ନ ଵିଵ୍ଯଥେ ମହାରାଜ ପୁତ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଵ। ଅଥୈନମବ୍ରଵୀତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କ୍ରୂରଃ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ
ମହାରାଜ, ତୁମର ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ କେବେ ଭୟଭିତ ହେଲେନି; ପରେ ସେ କ୍ରୋଧରେ, ରକ୍ତ ଭରି ଚକ୍ଷୁ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ କ୍ରୂର ଭାବରେ କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯାନୃଣ୍ଯଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ପିତୄଣାଂ ମାତୁରେଵ ଚ। ଯେ ତ୍ଵଯା ସୁନୃଶଂସେନ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ପ୍ରଵାସିତାଃ
ଆଜି ମୁଁ ମୋ ପୂର୍ବଜ ଏବଂ ମାଆ ପ୍ରତି ଋଣ ଶୋଧିବି; ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ନିଷ୍ଠୁରତାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବାସ କରିଥିଲେ।
ଯଚ୍ଚ ତେ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜଂଶ୍ଛଲଦ୍ଯୂତେ ପରାଜିତାଃ । ଯଚ୍ଚୈଵ ଦ୍ରୌପଦୀ କୃଷ୍ଣା ଏଵଵସ୍ତ୍ରା ରଜସ୍ଵଲା
ମହାରାଜ, ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମେ ଚତୁର୍ୟୁତିରେ ଚଳ କରି ହାରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଦ୍ରୌପଦୀ, କୃଷ୍ଣା, ଏକ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଏବଂ ରଜସ୍ଵଳା ଅବସ୍ଥାରେ ସଭାକୁ ଆଣିଥିଲେ।
ସଭାମାନୀଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ବହୁଧା କ୍ଲେଶିତା ତ୍ଵଯା। ତଵ ଚ ପ୍ରିଯକାମେନ ଆଶ୍ରମସ୍ଥା ଦୁରାତ୍ମନା
ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି, ତୁମେ ସଭାକୁ ଆଣି ତାଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲେ; ଏବଂ ତୁମର ପ୍ରିୟତା ପାଇଁ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ତପସ୍ବୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲେ।
ସୈନ୍ଧଵେନ ପରାମୃଷ୍ଟା ପରିଭୂଯ ପିତୄନ୍ମମ । ଏତେଷାମପମାନାନାମନ୍ଯେଷାଂ ଚ କୁଲାଧମ
ସିନ୍ଧୁର ରାଜା ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ଏହି କୁଳର ଅନ୍ୟତମ ଦୁଷ୍ଟ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଅପମାନ ଦେଇଛି।
ଅନ୍ତମଦ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ଯଦି ନୋତ୍ସୃଜସେ ରଣମ୍। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ହୈଡିମ୍ବୋ ମହଦ୍ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶେଷ କରିଦେବି, ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପଛ ଛାଡି ଦେଉନାହିଁ। ଏଭଳି କହି, ହିଡିମ୍ବାର ପୁଅ ଗଜଗଜାଇ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁ ଟାଣିଲେ।
ସଂଦଶ୍ଯ ଦଶନୈରୋଷ୍ଠଂ ସୃକିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍। ଶରଵର୍ଷେଣ ମହତା ଦୁର୍ଯୋଧନମଵାକିରତ୍। ପର୍ଵତଂ ଵାରିଧାରାଭିଃ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ତାଙ୍କ ଠୋଡ଼ ଦାନ୍ତରେ କାମି, ମୁହଁର କୋଣ ଚାଟି, ଘଟୋଟ୍କଚ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବଡ଼ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ, ବର୍ଷାକାଳରେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମେଘ ଝରିଥିବା ପରି।
ତତସ୍ତଦ୍ବାଣଵର୍ଷଂ ତୁ ଦୁଃସହଂ ଦାନଵୈରପି। ଦଧାର ଯୁଧି ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଯଥା ଵର୍ଷଂ ମହାଦ୍ଵିପଃ
ସେହି ତୀର ବର୍ଷା, ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଭଳି ବର୍ଷା ସହିଲେ।
ତତଃ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟୋ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ନିଵ ପନ୍ନଗଃ । ସଂଶଯଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସାପ ଭଳି ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ତୁମର ପୁଅ ଚୂଡ଼ା ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମୁମୋଚ ନିଶିତାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାନ୍ନାରାଚାନ୍ପଞ୍ଚଵିଂଶତିମ୍। ତେଽପତନ୍ସହସା ରାଜଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵେ
ସେ ପ୍ରବଳ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ତୀର ପଚିଶଟି ଛାଡ଼ିଲେ, ସେଗୁଡିକ ତୁରନ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
ଆଶୀଵିଷା ଇଵ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପର୍ଵତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ । ସ ତୈର୍ଵିଦ୍ଧଃ ସ୍ରଵନ୍ରକ୍ତଂ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵ କୁଞ୍ଜରଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ କ୍ରୋଧିତ ସାପମାନେ ପରି, ସେ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ, ହାତୀ ଭଳି ରକ୍ତ ଝରିଲା।
ଦଧ୍ରେ ମତିଂ ଵିନାଶାଯ ରାଜ୍ଞଃ ସ ପିଶିତାଶନଃ। ଜଗ୍ରାହ ଚ ମହାଶକ୍ତିଂ ଗିରୀଣାମପି ଦାରିଣୀମ୍
ସେ ମାଂସ ଖାଇବା ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଫାଟିଦେଇପାରିବା ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଧରିଲେ।
ସଂପ୍ରଦୀପ୍ତାଂ ମହୋଲ୍କାଭାମଶନିଂ ଜ୍ଵଲିତାମିଵ । ତମାଗଚ୍ଛନ୍ମହାବାହୁର୍ଜିଘାଂସୁସ୍ତନଯଂ ତଵ
ବଡ଼ ଉଲ୍କା ପରି ଜ୍ୱଳିତ, ଅଗ୍ନି ତରକା ପରି ଚମକୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତ ଥିବା ଘଟୋଟ୍କଚ ତୁମର ପୁଅକୁ ମାରିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ତାମୁଦ୍ଯତାମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵଙ୍ଗାନାମଧିପସ୍ତ୍ଵରନ୍ । କୁଞ୍ଜରଂ ଗିରିସଂକାଶଂ ରାକ୍ଷସଂ ପ୍ରତ୍ଯଚୋଦଯତ୍
ସେ ଶସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଉଠାଇଥିବା ଦେଖି, ବଙ୍ଗର ରାଜା ତୁରନ୍ତ ପାହାଡ଼ ସମାନ ବଡ଼ ହାତୀକୁ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିଲେ।
ସ ନାଗପ୍ରଵରେଣାଜୌ ବଲିନା ଶୀଘ୍ରଗାମିନା । ଯତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନରଥସ୍ତଂ ମାର୍ଗଂ ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଯତ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତ୍ୱରିତ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କର ରଥର ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଦେଲେ।
ପନ୍ଥାନଂ ଵାରଯାମାସ କୁଞ୍ଜରେଣ ସୁତସ୍ଯ ତେ। ମାର୍ଗମାଵାରିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜ୍ଞା ଵଙ୍ଗେନ ଧୀମତା
ତୁମର ପୁଅଙ୍କର ପଥ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଇଦେଲେ; ବଙ୍ଗର ଚତୁର ରାଜା ଦ୍ୱାରା ରାସ୍ତା ଅଟକା ଦେଖି—
ଘଟୋତ୍କଚୋ ମହାରାଜ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ । ଉଦ୍ଯତାଂ ତାଂ ମହାଶକ୍ତିକଂ ତସ୍ମିଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଵାରଣେ
ମହାରାଜ, ଘଟୋଟ୍କଚ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ, ସେଇ ବଡ଼ ଶକ୍ତିକୁ ହାତୀ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ।
ସ ତଯାଽଭିହତୋ ରାଜଂସ୍ତେନ ବାହୁପ୍ରମୁକ୍ତଯା। ସଂଜାତରୁଧିରୋତ୍ପୀଡଃ ପପାତ ଚ ମମାର ଚ
ସେଇ ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାଜାଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ହାତୀ ବହୁ ରକ୍ତ ଝରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମରିଗଲା।
ପତତ୍ଯଥ ଗଜେ ଚାପି ଵଙ୍ଗାନାମୀଶ୍ଵରୋ ବଲୀ। ଜଵେନ ସମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ଜଗାମ ଧରଣୀତଲମ୍
ହାତୀ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ବଙ୍ଗର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଭୂମିକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧୋଽପି ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପତିତଂ ଵରଵାରଣମ୍ । ପ୍ରଭଗ୍ନଂ ଚ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗାମ ପରମାଂ ଵ୍ଯଥାମ୍
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ଭୟାନକ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।
ଅଶକ୍ତଃ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧୁଂ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍।' କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଆତ୍ମନଶ୍ଚାତିମାନିତାମ୍। ପ୍ରାପ୍ତେଽପକ୍ରନଯେ ରାଜା ତସ୍ଥୌ ଗିରିରିଵାଚଲଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ; ତଥାପି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଓ ନିଜ ଗର୍ବକୁ ରକ୍ଷା କରି, ରାଜା ପଛ ହେବା ସମୟରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ।
ରାଧାନ ଚ ଶିତଂ ବାଣଂ କାଲାଗ୍ନିସମତେଜସମ୍। ସୁଯୋଚ ଧରମକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତସ୍ମିନ୍ଘୋରେ ନିଶାଚରେ
ତାପରେ, ରାଧାର ପୁଅ କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶିତ ତୀର, ଶେଷ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା, ସେ ଭୟଙ୍କର ରାତିର ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଶର ଦାଗିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵଣିମିନ୍ଦ୍ରାଶନିପ୍ରଭମ୍ । ଲାଘଵାନ୍ମୋଚଯାମାସ ମହାତ୍ମା ଵୈ ଘଟୋତ୍କଚଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସନି ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟି ଗଠୋଟ୍କଚଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ଗଠୋଟ୍କଚ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ସେଠାରୁ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରିଲେ।
ଭୂଯଶ୍ଚ ନିନନାଦୋଷଂ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ । ତ୍ରାସଯାମାସ ରୌନ୍ଯାନି ଯୁଗନ୍ତେ ଜଲଦୋ ଯଥା
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହୋଇଥିବା ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ସେ ପୁନି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ୍ରୁ ସେନାମାନେ ଯୁଗ ଶେଷର ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନିଦଂ ଘୋରଂ ତସ୍ଵ ଭୀମସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଆଚାର୍ଯମୁସଂଗମ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀମଙ୍କ ପୁଅ ରାକ୍ଷସ ଗଠୋଟ୍କଚଙ୍କର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ।
ଯଥୈଵ ନିନନ୍ଦୋ ଘୋରଃ ଶ୍ରୂଯତେ ରାକ୍ଷସେରିତଃ । ହୈଡିମ୍ବୋ ଯୁଧ୍ଯତେ ନୂନଂ ରାଜ୍ଞା ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ଚ
ଯେପରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଛି, ନିଶ୍ଚୟ ହାଇଡିମ୍ବ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି।
ନୈଷ ଶକ୍ଯୋ ହି ସଂଗ୍ରାମେ ଜେତୁଂ ଭୂତେନ କେନଚିତ୍ । ତତ୍ର ଗଚ୍ଛତ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ରାଜାନଂ ପରିରକ୍ଷିତୁମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଉ, ଭଲ ହେଉ, ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ।
ଅଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ମହାବାହୁଂ ରାକ୍ଷସେନ ପ୍ରପୀଡିତମ୍। ଏତଦ୍ଧି ପରମଂ କୃତ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପରଂତପାଃ
ମହାବାହୁଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ, ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତବ୍ୟ।
ପିତାମହଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵରମାଣା ମହାରଥାଃ । ଉତ୍ତମଂ ଜଵମାସ୍ଥାଯ ପ୍ରଯଯୁର୍ଯତ୍ର କୌରଵଃ
ପିତାମହଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାରଥୀମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଇ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗତି ନେଇ, କୌରବ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ସୋମଦତ୍ତଶ୍ଚ ବାହ୍ଲୀକୋଽଥ ଜଯଦ୍ରଥଃ । କୃପୋ ଭିରିଶ୍ରଵାଃ ଶଲ୍ଯ ଆଵନ୍ତ୍ଯଃ ସ ବୃହଦ୍ବଲଃ
ଦ୍ରୋଣ, ସୋମଦତ୍ତ, ବାହ୍ଲୀକ, ଜୟଦ୍ରଥ, କୃପ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶାଲ୍ୟ, ଅବନ୍ତିରାଜ ଏବଂ ବୃହଦ୍ବଳ—