ ରାଜାନମମ୍ବଷ୍ଠଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଵିରଥଂ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କାରଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ଅଭିମନ୍ୟୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଅମ୍ବଷ୍ଠ ରାଜା, ରଥୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲେ।
ଵିରଥୋ ଵଧ୍ଯମାନସ୍ତୁ ସୌଭଦ୍ରେଣ ଯଶସ୍ଵିନା । ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣମମ୍ବଷ୍ଠୋ ଵସୁଧାଧିପଃ
ଅମ୍ବଷ୍ଠ ରାଜା, ଶୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ର ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ ହେଉଥିବାବେଳେ, ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଲାଫି ଭୂମିକୁ ଉତିଲେ।
ଅସିଂ ଚିକ୍ଷେପ ସମରେ ସୌଭଦ୍ରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଚୈଵ ହାର୍ଦିକ୍ଯସ୍ଯ ମହାବଲଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଶୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ର ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ଉପରେ ତାଲୱାର ଫେଙ୍ଗିଲେ, ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାର୍ଦିକ୍ୟଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଆପତନ୍ତଂ ତୁ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ ଯୁଦ୍ଧମାର୍ଗଵିଶାରଦଃ । ଲାଘଵାଦ୍ଵ୍ଯଂସଯାମାସ ସୌଭଦ୍ରଃ ପରଵୀରହା
ଯୁଦ୍ଧର ମାର୍ଗରେ ଦକ୍ଷ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଶତ୍ରୁବୀରମାନେକୁ ମାରିବାରେ ପ୍ରଭିନ, ତାଲୱାର ଆସୁଥିବାବେଳେ ଚପଳତାରେ ଏହାକୁ ଚଳାଇ ଦେଲେ।
ଵ୍ଯଂସିତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ ସୌଭଦ୍ରେଣ ରଣେ ତଦା। ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ସୈନ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଣାଦୋଽଭୂଦ୍ଵିଶାଂପତେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ତାଲୱାରକୁ ଚଳାଇ ଦେଇଥିବା ଦେଖି, ସେନାମାନେ 'ବଡ଼ ଭଲ, ବଡ଼ ଭଲ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମହାପତି।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମୁଖାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ତଵ ସୈନ୍ଯମଯୋଧଯନ୍। ତଥୈଵ ତାଵକାଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡୁସୈନ୍ଯମଯୋଧଯନ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଗୁଆ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଏଭଳି ତୁମର ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାଣ୍ଡବ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତତ୍ରାକ୍ରନ୍ଦୋ ମହାନାସୀତ୍ତଵ ତେଷାଂ ଚ ଭାରତ। ନିଘ୍ନତାଂ ଦୃଢମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ କୁର୍ଵତାଂ କର୍ମ ଦୁଷ୍କରମ୍
ଭାରତ, ସେଠାରେ ତୁମର ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର ହେଲା, ତେବେ ସେମାନେ ଏକାଅପରକୁ ଦ୍ରୁଢ଼ ଭାବରେ ମାରି, କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ହି ରଣେ ଶୂରାଃ କେଶେଷ୍ଵାକ୍ଷିଷ୍ଯ ମାନିନଃ। ନଖଦନ୍ତୈରଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଜାନୁଭିସ୍ତଥା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂରମାନେ ଏକାଅପରକୁ କେଶ ଧରି, ନଖ ଦାନ୍ତ, ମୁଷ୍ଟି ଓ ଗୁଡ଼ି ସହ ମାରି, ଗର୍ବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ତଲୈଶ୍ଚୈଵାଥ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶୈର୍ବାହୁଭିଶ୍ଚ ସୁସଂସ୍ଥିତୈଃ। ଵିଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମନଯନ୍ଯମସାଦନମ୍
ଗଦା, ତଳୱାର ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହାତରେ, ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ନିର୍ଦୟରେ ଆଘାତ କରିଥିଲେ ।
ନ୍ଯହନଚ୍ଚ ପିତା ପୁତ୍ରଂ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ପିତରଂ ତଥା। ଵ୍ଯାକୁଲୀକୃତସଂକଲ୍ପା ଯୁଯୁଧୁସ୍ତତ୍ର ମାନଵାଃ
ପିତାମାନେ ପୁଅଙ୍କୁ, ପୁଅମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ; ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ।
ରଣେ ଚାରୂଣି ଚାପାନି ହେମପୃଷ୍ଠାନି ମାରିଷ । ହତାନାମପଵିଦ୍ଧାନି କଲାପାଶ୍ଚ ମହାଧନାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁନାର ଆଲଙ୍କୃତ ଧନୁଷ ଓ ମୃତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କର ଧନାଢ୍ୟ ତୀରକୋଷ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ଜାତରୂପମଯୈଃ ପୁଙ୍ଖୈ ରାଜତୈର୍ନିଶିତାଃ ଶରାଃ। ତୈଲଧୌତା ଵ୍ଯରାଜନ୍ତ ନିର୍ମୁକ୍ତଭୁଜଗୋପମାଃ
ସୁନା ରେଖା ଓ ଚାଁଦିର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ତେଲରେ ମଜିଥିବା ତୀରଗୁଡ଼ିକ ମୁକ୍ତ ସାପ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ ।
ଖଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଦାନ୍ତତ୍ସରଵୋ ଜାତରୂପପରିଷ୍କୃତାଃ । ଚର୍ମାଣି ଚାପଵିଦ୍ଧାନି ରୁକ୍ମଚିତ୍ରାଣି ଧନ୍ଵିନାଂ
ଦାନ୍ତ ହାଣ୍ଡଲ ଓ ସୁନାର ଶୋଭା ଥିବା ତଳୱାର, ଧନୁର୍ବାଣୀମାନଙ୍କର ସୁନା ଆଲଙ୍କୃତ ଢାଳ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା ।
ସୁଵର୍ଣାଵିକୃତାଃ ପ୍ରାସାଃ ପ୍ରଭଗ୍ନା ହେମଭୂଷିତାଃ। ଜାତରୂପମଯା ଯଷ୍ଟ୍ଯଃ ଶକ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ କନକୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ
ସୁନା ଭୂଷିତ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ବାଣ, ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଓ ସୁନା ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିମାନେ ଛିଟିଯାଇଥିଲେ ।
ଅଵସ୍କନ୍ଦାଶ୍ଚ ପତିତା ମୁସଲାନି ଗୁରୂଣି ଚ । ପରିଘାଃ ପଟ୍ଟସାଶ୍ଚୈଵ ଭିଣ୍ଡିପାଲାଶ୍ଚ ମାରିଷ
ଭାରୀ ମୁସଳ, ଗଦା, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ, ପଟ୍ଟାସ, ଭିଣ୍ଡିପାଳ ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇପଡ଼ିଥିଲେ ।
ପତିତା ଵିଵିଧାଶ୍ଚାପାଶ୍ଚିତ୍ରା ହେମପରିଷ୍କୃତାଃ । କୁଥା ବହୁଵିଧାକାରାଶ୍ଚାମରା ଵ୍ଯଜନାନି ଚ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସୁନା ଶୋଭିତ ଧନୁଷ, ଅନେକ ଆକୃତିର ଢାଳ ଓ ଚାମରା ପଙ୍ଖା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ।
ନାନାଵିଧାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପତିତା ନରାଃ। ଜୀଵନ୍ତ ଇଵ ଦୃଶ୍ଯନତେ ଗତସତ୍ତ୍ଵା ମହାରଥାଃ
ବିଭିନ୍ନ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ୍ତ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ଗଜାଵିମଥିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ମୁସଲୈର୍ଭିନ୍ନମସ୍ତକାଃ। ଗଜାଵାଜିରଥକ୍ଷୁଣ୍ଣାଃ ଶେରତେ ସ୍ମ ନରାଃ କ୍ଷିତୌ
ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍କି ହୋଇଥିବା ଦେହ, ମୁସଳରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମୁଣ୍ଡ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ତଳେ ଚକ୍କି ହୋଇଥିବା ମଣିଷମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ।
ତଥୈଵାଶ୍ଵନୃନାଗାନାଂ ଶରୀରୈର୍ଵିବଭୌ ତଦା। ସଂଛନ୍ନା ଵସୁଧା ରାଜନ୍ପର୍ଵତୈରିଵ ଶାତିତୈଃ
ଏଭଳି ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମଣିଷଙ୍କ ଦେହରେ ଭୂମି ଢାକିଯାଇଥିଲା, ରାଜା, କଟିଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ସମରେ ପତିତୈଶ୍ଚୈଵ ଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିଶରତୋମରୈଃ। ନିସ୍ତ୍ରିଂଶୈଃ ପଟ୍ଟସୈଃ ପ୍ରାସୈରଵସ୍କନ୍ଦୈଃ ପରଶ୍ଵଥୈଃ
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶକ୍ତି, ରିଷ୍ଟି, ତୀର, ତୋମର, ତଳୱାର, ପଟ୍ଟାସ, ବାଣ, ଭାରୀ ଗଦା, କୁଟାର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ।
ପରିଘୈର୍ଭିଣ୍ଡିପାଲୈଶ୍ଚ ଶତଘ୍ନୀଭିଶ୍ଚ ମାରିଷ। ଶରୀରୈଃ ଶସ୍ତ୍ରନିର୍ଭିନ୍ନୈଃ ସମାସ୍ତୀର୍ଯତ ମେଦିନୀ
ଲୋହା ଦଣ୍ଡ, ଭିଣ୍ଡିପାଳ, ଯୁଦ୍ଧ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଭେଦିଯାଇଥିବା ଦେହରେ ଭୂମି ଢାକିଯାଇଥିଲା ।
ଵିଶବ୍ଦୈରଲ୍ପଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଶୋଣିତୌଗପରିପ୍ଲୁତୈଃ। ଗତାସୁଭିରମିତ୍ରଘ୍ନ ଵିବଭୌ ନିଚିତା ମହୀ
ବଡ଼ ଓ ମାନ୍ଦ ଚିତ୍କାର, ରକ୍ତ ଧାରା ଭିତରେ, ଶତ୍ରୁ ଘାତକଙ୍କ ନିର୍ଜୀବ ଦେହରେ ଭୂମି ଭରିଯାଇ ଚମକୁଥିଲା ।
ସତଲତ୍ରୈଃ ସକେଯୂରୈର୍ବାହୁଭିଶ୍ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତୈଃ । ହସ୍ତିହସ୍ତୋପମୈଶ୍ଛିନ୍ନୈରୂରୁଭିଶ୍ଚ ତରସ୍ଵିନାମ୍
ଚୂଡ଼ା ଓ କଙ୍କଣ ଥିବା, ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା ବାହୁ, ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡ ଭଳି ମଜବୁତ ଉରୁ, ବୀରମାନଙ୍କର କଟା ଅଂଗ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା ।
ବଦ୍ଧଚୂଜାମଣିଵରୈଃ ଶିରୋଭିଶ୍ଚ ସକୁଣ୍ଡଲୈଃ । ପାତିତୈ ଋଷଭାକ୍ଷାଣାଂ ବଭୌ ଭାରତ ମେଦିନୀ
ମୁଣ୍ଡରେ ମଣି ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଥିବା, ବଳବାନ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କର ପଡ଼ିଥିବା ମୁଣ୍ଡରେ ଭୂମି ଚମକୁଥିଲା, ଭାରତ ।