ଅଶକ୍ତଃ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧୁଂ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍।' କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଆତ୍ମନଶ୍ଚାତିମାନିତାମ୍। ପ୍ରାପ୍ତେଽପକ୍ରନଯେ ରାଜା ତସ୍ଥୌ ଗିରିରିଵାଚଲଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ; ତଥାପି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଓ ନିଜ ଗର୍ବକୁ ରକ୍ଷା କରି, ରାଜା ପଛ ହେବା ସମୟରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ।
ରାଧାନ ଚ ଶିତଂ ବାଣଂ କାଲାଗ୍ନିସମତେଜସମ୍। ସୁଯୋଚ ଧରମକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତସ୍ମିନ୍ଘୋରେ ନିଶାଚରେ
ତାପରେ, ରାଧାର ପୁଅ କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶିତ ତୀର, ଶେଷ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା, ସେ ଭୟଙ୍କର ରାତିର ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଶର ଦାଗିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵଣିମିନ୍ଦ୍ରାଶନିପ୍ରଭମ୍ । ଲାଘଵାନ୍ମୋଚଯାମାସ ମହାତ୍ମା ଵୈ ଘଟୋତ୍କଚଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସନି ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟି ଗଠୋଟ୍କଚଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ଗଠୋଟ୍କଚ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ସେଠାରୁ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରିଲେ।
ଭୂଯଶ୍ଚ ନିନନାଦୋଷଂ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ । ତ୍ରାସଯାମାସ ରୌନ୍ଯାନି ଯୁଗନ୍ତେ ଜଲଦୋ ଯଥା
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହୋଇଥିବା ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ସେ ପୁନି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ୍ରୁ ସେନାମାନେ ଯୁଗ ଶେଷର ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନିଦଂ ଘୋରଂ ତସ୍ଵ ଭୀମସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଆଚାର୍ଯମୁସଂଗମ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀମଙ୍କ ପୁଅ ରାକ୍ଷସ ଗଠୋଟ୍କଚଙ୍କର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ।
ଯଥୈଵ ନିନନ୍ଦୋ ଘୋରଃ ଶ୍ରୂଯତେ ରାକ୍ଷସେରିତଃ । ହୈଡିମ୍ବୋ ଯୁଧ୍ଯତେ ନୂନଂ ରାଜ୍ଞା ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ଚ
ଯେପରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଛି, ନିଶ୍ଚୟ ହାଇଡିମ୍ବ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି।
ନୈଷ ଶକ୍ଯୋ ହି ସଂଗ୍ରାମେ ଜେତୁଂ ଭୂତେନ କେନଚିତ୍ । ତତ୍ର ଗଚ୍ଛତ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ରାଜାନଂ ପରିରକ୍ଷିତୁମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଉ, ଭଲ ହେଉ, ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ।
ଅଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ମହାବାହୁଂ ରାକ୍ଷସେନ ପ୍ରପୀଡିତମ୍। ଏତଦ୍ଧି ପରମଂ କୃତ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପରଂତପାଃ
ମହାବାହୁଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ, ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତବ୍ୟ।
ପିତାମହଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵରମାଣା ମହାରଥାଃ । ଉତ୍ତମଂ ଜଵମାସ୍ଥାଯ ପ୍ରଯଯୁର୍ଯତ୍ର କୌରଵଃ
ପିତାମହଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାରଥୀମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଇ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗତି ନେଇ, କୌରବ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ସୋମଦତ୍ତଶ୍ଚ ବାହ୍ଲୀକୋଽଥ ଜଯଦ୍ରଥଃ । କୃପୋ ଭିରିଶ୍ରଵାଃ ଶଲ୍ଯ ଆଵନ୍ତ୍ଯଃ ସ ବୃହଦ୍ବଲଃ
ଦ୍ରୋଣ, ସୋମଦତ୍ତ, ବାହ୍ଲୀକ, ଜୟଦ୍ରଥ, କୃପ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶାଲ୍ୟ, ଅବନ୍ତିରାଜ ଏବଂ ବୃହଦ୍ବଳ—
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଚିତ୍ରସେନୋ ଵିଵିଂଶତିଃ। ରଥାଶ୍ଚାନେକସାହସ୍ରା ଯେ ତେଷାମନୁଯାଯିନଃ
ଅଶ୍ୱଥାମା, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଚିତ୍ରସେନ, ବିବିଂଶତି ଏବଂ ଅନେକ ହଜାର ରଥ, ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଥିଲେ—
ଅଭିଦ୍ରୁତଂ ପରୀପ୍ସନ୍ତଃ ପୁତ୍ରଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତଵ। ତଦନୀକମନାଧୃଷ୍ଯଂ ପାଲିତଂ ତୁ ମହାରଥୈଃ
ତୁମର ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେମାନେ ମହାରଥୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଅଜୟ ଦଳକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ପାତତାଯିନମାଯାନ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାକ୍ଷସସତ୍ତମଃ । ...କମ୍ପତ ମହାବାହୁର୍ମୈନାକ ଇଵ ପର୍ଵତଃକ
ବିଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଆଗକୁ ବଢିବା, ହାତ ଫିଳାଇ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମହାବାହୁ ମେନାକ ପର୍ବତ ପରି କମ୍ପିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଚାପଂ ଜ୍ଞାତିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ । ଶୂଲମୁଦ୍ଗରହସ୍ତୈଶ୍ଚ ନାନାପ୍ରହରଣୈରପି
ଏକ ବଡ଼ ଧନୁ ଧରି, ଜ୍ଞାତିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ହାତରେ ଶୂଳ, ମୁସଳ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ—
ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ । ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନବଲସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଧନୁଷାଂ କୂଜତାଂ ଶବ୍ଦଃ ସର୍ଵତସ୍ତୁମୁଲୋ ରଣେ । ଅଶ୍ରୂଯତ ମହାରାଜ ଵଂଶାନାଂ ଦହ୍ଯତାମିଵ
ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁଷ ଟିଁକିବା ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗଞ୍ଜିଲା, ଯେପରି ବାଁଶ ଜଙ୍ଗଲ ଜଳିଯାଉଛି।
ଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପାତ୍ଯମାନାନାଂ କଵଚେଷୁ ଶରୀରିଣାମ୍। ଶବ୍ଦଃ ସମଭଵଦ୍ରାଜନ୍ଗିରୀଣାମିଵ ଭିଦ୍ଯତାମ୍
ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ କବଚ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ପଡିବା ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ରାଜା, ପର୍ବତ ଫାଟିଯିବା ପରି।
ଵୀରବାହୁଵିସୃଷ୍ଟାନାଂ ତୋମରାଣାଂ ଵିଶାଂପତେ । ରୂପମାସୀଦ୍ଵିଯତ୍ସ୍ଥାନାଂ ସର୍ପାଣାମିଵ ସର୍ପତାମ୍
ବୀରମାନଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବଣ୍ଡାମାନେ ଆକାଶରେ ସର୍ପ ପରି ଚଳିଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହେ ନରପତି।
ତତଃ ପରମସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ସୁମହଦ୍ଧନୁଃ । ରାକ୍ଷସନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବାହୁର୍ଵିନଦନ୍ଭୈରଵ ରଵମ୍
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଧନୁ ଟାଣି, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଆଚାର୍ଯସ୍ଯାର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ କାର୍ମୁକମ୍ । ସୋମଦତ୍ତସ୍ଯ ଭଲ୍ଲେନ ଧ୍ଵଜଂ ଚୋନ୍ମଥ୍ଯ ଚାନଦତ୍
କ୍ରୋଧରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଧନୁକୁ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ, ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଭଲ୍ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ବାହ୍ଲୀକଂ ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସ୍ତନାନ୍ତରେ। କୃପମେକେନ ଵିଵ୍ଯାଧ ଚିତ୍ରସେନଂ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ସେ ବାହ୍ଲୀକଙ୍କୁ ତିନିଟି ବାଣ ଦେଇ ଛାତିରେ ଘାତ କଲା, କୃପାକୁ ଏକଟି ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କଲା, ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ତିନିଟି ବାଣ ଦେଇ ଘାୟ କଲା।
ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷ୍ଟେନ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଣିହିତେନ ଚ। ଜତ୍ରୁଦେଶେ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିକର୍ଣଂ ସମତାଡଯତ୍
ସେ ଏକଟି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣିଥିବା ଏବଂ ସଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବା ବାଣ ଦେଇ, ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଗଳା ଉପରେ ଘାତ କଲା।
ନ୍ଯଷୀଦତ୍ସ୍ଵରଥୋପସ୍ଥେ ଶୋଣିତେନ ପରିପ୍ଲୁତଃ । ତତଃ ପୁନରମେଯାତ୍ମା ନାରାଚାନ୍ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ
ବିକର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଉପରେ ବସିଗଲେ; ତାପରେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ସେ ପାଞ୍ଚଟି ଲୋହା ତୀର ନେଲା।
ଭୂରିଶ୍ରଵସି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଭରତର୍ଷଭ । ତେ ଵର୍ମ ଭିତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯାଶୁ ଵିଵିଶୁର୍ଧରଣୀତଲମ୍
ସେ ଭୂରିଶ୍ରବାସଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲା; ସେଗୁଡିକ ତାଙ୍କର କବଚ ଭେଦି ତୁରନ୍ତ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଵିଵିଂଶତେଶ୍ଚ ଦ୍ରୌଣେଶ୍ଚ ଯନ୍ତାରୌ ସମତାଡଯତ୍। ତୌ ପେତତୂ ରଥୋପସ୍ଥେ ରଶ୍ମୀନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵାଜିନାମ୍
ସେ ବିବିଂଶତି ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା; ଦୁଇଜଣ ରଥର ତଳକୁ ପଡିଗଲେ, ଘୋଡାମାନଙ୍କର ରଶି ଛାଡିଦେଲେ।
ସିନ୍ଧୁରାଜ୍ଞୋଽର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ଵାରାହଂ ସ୍ଵର୍ଣଭୂଷିତମ୍ । ଉନ୍ମମାଥ ମହାରାଜ ଦ୍ଵିତୀଯେନାଚ୍ଛିନଦ୍ଧନୁଃ
ସିନ୍ଧୁ ରାଜାଙ୍କର ସୁନାର ଭାରାହ ଚିହ୍ନକୁ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତୀର ଦେଇ ଭଙ୍ଗ କଲା, ଦ୍ୱିତୀୟ ତୀର ଦେଇ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ କାଟିଦେଲା।
ଚତୁର୍ଭିରଥ ନାରାଚୈରାଵନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଜଘାନ ଚତୁରୋ ଵାହାନ୍କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ
ଚାରିଟି ଲୋହା ତୀର ଦେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ସେ ଅବନ୍ତିର ବୀରଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡାକୁ ମାରିଦେଲା।
ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷ୍ଟେନ ପୀତେନ ନିଶିତେନ ଚ । ନିର୍ବିଭେଦ ମହାରାଜ ରାଜପୁତ୍ରଂ ବୃହଦ୍ବଲମ୍
ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣିଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ପିତଳ ଶଳା ତୀର ଦେଇ, ରାଜା, ସେ ବୃହଦ୍ବଳ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭେଦିଦେଲା।
ସ ଗାଢଵିଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯଥିତୋ ରଥୋପସ୍ଥ ଉପାଵିଶତ୍। ଭୃଶଂ କ୍ରୋଧେନ ଚାଵିଷ୍ଟୋ ରଥସ୍ଥୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ
ଗଭୀର ଘାୟ ହୋଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବୃହଦ୍ବଳ ରଥରେ ବସିଗଲେ; କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ରଥରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଚିକ୍ଷେପ ନିଶିତାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାଞ୍ଛରାନାଶୀଵିଷୋପମାନ୍। ବିଭିଦୁସ୍ତେ ମହାରାଜ ଶଲ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦମ୍
ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ବାଣଗୁଡିକୁ ସାପର ବିଷ ଭଳି ଛାଡିଦେଲା, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧର ଦକ୍ଷ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ଭେଦିଦେଲା, ରାଜା।