ଵିମୁଖୀକୃତ୍ଯ ଵର୍ସାଂସ୍ତୁ ତାଵକାନ୍ଯୁଧି ରାକ୍ଷସଃ। ଜିଘାଂସୁଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ଯୋଧନମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ତୁମର ସେନାର ବାଣବର୍ଷାକୁ ପଛେଇ ଦେଇ, ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛାରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦିଗବାଣ୍ଧି ଆଗେଇ ଆସିଲା, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତମାପତନ୍ତଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜାନଂ ପ୍ରତି ଵେଗିତମ୍ । ଅଭ୍ଯଧାଵଞ୍ଜିଘାଂସନ୍ତସ୍ତାଵକା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃକ
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ତୁମର ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହୀନ ସେନାବଳ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ତାଲମାତ୍ରାଣି ଚାପାନି ଵିକର୍ଷନ୍ତୋ ମହାରଥାଃ । ତମେକମଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ନଦନ୍ତଃ ସିଂହସଙ୍ଘଵତ୍
ମହାରଥୀମାନେ ଚାପକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣି ଏକା ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ, ସିଂହ ଦଳର ଦହାଡ଼ ଭଳି ଚିତ୍କାର କରି।
ଅଥୈନଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାକିରନ୍ । ପର୍ଵତଂ ଵାରିଧାରାଭିଃ ଶରଦୀଵ ଵଲାହକାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ତୀରବର୍ଷା କରି ତାଙ୍କୁ ଆଛାଦିତ କଲେ, ଶରଦ ଋତୁର ମେଘ ମାନେ ପାହାଡ଼କୁ ବର୍ଷାରେ ଭିଜାଇ ଦେଇଥିବା ଭଳି।
ସ ଗାଢଵିଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯଥିତସ୍ତୋତ୍ରାର୍ଦିତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ । ଉତ୍ପପାତ ତଦାଽଽକାଶଂ ସମନ୍ତାଦ୍ଵୈନତେଯଵତ୍
ଗଭୀର ଘାୟ ହୋଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ହାତୀ ତୋତ୍ରା ଦେଇ ଆଘାତିତ ହେଲା ଭଳି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆକାଶକୁ ଉଡିଗଲା, ଗରୁଡ଼ ଭଳି।
ଵ୍ଯନଦତ୍ସୁମହାନାଦଂ ଜୀମୂତ ଇଵ ଶାରଦଃ । ଦିଶଃ ଖଂ ଵିଦିଶଶ୍ଚୈଵ ନାଦଯନ୍ଭୈରଵସ୍ଵନଃ
ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଦେଲା, ଶରଦ ମେଘର ଭଳି, ଦିଗ, ଆକାଶ ଓ ଚାରିପାଖ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜାଇ ଦେଲା।
ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ତୁ ତଂ ଶବ୍ଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଉଵାଚ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମସେନମରିନ୍ଦମମ୍
ରାକ୍ଷସର ଏହି ଦହାଡ଼ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯୁଧ୍ଯତେ ରାକ୍ଷସୋ ନୂନଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ । ଯଥାଽସ୍ଯ ଶ୍ରୂଯତେ ଶବ୍ଦୋ ନଦତୋ ଭୈରଵଂ ସ୍ଵନମ୍
ରାକ୍ଷସ ନିଶ୍ଚୟ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ମହାରଥୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି।
ଅତିଭାରଂ ଚ ପଶ୍ଯାମି ତସ୍ମିନ୍ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵେ । ପିତାମହଶ୍ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘଟୋଟ୍କଚ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଭାର ପଡ଼ିଛି, ଏବଂ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ରାଗରେ ପଞ୍ଚାଳମାନେଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି।
ତେଷାଂ ଚ ରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ଯୁଧ୍ଯତେ ଫଲ୍ଗୁନଃ ପରୈଃ। ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାବାହୋ କାର୍ଯଦ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ସେମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଫଳ୍ଗୁନ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣା ଜାଣି, ବଳଶାଳୀ ମିତ୍ର, ଆମେ ଦୁଇଟି କାମ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛି।
ଗଚ୍ଛ ରକ୍ଷସ୍ଵ ହୈଡିମ୍ବଂ ଶଂଶଯଂ ପରମଂ ଗତମ୍ । ଭ୍ରାତୁର୍ଵଚନମାଜ୍ଞାଯ ତ୍ଵରମାଣୋ ଵୃକୋଦରଃ
ତୁମେ ଯାଉ, ହଇଡିମ୍ବାଙ୍କ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କର, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଙ୍କଟରେ ଅଛି। ଭାଇଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ବୃକୋଦର ତୁରନ୍ତ ଯାଇଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ସିଂହନାଦେନ ତ୍ରାସଯନ୍ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାନ୍ । ଵେଗେନ ମହତା ରାଜନ୍ପର୍ଵକାଲେ ଯଥୋଦଧିଃକ
ସେ ଦାଉଡ଼ିଲେ, ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଇ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ବଡ଼ ଗତିରେ, ଯେପରି ଉଚ୍ଚା ଲହରି ସମୟରେ ସାଗର ତେଜ ହୁଏ।
ତମନ୍ଵଗାତ୍ସତ୍ଯଧୃତିଃ ସୌଚିତ୍ତିର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ । ଶ୍ରେଣିମାନ୍ଵସୁଦାନଶ୍ଚ ପୁତ୍ରଃ କାଶ୍ଯସ୍ଯ ଚାଭିଭୂଃ
ସତ୍ୟଧୃତି, ସଉଚିତ୍ତି (ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର), ଶ୍ରେଣିମାନ, ବସୁଦାନ ଏବଂ କାଶୀର ପୁଅ ଅଭିଭୂ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁମୁଖାଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ରୌପଦେଯା ମହାରଥାଃ । କ୍ଷତ୍ରଦେଵଶ୍ଚ ଵିକ୍ରନ୍ତଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମା ତଥୈଵ ଚ
ଅଭିମନ୍ୟୁ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ଏବଂ ଶୂର କ୍ଷତ୍ରଦେବ ଓ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମା ମଧ୍ୟ ଯାଇଲେ।
ଅନୂପାଧିପତିଶ୍ଚୈଵ ନୀଲଃ ସ୍ଵବଲମାସ୍ଥିତଃ । ମହତା ରଥଵଂଶେନ ହୈଡିମ୍ବଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଅନୂପ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜା ନୀଳ ନିଜ ସେନା ସହିତ, ବଡ଼ ରଥମାଳା ଦେଇ ହଇଡିମ୍ବାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଘେରି ରଖିଲେ।
କୁଞ୍ଚରୈଶ୍ଚ ସଦା ମତ୍ତୈଃ ଷଟ୍ସହସ୍ରୈଃ ପ୍ରହାରିଭିଃକ । ଅଭ୍ଯରକ୍ଷନ୍ତ ସହିତା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ଘଟୋତ୍କଚମ୍
ସଦା ମତ୍ତ ହାତୀ, ଛଅ ହଜାର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷମ ହାତୀ ସହିତ, ସେମାନେ ଏକସାଥି ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଘଟୋଟ୍କଚଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ।
ସିଂହନାଦେନ ମହତା ନେମିଘୋଷେଣ ଚୈଵ ହ। ଖୁରଶବ୍ଦନିପାତୈଶ୍ଚ କମ୍ପଯନ୍ତୋ ଵସୁଂଧରାମ୍
ବଡ଼ ସିଂହ ଦହାଡ଼, ରଥର ଚକ୍ର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ତଳ ଶବ୍ଦରେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ।
ତେଷାମାପତତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶବ୍ଦଂ ତଂ ତାଵକଂ ବଲମ୍ । ଭୀମସେନଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନଂ ଵିଵର୍ଣଵଦନଂ ତଥା
ତୁମର ସେନା ଆଗେଇଯିବା ସମୟରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭୀମସେନଙ୍କ ସେନା ଭୟରେ ଅତିବିଗ୍ନ ହେଲା, ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଶୁଅ ହେଇଗଲା।
ପରିଵୃତ୍ଯ ମହାରାଜ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଘଟୋତ୍କଚମ୍ । ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂକ ତତ୍ର ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ମହାରାଜା, ସେମାନେ ଘଟୋଟ୍କଚଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ ସେଠାରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନାମ୍ । ନାନାରୂପାଣି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିସୃଜନ୍ତୋ ମହାରଥାଃ
ତୁମ ସେନା ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାହିଁନାହାନ୍ତି, ବଡ଼ ରଥୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଧାଵନ୍ତଃ ସଂପ୍ରହାରଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ । ଵ୍ଯତିଷ୍ଯକ୍ତଂ ମହାରୌଦ୍ରଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଭୀରୁଭଯାଵହମ୍
ସେମାନେ ଏକାପରେକ ଉପରେ ଝପି ପଡ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ଥିଲା, ଭୟପାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭୟଜନକ।
ହଯା ହଯୈଃ ସମାଜଗ୍ମୁଃ ପାଦାତାଶ୍ଚ ପଦାତିଭିଃ । `ରଥା ରଥୈଃ ସମାଗଚ୍ଛନ୍ନାଗା ନାଗୈଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ' ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମରେ ରାଜନ୍ପ୍ରାର୍ଥଯାନାଃ ସମଭ୍ଯଯୁଃ
ଘୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ପଦାତି ପଦାତି ସହିତ, ରଥ ରଥ ସହିତ, ହାତୀ ହାତୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଏକାପରେକୁ ଖୋଜି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇଯିଲେ, ମହାରାଜ।
ସହସା ଚାଭଵତ୍ତୀଵ୍ରଂ ସନ୍ନିପାତନ୍ମହଦ୍ରଜଃ। ଗଜାଶ୍ଵରଥପତ୍ତୀନାଂ ପାଦନେମିସମୁଦ୍ଧତମ୍
ଅଚିଂତିତ ଭାବରେ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଏବଂ ପଦାତିମାନେଙ୍କ ପାଦ ଓ ଚକ୍ରରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧୂଳି ମେଘ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଧୂମ୍ରାରୁଣଂ ରଜସ୍ତୀଵ୍ରଂ ରଣଭୂମିଂ ସମାଵୃଣୋତ୍। ନୈଵ ସ୍ଵେ ନ ପରେ ରାଜନ୍ସମଜାନନ୍ପରସ୍ପରମ୍
ଏହି ଧୂମ୍ର ଲାଲ ଧୂଳି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଢାକି ଦେଲା, ଏପରି ଯେ ମହାରାଜ, ନିଜ ଓ ଶତ୍ରୁ, କେହି ଏକାପରେକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ପିତା ପୁତ୍ରଂ ନ ଜାନୀତେ ପୁତ୍ରୋ ଵା ପିତରଂ ତଥା । ନିର୍ମର୍ଯାଦେ ତଥାଭୂତେ ଵୈଶସେ ରୋମହର୍ଷଣେ
ପିତା ପୁଅକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ପୁଅ ମଧ୍ୟ ପିତାକୁ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ନିର୍ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟା ଓ ବେବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଖଳା ଭଙ୍ଗ ହେଇଗଲା।
ଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଚ ର୍ଜତାମ୍ । ସୁମହାନଭଵଚ୍ଛବ୍ଦଃ ପ୍ରେତାନାମିଵ ଭାରତ
ଅସ୍ତ୍ରର ମୁକ୍କାବାଜି ଓ ମାନବମାନେଙ୍କର ଚିତ୍କାର ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃତମାନେଙ୍କ ଶବ୍ଦ ପରି।
ଗଜଵାଜିମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶୋଣିତାନ୍ରତରଙ୍ଗିଣୀ । ପ୍ରାଵଵର୍ତତ ନଦୀ ତତ୍ର କେଶଶୈଵଲଶାଦ୍ଵଲା
ସେଠାରେ ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ରକ୍ତରେ ତରଙ୍ଗିତ ଏକ ନଦୀ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଯାହାର ଶାଳ ଓ ଘାସ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର କେଶ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ନରାଣାଂ ଚୈଵ କାଯେଭ୍ଯଃ ଶିରସାଂ ପତତାଂ ରଣେ। ଶୁଶ୍ରୁଵେ ସୁମହାଞ୍ଛବ୍ଦଃ ପତତାମଶ୍ମନାମିଵ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଦେହରୁ ମୁଣ୍ଡ ଖସିପଡିବା ସମୟରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା, ଯେପରି ଶିଳା ଗଡ଼ିଯାଉଥିବା ଶବ୍ଦ।
ଵିଶିରସ୍କୈର୍ମନୁଷ୍ଯୈଶ୍ଚ ଛିନ୍ନଗାତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵାରଣୈଃ । ଅଶ୍ଵୈଃ ସଂଭିନ୍ନଦେହୈଶ୍ଚ ସଂକୀର୍ଣାଽଭୂଦ୍ଵସୁଂଧରା
ପୃଥିବୀ ମୁଣ୍ଡହୀନ ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀଙ୍କର କଟା ଅଙ୍ଗ ଓ ଘୋଡାଙ୍କର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେହରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ନାନାଵିଧାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିସୃଜନ୍ତୋ ମହାରଥାଃ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଧାଵନ୍ତଃ ସଂପ୍ରହାରାର୍ଥମୁଦ୍ଯତାଃ
ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟମରେ ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ।