ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁମହାନାଦଂ ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଭାରତ ।। ଊରୁସ୍ତମ୍ଭଃ ସମଭଵଦ୍ଵେପଥୁଃ ସ୍ଵେଦ ଏଵ ଚ
ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରବ ଶୁଣି, ହେ ଭାରତ, ତୁମ ସେନାର ଉରୁ ଅଟକିଗଲା, ଶରୀର କମ୍ପିଗଲା ଏବଂ ଘମ ଚୁଇଁ ପଡ଼ିଲା।
ସର୍ଵ ଏଵ ମହାରାଜ ତାଵକା ଦୀନଚେତସଃ ।। ସର୍ଵତଃ ସମଚେଷ୍ଟନ୍ତ ସିଂହଭୀତା ଗଜା ଇଵ
ସମସ୍ତ ତୁମ ସେନା, ହେ ରାଜା, ଦୁଃଖିତ ମନେ ହୋଇଗଲେ; ସେମାନେ ସ everywhere ହିଁ ଶିଂହ ଦ୍ୱାରା ଭୟିତ ହାତୀମାନେ ପରି ଦୌଡ଼ିବା ଲାଗିଲେ।
ନର୍ଦିତ୍ଵା ସୁମହାନାଦଂ ନିର୍ଘାତମିଵ ରାକ୍ଷସଃ ।। ଜ୍ଵଲିତଂ ଶୂଲମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ଵିଭୀଷଣମ୍
ଘଟୋତ୍କଚ ଭୟଙ୍କର ରବ କରି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶୂଳ ଉଠାଇ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ନାନାରୂପପ୍ରହରଣୈର୍ଵୃତୋ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵୈଃ ।। ଆଜଘାନ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କାଲାନ୍ତକଯମୋପଭଃ
ବିଭିନ୍ନ ଆଉଡ଼ା ହାତିଆରେ ସଜିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଘଟୋତ୍କଚ, ତିବ୍ର କ୍ରୋଧରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍ ।। ସ୍ଵବଲଂ ଚ ଭଯାତ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶୋ ଵିମୁଖୀକୃତମ୍
ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସେନା ଭୟରେ ପ୍ରାୟଃ ପଛକୁ ହଟିଗଲା।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଘଟୋତ୍କଚମୁପାଦ୍ରଵତ୍ ।। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଚାପଂ ସିଂହଵଦ୍ଵିନଦନ୍ମୁହୁଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ; ବଡ଼ ଧନୁ ଧରି, ସିଂହ ପରି ପୁନିପୁନି ରବ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୌ ଚୈନଂ ସ୍ରଵଦ୍ଭିଃ ପର୍ଵତୋପମୈଃ ।। କୁଞ୍ଜରୈର୍ଦଶସାହସ୍ରୈର୍ଵଙ୍ଗାନାମଧିପଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବଙ୍ଗର ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ପଛରୁ ଦଶ ହଜାର ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମଦ ଝରୁଥିବା ହାତୀ ସହିତ ଅନୁସରଣ କରିଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ତଵ ମହାରାଜ ଚୁକୋପ ସ ନିଶାଚରଃ । ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ମହାରାଜ, ତୁମର ପୁଅ ପ୍ରତି ନିଶାଚର ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଭରିଗଲା; ତାପରେ ଏକ ଭୟାନକ ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନବଲସ୍ଯ ଚ। ଗଜାନୀକଂ ଚ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମେଘବୃନ୍ଦମିଵୋଦିତମ୍
ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନା, ହାତୀ ଦଳକୁ ମେଘ ଦଳ ପରି ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିପଡ଼ିଲେ।
ଅଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସାଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ । ନଦନ୍ତୋ ଵିଵିଧାନ୍ନାଦାନ୍ମେଘା ଇଵ ସଵିଦ୍ଯୁତଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଚିତ୍କାର କରି, ବିଜୁଳି ସହିତ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ଆଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଶରଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିନାରାଚୈର୍ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ଗଜଯୋଧିନଃ । ଭିଣ୍ଡିପାଲୈସ୍ତଥା ଶୂଲୈର୍ମୁଦ୍ଗରୈଃ ସପରଶ୍ଵଥୈଃ
ତିର, ବଣ, ଶକ୍ତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ, ଗଦା, ତ୍ରିଶୂଳ, ମୁଠା, କୁଲାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ହାତୀ ଯୋଧାମାନେ ମାରାଯାଉଥିଲେ।
ପର୍ଵତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ଵୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ନିଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ମହାଗଜାନ୍ । ଭିନ୍ନକୁମ୍ଭାନ୍ଵିରୁଧିରାନ୍ଭିନ୍ନଗାତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଵାରଣାନ୍
ପାହାଡ଼ ଚୁଡ଼ି ଏବଂ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବଡ଼ ହାତୀମାନେକୁ ମାରିଥିଲେ; ଫୁଟିଯାଇଥିବା ମସ୍ତକ, ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଦେହ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଅଙ୍ଗ ହାତୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅପଶ୍ଯାମ ମହାରାଜ ଵଧ୍ଯମାନାନ୍ନିଶାଚରୈଃ । ତେଷୁ ପ୍ରକ୍ଷୀଯମାଣେଷୁ ଭଗ୍ନେଷୁ ଗଜଯୋଧିଷୁ
ମହାରାଜ, ଆମେ ଦେଖିଲୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ହାତୀ ଯୋଧାମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିବା ସେନାକୁ ଦେଖିଲୁ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମହାରାଜ ରାକ୍ଷସାନ୍ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ଅମର୍ଷଵଶମାପନ୍ନସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜୀଵିତାତ୍ମନଃ
ମହାରାଜ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଦ୍ୱେଷରେ ଭରି, ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ଅନାଦର କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରତି ଧାଉଥିଲେ।
ମୁମୋଚ ନିଶିତାନ୍ବାଣାନ୍ରାକ୍ଷସେଷୁ ପରଂତପ । ଜଘାନ ଚ ମହେଷ୍ଵାସଃ ପ୍ରଧାନାଂସ୍ତତ୍ର ରାକ୍ଷସାନ୍
ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ସେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତିର ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରତି ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ସେ ଶୂର ବଣଧର ତାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ନେତାମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଵ । ଵେଗଵନ୍ତଂ ମହାରୌଦ୍ରଂ ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂ ପ୍ରମାଥିନମ୍
ଭାରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଭରି, ବେଗବାନ, ଭୟାନକ, ବିଜୁଳି ଜିହ୍ୱା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ନାଶକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶରୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରୋ ନିଜଘାନ ମହାବଲଃ । ତତଃ ପୁନରମେଯାତ୍ମା ଶରଵର୍ଷଂ ଦୁରାସଦମ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ, ଚାରି ତିର ଦ୍ୱାରା ଚାରି ଜଣକୁ ମାରିଦେଲେ; ପରେ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ଅସହ୍ୟ ତିର ବର୍ଷା ଛାଡ଼ିଲେ।
ମୁମୋଚ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନିଶାଚରବଲଂ ପ୍ରତି। ତତ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହତ୍କର୍ମ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ମାରିଷ
ଭାରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ତିର ବର୍ଷା ରାକ୍ଷସ ସେନା ପ୍ରତି ଛାଡ଼ିଲେ; ତୁମର ପୁଅଙ୍କର ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମାରିଷ, ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ।
କ୍ରୋଧେନାଭିପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ଭୈମସେନିର୍ମହାବଲଃ । ସ ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ମହଚ୍ଚାପମିନ୍ଦ୍ରାଶନିସମପ୍ରଭମ୍
ଭୀମସେନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଥିଲେ; ସେ ନିଜ ବଡ଼ ଧନୁ ଟାଣି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ଦୁର୍ଯୋଧନମରିନ୍ଦମମ୍ । ତମାପତନ୍ତମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କାଲସୃଷ୍ଟମିଵାନ୍ତକମ୍
ସେ ବେଗରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଶତ୍ରୁ ଦମନକୁ ଧାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସମୟରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ନ ଵିଵ୍ଯଥେ ମହାରାଜ ପୁତ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଵ। ଅଥୈନମବ୍ରଵୀତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କ୍ରୂରଃ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ
ମହାରାଜ, ତୁମର ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ କେବେ ଭୟଭିତ ହେଲେନି; ପରେ ସେ କ୍ରୋଧରେ, ରକ୍ତ ଭରି ଚକ୍ଷୁ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ କ୍ରୂର ଭାବରେ କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯାନୃଣ୍ଯଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ପିତୄଣାଂ ମାତୁରେଵ ଚ। ଯେ ତ୍ଵଯା ସୁନୃଶଂସେନ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ପ୍ରଵାସିତାଃ
ଆଜି ମୁଁ ମୋ ପୂର୍ବଜ ଏବଂ ମାଆ ପ୍ରତି ଋଣ ଶୋଧିବି; ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ନିଷ୍ଠୁରତାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବାସ କରିଥିଲେ।
ଯଚ୍ଚ ତେ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜଂଶ୍ଛଲଦ୍ଯୂତେ ପରାଜିତାଃ । ଯଚ୍ଚୈଵ ଦ୍ରୌପଦୀ କୃଷ୍ଣା ଏଵଵସ୍ତ୍ରା ରଜସ୍ଵଲା
ମହାରାଜ, ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମେ ଚତୁର୍ୟୁତିରେ ଚଳ କରି ହାରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଦ୍ରୌପଦୀ, କୃଷ୍ଣା, ଏକ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଏବଂ ରଜସ୍ଵଳା ଅବସ୍ଥାରେ ସଭାକୁ ଆଣିଥିଲେ।
ସଭାମାନୀଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ବହୁଧା କ୍ଲେଶିତା ତ୍ଵଯା। ତଵ ଚ ପ୍ରିଯକାମେନ ଆଶ୍ରମସ୍ଥା ଦୁରାତ୍ମନା
ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି, ତୁମେ ସଭାକୁ ଆଣି ତାଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲେ; ଏବଂ ତୁମର ପ୍ରିୟତା ପାଇଁ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ତପସ୍ବୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲେ।
ସୈନ୍ଧଵେନ ପରାମୃଷ୍ଟା ପରିଭୂଯ ପିତୄନ୍ମମ । ଏତେଷାମପମାନାନାମନ୍ଯେଷାଂ ଚ କୁଲାଧମ
ସିନ୍ଧୁର ରାଜା ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ଏହି କୁଳର ଅନ୍ୟତମ ଦୁଷ୍ଟ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଅପମାନ ଦେଇଛି।
ଅନ୍ତମଦ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ଯଦି ନୋତ୍ସୃଜସେ ରଣମ୍। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ହୈଡିମ୍ବୋ ମହଦ୍ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶେଷ କରିଦେବି, ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପଛ ଛାଡି ଦେଉନାହିଁ। ଏଭଳି କହି, ହିଡିମ୍ବାର ପୁଅ ଗଜଗଜାଇ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁ ଟାଣିଲେ।
ସଂଦଶ୍ଯ ଦଶନୈରୋଷ୍ଠଂ ସୃକିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍। ଶରଵର୍ଷେଣ ମହତା ଦୁର୍ଯୋଧନମଵାକିରତ୍। ପର୍ଵତଂ ଵାରିଧାରାଭିଃ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ତାଙ୍କ ଠୋଡ଼ ଦାନ୍ତରେ କାମି, ମୁହଁର କୋଣ ଚାଟି, ଘଟୋଟ୍କଚ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବଡ଼ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ, ବର୍ଷାକାଳରେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମେଘ ଝରିଥିବା ପରି।
ତତସ୍ତଦ୍ବାଣଵର୍ଷଂ ତୁ ଦୁଃସହଂ ଦାନଵୈରପି। ଦଧାର ଯୁଧି ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଯଥା ଵର୍ଷଂ ମହାଦ୍ଵିପଃ
ସେହି ତୀର ବର୍ଷା, ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଭଳି ବର୍ଷା ସହିଲେ।
ତତଃ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟୋ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ନିଵ ପନ୍ନଗଃ । ସଂଶଯଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସାପ ଭଳି ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ତୁମର ପୁଅ ଚୂଡ଼ା ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମୁମୋଚ ନିଶିତାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାନ୍ନାରାଚାନ୍ପଞ୍ଚଵିଂଶତିମ୍। ତେଽପତନ୍ସହସା ରାଜଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵେ
ସେ ପ୍ରବଳ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ତୀର ପଚିଶଟି ଛାଡ଼ିଲେ, ସେଗୁଡିକ ତୁରନ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।