ରାକ୍ଷସାପଶଦଂ ହନ୍ତୁଂ ସ୍ଵଯମେଵ ପିତାମହ । ତ୍ଵାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ତନ୍ମେ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି
ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ ଘଟୋତ୍କଚ—ଏହି ରାକ୍ଷସ ପୁତ୍ର—କୁ ନିଜେ ମାରିବି, ତୁମେ ମୋତେ ଭରସା ଦେଉ। ଏହି କାମ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ରାଜ୍ଞୋ ଭରତସତ୍ତମ। ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମମ ଵଚୋ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୌରଵ। ଯଥା ତ୍ଵଯା ମହାରାଜ ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ପରଂତପ
ରାଜା, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିବି। କିପରି ତୁମେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ମହାରାଜ।
ଆତ୍ମା ରକ୍ଷ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ତାତ ସର୍ଵାଵସ୍ଥାସ୍ଵରିନ୍ଦମ। ଧର୍ମରାଜେନ ସଂଗ୍ରାମସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଃ ସଦାଽନଘ
ପୁତ୍ର, ତୁମେ ସବୁ ସମୟରେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା। ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ସଦା ନ୍ୟାୟରେ କରିବା ଉଚିତ, ନିର୍ମଳ।
ଅର୍ଜୁନେନ ଯମାଭ୍ଯାଂ ଵା ଭୀମସେନେନ ଵା ପୁନଃ । ଅନ୍ଯୈର୍ଵା ପୃଥିଵୀପାଲୈ ରାଜା ରାଜାନମୃଚ୍ଛତି
ଅର୍ଜୁନ, ଯମଜ୍ୟ, ଭୀମସେନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ରାଜା ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସହ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବା ସାଧାରଣ।
ନ ତୁ କାର୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ହୈଡିମ୍ବେନ ଦୁରାତ୍ମା। ଅହଂ ଦ୍ରୋଣଃ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିଃ କୃତଵର୍ମା ଚ ସାତ୍ଵତଃ। ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ଵୃଷସେନଶ୍ଚ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
କିନ୍ତୁ, ରାଜା, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ହୈଡିମ୍ବ ପୁତ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସାତ୍ୱତ କୃତବର୍ମା, ଶାଲ୍ୟ, ବୃଷସେନ, ମହାରଥୀ ବିକର୍ଣ୍ଣ—
ଶେଷାଶ୍ଚ ଭ୍ରାତରସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ଦୁଃଶାସନପୁରୋଗମାଃ। ତ୍ଵଦର୍ଥେ ପ୍ରତିଯୋତ୍ସ୍ଯାମୋ ରାକ୍ଷସଂ ତଂ ମହାବଲମ୍
ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ, ଦୁଷ୍ୟାସନ ଆଗୁଆ ହୋଇ, ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ରୌଦ୍ରେ ତସ୍ମିନ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେ ଯଦି ତେ ହୃଚ୍ଛଯୋ ମହାନ୍ । ଅଯମାଗଚ୍ଛତୁ ରଣଂ ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଦୁର୍ମତେଃ
ଯଦି ତୁମ ହୃଦୟରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ତେବେ ସେ ଆସୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ।
ଭଗଦତ୍ତୋ ମହୀପାଲଃ ପୁରନ୍ଦରସମୋ ଯୁଧି । ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜାନଂ ଭଗଦତ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଭଗଦତ୍ତ, ମହୀପାଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁରନ୍ଦର ସମାନ—ଏହି କଥା କହି ଭୀଷ୍ମ ଭଗଦତ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ସମକ୍ଷଂ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ। ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ମହାରାଜ ହୈଡିମ୍ବଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ମହାରାଜ, ଶୀଘ୍ର ହୈଡିମ୍ବ ପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ମତି ହରାଇଥିବା, ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଆ।'
ଵାରଯସ୍ଵ ରଣେ ଯତ୍ତୋ ମିଷତାଂ ସର୍ଵଧନ୍ଵିନାମ୍ । ରାକ୍ଷସଂ କ୍ରୂରକର୍ମାଣଂ ଯଥେନ୍ଦ୍ରସ୍ତାରକଂ ପୁରା
ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାସରେ, ଏହି କ୍ରୁର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋକ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବେ ତାରକାକୁ ରୋକିଥିଲେ।
ତଵ ଦିଵ୍ଯାନି ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିକ୍ରମଶ୍ଚ ପରଂତପ । ସମାଗମଶ୍ଚ ବହୁଭିଃ ପୁରାଽଭୂଦମରୈଃ ସହ
ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବା ଶୌର୍ୟ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧର ଅନୁଭବ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା।
ତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧା ମହାହଵେ । ସ୍ଵବଲେନାଵୃତୋ ଗଚ୍ଛ ଜହି ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵମ୍
ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ତୁମେ ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ନିଜ ଶକ୍ତି ସହ ଯାଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠକୁ ମାର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପୃତନାପତେଃ। ପ୍ରଯଯୌ ସିଂହନାଦେନ ପରାନଭିମୁଖକୋ ଦ୍ରୁତମ୍
ଭୀଷ୍ମ, ସେନାପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ସିଂହର ଦହାଡରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁରନ୍ତ ଆଗେଇଗଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଗର୍ଜନ୍ତମିଵ ତୋଯଦମ୍ । ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥାଃ
ସେ ଗଜଗମନରେ ଆଗେଇଯାଉଥିବା, ବଦଳ ଦହାଡ ଦେଉଥିବା ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାରଥୀମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସମ୍ମୁଖ ହେଲେ।
ଭୀମସେନୋଽଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ଘଟୋତ୍କଚଃ । ଦ୍ରୌପଦେଯାଃ ସତ୍ଯଧୃତିଃ କ୍ଷତ୍ରଦେଵଶ୍ଚ ଭାରତ
ଭୀମସେନ, ଅଭିମନ୍ୟୁ, ରାକ୍ଷସ ଘଟୋତ୍କଚ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ସତ୍ୟଧୃତି, କ୍ଷତ୍ରଦେବ, ଭାରତ—
ଚେଦିପୋ ଵସୁଦାନଶ୍ଚ ଦଶାର୍ଣାଧିପତିସ୍ତଥା । ସୁପ୍ରତୀକେନ ତାଂଶ୍ଚାପି ଭଗଦତ୍ତୋଽପ୍ଯୁପାଦ୍ରଵତ୍
ଚେଦିପ, ବସୁଦାନ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣର ରାଜା ଏବଂ ସୁପ୍ରତୀକଙ୍କୁ ଭଗଦତ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଘୋରରୂପଂ ଭଯାନକମ୍। ପାଣ୍ଡୂନାଂ ଭଗଦତ୍ତେନ ଯମରାଷ୍ଟ୍ରଵିଵର୍ଧନମ୍
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଯମଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଇଲା।
ପ୍ରଯୁକ୍ତା ରଥିଭିର୍ବାଣା ଭୀମଵେଗାଃ ସୁତେଜନାଃ । ତେ ନିପେତୁର୍ମହାରାଜ ନାଗେଷୁ ଚ ରଥେଷୁ ଚ
ରଥଯୋଧ୍ୟମାନେ ତୀବ୍ର ଓ ଭଲ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ; ସେଗୁଡିକ ରାଜା, ହାତୀ ଓ ରଥ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
ପ୍ରଭିନ୍ନାଶ୍ଚ ମହାନାଗା ଵିନୀତା ହସ୍ତିସାଦିଭିଃ । ପରସ୍ପରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସଂନିପେତୁରଭୀତଵତ୍
ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୋଇ, ଭୟ ନାହିଁ ଭାବରେ ଏକାଉଁ ଏକ ଟକ୍କର ଦେଲେ।
ମଦାନ୍ଧା ରୋଷସଂରବ୍ଧା ଵିଷାଣାଗ୍ରୈର୍ମହାହଵେ । ବିଭିଦୁର୍ଦନ୍ତମୁସଲୈଃ ସମାସାଦ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ମଦରେ ଅନ୍ଧ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ହାତୀମାନେ, ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଓ ମୋଟା ଗଦାରେ ଏକାଉଁ ଏକ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ହଯାଶ୍ଚ ଚାମରାପୀଡାଃ ପ୍ରାସପାଣିଭିରାସ୍ଥିତାଃ । ଚୋଦିତାଃ ସାଦିଭିଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ନିଜଘ୍ରୁରିତରେତରମ୍
ଯକ ଚମର ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ତୀରଧାରୀ ଯୋଧ୍ୟମାନେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଶୀଘ୍ର ଏକାଉଁ ଏକ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ପାଦାତାଶ୍ଚ ପଦାତ୍ଯୋଘୈସ୍ତାଡିତାଃ ଶକ୍ତିତୋମରୈଃ। ନ୍ଯପତନ୍ତ ତଦା ଭୂମୌ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ପଦାତିମାନେ, ଅନେକ ପଦାତିଙ୍କ ତୀର ଓ ତମରାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଶତ ଶତ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଭାବରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ରଥିନଶ୍ଚ ରଥାକଂଶ୍ଚିତ୍ରାନ୍କର୍ଣିନାଲୀକତୋମରୈଃ । ନିହତ୍ଯ ସମରେ ଵୀରାନ୍ସିଂହନାଦାନ୍ଵିନେଦିରେ
ରଥଯୋଧ୍ୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ତୀର, ତମରା ଓ ନାଳିକାରେ ଯୋଧ୍ୟମାନେ ମାରି, ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରିଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତଥା ଵର୍ତମାନେ ସଂଗ୍ରାମେ ରୋମହର୍ଷଣେ । ଭଗତତ୍ତୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଭୀମସେନମଥାଦ୍ରଵତ୍
ଏପରି ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଭଗଦତ୍ତ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
କୁଞ୍ଜରେଣ ପ୍ରଭିନ୍ନେନ ସପ୍ତଧା ସ୍ରଵତା ମଦମ୍। ପର୍ଵତେନ ଯଥା ତୋଯଂ ସ୍ରଵମାଣେନ ସର୍ଵଶଃ
ସପ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ମଦ ଝରୁଥିବା ଭାଗି ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ପାହାଡ଼ରୁ ପାଣି ଝରିବା ପରି ଭଗଦତ୍ତ ଆସିଲେ।
କିରଞ୍ଛରସହସ୍ରାଣି ସୁପ୍ରତୀକଶିରୋଗତଃ । ଐରାଵତସ୍ଥୋ ମଘଵାନ୍ଵାରିଧାରା ଇଵାନଘ
ସୁପ୍ରତୀକ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଭଗଦତ୍ତ ବସି, ଅନେକ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ; ଏହା ଏଇରାବତ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ପରି।
ସ ଭୀମଂ ଶରଧାରାଭିସ୍ତାଜଯାମାସ ପାର୍ଥିଵଃ । ପର୍ଵତଂ ଵାରିଧାରାଭିସ୍ତପାନ୍ତେ ଜଲଦୋ ଯଥା
ସେ ରାଜା ଭୀମଙ୍କୁ ତୀର ବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ବଦଳ ଯେପରି ପାହାଡ଼କୁ ବର୍ଷା କରେ।
ଭୀମସେନସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାଦରକ୍ଷାନ୍ପରଃଶତାନ୍। ନିଜଘାନ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସଂରବ୍ଧଃ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଭଳି, ଅନେକ ପଦାତିମାନେ ତୀର ବର୍ଷାରେ ମାରିଦେଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିହତାନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭଗଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଚୋଦଯାମାସ ନାଗେନ୍ଦ୍ରଂ ଭୀମସେନରଥଂ ପ୍ରତି
ସେମାନେ ମୃତ ଦେଖି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଭଗଦତ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ହାତୀକୁ ଭୀମସେନଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।