ଘଟୋତ୍କଚୋଽଥ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭଗଦତ୍ତମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ଵିକଟଃ ପରୁଷୋ ରାଜନ୍ଦୀପ୍ତାସ୍ଯୋ ଦୀପ୍ତଲୋଚନଃ
ଘଟୋତ୍କଚ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଭୟଙ୍କର ଓ କଠୋର ରୂପରେ, ରାଜା, ଦୀପ୍ତ ମୁଖ ଓ ଦୀପ୍ତ ଚକ୍ଷୁ ସହ,
ରୂପଂ ଵିଭୀଷଣଂ କୃତ୍ଵା ରୋଷେଣ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ । ଜଗ୍ରାହ ଵିମଲଂ ଶୂଲଂ ଗିରୀଣାମପି ଦାରଣମ୍
ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଥିବା ପରି; ସେ ନିର୍ମଳ ଶୂଳ ଧରିଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦିପାରେ।
ନାଗଂ ଜିଘାଂସୁଃ ସହସା ଚିକ୍ଷେପ ଚ ମହାବଲଃ। ସ ଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗମାଲାଭିଃ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍
ସରପକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରେ ତାକୁ ତୁରନ୍ତ ଝାଟି ଫିଙ୍ଗିଲେ; ଏହି ଶସ୍ତ୍ରଟି ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନି ଫୁଲା ମାଳାରେ ଘେରା ଥିଲା।
ତମାପତନ୍ତଂ ସହସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷୋ ନୃପଃ । ଚିକ୍ଷେପ ରୁଚିରଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣମର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟି ତୁରନ୍ତ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ରାଜା ଏକ ସୁନ୍ଦର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିର ବାଣ ଝାଟି ଫିଙ୍ଗିଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ତନ୍ମହଚ୍ଛୂଲଂ ତେନ ବାଣେନ ଵେଗଵାନ୍ । ଉତ୍ପପାତ ଦ୍ଵିଧା ଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଶୂଲଂ ହେମପରିଷ୍କୃତମ୍
ସେ ବେଗବାନ୍ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଶୂଳକୁ କାଟିଦେଲେ; ସୁନାରେ ସଜା ଶୂଳ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗି ଉଡିଗଲା।
ମହାଶନିର୍ଯଥା ଭ୍ରଷ୍ଟା ଶକ୍ରମୁକ୍ତା ନଭୋଗତା । ଶୂଲଂ ନିପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ତଂ ଚ ପାର୍ଥିଵଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତରଫରୁ ଆସିଥିବା ବଡ଼ ତଡ଼ିତ୍ର ପରି ଆକାଶରେ ଝଡିପଡୁଥିବା ଶୂଳକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ କାଟି ପଡିଯିବା ଦେଖିଲେ ରାଜା।
ରୁକ୍ମଦଣ୍ଡାଂ ମହାଶକ୍ତିଂ ଜଗ୍ରାହାଗ୍ନିଶିଖୋପମାନ୍ । ଚିକ୍ଷେପ ତାଂ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ତିଷ୍ଠିତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ସୁନା ଦଣ୍ଡର ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମହାଶକ୍ତି ନେଇ, ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଝାଟି ଫିଙ୍ଗିଲେ ଓ ଚିତ୍କାର କଲେ, 'ଥିବ, ଥିବ!'
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵିଯତ୍ସ୍ଥାମଶନୀମିଵ । ଉତ୍ପତ୍ଯ ରାକ୍ଷସସ୍ତୂର୍ଣଂ ଜଗ୍ରାହ ଚ ନନାଦ ଚ
ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟି ଆକାଶରେ ତଡ଼ିତ୍ର ପରି ତୁରନ୍ତ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ଝଟି ଉଡିଗଲେ, ତାକୁ ଧରିଲେ ଓ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ବଭଞ୍ଜ ଚୈନାଂ ତ୍ଵରିତୋ ଜାନୁନ୍ଯାରୋପ୍ଯ ଭାରତ। ପଶ୍ଯତଃ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ସେ ତାକୁ ଗୁଡିରେ ରଖି ତୁରନ୍ତ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଭାରତ, ରାଜା ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ଏହି କାମଟି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା।
ତଦଵେକ୍ଷ୍ଯ କୃତଂ କର୍ମ ରାକ୍ଷସେନ ବଲୀଯସା। ଦିଵି ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ମୁନଯଶ୍ଚାପି ଵିସ୍ମିତାଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଏହି କାମ କରିଥିବା ଦେଖି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମୁନିମାନେ ଆକାଶରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ମହାରାଜ ଭୀମସେନପୁରୋଗମାଃ । ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ନାଦେନ ପୃଥିଵୀମନ୍ଵନାଦଯନ୍
ମହାରାଜ, ଭୀମସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ 'ବଡ଼ ଭଲ! ଭଲ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ଭୂମିକୁ ଗଞ୍ଜାଇଦେଲେ।
ତଂ ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାନାଦଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ନାମୃଷ୍ଯତ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଭଗଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଏହି ମହା ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦିତ ମହାତ୍ମାମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଭଗଦତ୍ତ ଏହାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସ ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ମହଚ୍ଚାପମିନ୍ଦ୍ରାଶାନିସମପ୍ରଭମ୍ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥାନ୍
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତଡ଼ିତ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ବଡ଼ ଧନୁଷ ଟାଣି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାରଥୀମାନେ ଉପରେ ବେଗରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିସୃଜନ୍ଵିମଲାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାନ୍ନାରାଚାଞ୍ଜ୍ଵଲନପ୍ରଭାନ୍ । ଭୀମମେକେନ ଵିଵ୍ଯାଧ ରାକ୍ଷସଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ
ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଝାଟି ଫିଙ୍ଗି, ସେ ଭୀମକୁ ଏକ ଓ ରାକ୍ଷସକୁ ନଉଟି ବାଣ ଦେଇ ଘାୟ କଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ତ୍ରିଭିଶ୍ଚୈଵ କେକଯାନ୍ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ । ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷ୍ଟେନ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା
ଅଭିମନ୍ୟୁକୁ ତିନିଟି, କେକୟମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣି ଦେଇ ଅଭିଘାତ କଲେ।
ବିଭେଦ ଦକ୍ଷିଣଂ ବାହୁଂ କ୍ଷତ୍ରେଦଵସ୍ଯ ଚାହଵେ । ପପାତ ସହସା ତସ୍ଯ ସଶରଂ ଧନୁରୁତ୍ତମମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ କ୍ଷତ୍ରଦେବଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁକୁ ଘାୟ କଲେ; ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ହଠାତ୍ ହାତରୁ ଝଡିପଡିଗଲା।
ଦ୍ରୌପଦେଯାଂସ୍ତତଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ ସମତାଡଯତ୍ । ଭୀମସେନସ୍ଯ ଚ କ୍ରୋଧାନ୍ନିଜଘାନ ତୁରଂଗମାନ୍
ତାପରେ ସେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅକୁ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ଦେଇ ଘାୟ କଲେ; ଭୀମସେନଙ୍କ ଘୋଡାମାନେକୁ କ୍ରୋଧରେ ଘାୟ କଲେ।
ଧ୍ଵଜଂ କେସରିଣଂ ଚାସ୍ଯ ଚିଚ୍ଛେଦ ଵିଶିଖୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ନିର୍ବିଭେଦ ତ୍ରିଭିଶ୍ଚାନ୍ଯୈଃ ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ପତ୍ରିଭିଃ
ଭୀମସେନଙ୍କ କେସରୀ ଧ୍ୱଜକୁ ତିନିଟି ବାଣ ଦେଇ କାଟିଦେଲେ; ତିନିଟି ଅନ୍ୟ ବାଣ ଦେଇ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଘାୟ କଲେ।
ସ ଗାଢଵିଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯଥିତୋ ରଥୋପସ୍ଥ ଉପାଵିଶତ୍ । ଵିଶୋକୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗଦତ୍ତେନ ସଂଯୁଗେ
ଗଭୀର ଘାୟ ହୋଇ ବେଦନାରେ ତାଙ୍କ ସାରଥି ରଥରେ ବସିଗଲେ; ତଥାପି ଭାରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଶୋକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ଅଚଳ ରହିଲେ।
ତତୋ ଭୀମୋ ମହାବାହୁର୍ଵିରଥୋ ରଥିନାଂ ଵରଃ । ଗଦାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵେଗେନ ପ୍ରଚସ୍କନ୍ଦ ରଥୋତ୍ତମାତ୍
ତାପରେ ମହାବାହୁ ଭୀମ, ରଥୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁରନ୍ତ ଗଦା ନେଇ ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଉତରିଗଲେ।
ତମୁଦ୍ଯତଗଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଶୃଙ୍ଗମିଵ ପର୍ଵତମ୍ । ତାଵକାନାଂ ଭଯଂ ଘୋରଂ ସମପଦ୍ଯତ ଭାରତ
ଗଦା ଉଠାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପର୍ବତର ଶିଖର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା; ତୁମର ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ତଳମଳି ଉଠିଲେ, ଓ ଭାରତ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ପାଣ୍ଡଵଃ କୃଷ୍ଣସାରଥିଃ । ଆଜଗାମ ମହାରାଜ ନିଘ୍ନଞ୍ଶତ୍ରୂନ୍ସମନ୍ତତଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଓ ରାଜା, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରଥୀ ଭାବରେ ନେଇ ପାଣ୍ଡବ ଆସିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ପରାଜିତ କରୁଥିଲେ।
ଯତ୍ର ତୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ପିତାପୁତ୍ରୌ ମହାବଲୌ । ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷେଣ ସଂଯୁକ୍ତୌ ଭୀମସେନଘଟୋତ୍କଚୌ
ସେଠାରେ ଦୁଇ ଜଣ ମହାବଳୀ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭଳି, ପିତାପୁତ୍ର ଭୀମସେନ ଓ ଘଟୋତ୍କଚ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ରାଜା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପାଣ୍ଡଵୋ ଭ୍ରାତୄନ୍ଯୁଧ୍ଯମାନାନ୍ମହାରଥାନ୍ । ତ୍ଵରିତୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ରାଯୁଧ୍ଯତ୍କିରଞ୍ଛରାନ୍
ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ, ମହାରଥୀମାନେ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏଠାରେ ବାଣ ବର୍ଷା କରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ତ୍ଵରମାଣୋ ମହାରଥଃ । ସେନାମଚୋଦଯତ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ରଥନାଗାଶ୍ଵସଂକୁଲାମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ରାଜା, ମହାରଥୀ, ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡାରେ ଭରିଥିବା ସେନାକୁ ଆଗକୁ ଚାଲିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା କୌରଵାଣାଂ ମହାଚମୂମ୍ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ପାଣ୍ଡଵଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ
କୌରବମାନଙ୍କର ଏହି ବଡ଼ ସେନା ହଠାତ୍ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା; ପାଣ୍ଡବ, ଧଳା ଘୋଡାରେ ଚଢ଼ି, ବେଗରେ ସେନାକୁ ମୁହଁଦେଇ ଗଲେ।
ଭଗଦତ୍ତଶ୍ଚ ସମରେ ତେନ ନାଗେନ ଭାରତ। ଵିମୃଦ୍ଗନ୍ପାଣ୍ଡଵବଲଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ଭାଗଦତ୍ତ, ଓ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ହାତୀ ସହିତ, ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ଭଲି ଦବାଇଲେ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତଦାସୀତ୍ସୁମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଭଗଦତ୍ତସ୍ଯ ମାରିଷ। ପାଞ୍ଚାଲୈଃ ପାଣ୍ଡଵେଯୈଶ୍ଚ କେକଯୈଶ୍ଚୋଦ୍ଯତାଯୁଧୈଃ
ତାପରେ ଭାଗଦତ୍ତଙ୍କ ସହିତ ପାଞ୍ଚାଳ, ପାଣ୍ଡବ ଓ କେକୟମାନେ, ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ଭୀମସେନୋଽପି ସମରେ ତାଵୁଭୌ କେଶଵାର୍ଜିନୌ । ଅଶ୍ରାଵଯଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତମିରାଵଦ୍ଵଧତୁତ୍ତମମ୍
ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ, କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଇରାବନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ କିପରି ଘଟିଲା, ସଠିକ ଭାବେ କହିଦେଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ଵିନିହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଇରାଵନ୍ତଂ ଧନ?ଞ୍ଜଯଃ। ଦୁଃଖେନ ମହତାଽଽଵିଷ୍ଟୋ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ପନ୍ନଗୋ ଯଥା
ପୁତ୍ର ଇରାବନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ଧନଞ୍ଜୟ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ସାପ ଭଳି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ।