କୁଣ୍ଡୋଦରଃ ପଦାତିଶ୍ଚ ଵସାତିଶ୍ଚାଷ୍ଟମଃ ସ୍ମୃତଃ। ସର୍ଵେ ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲାଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତାଃ
କୁଣ୍ଡୋଦର, ପଦାତି ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବା ବସତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଥ ରାଜାସୀତ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଥ କୁଣ୍ଡିକଃ। ହସ୍ତୀ ଵିତର୍କଃ କ୍ରାଥଶ୍ଚ କୁଣ୍ଡିନଶ୍ଚାପି ପଞ୍ଚମଃ
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁଣ୍ଡିକ, ଏହିପରି ହସ୍ତୀ, ବିତର୍କ, କ୍ରାଥ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ କୁଣ୍ଡିନ ଥିଲେ।
ହଵିଶ୍ରଵାସ୍ତଥେନ୍ଦ୍ରାଭୋ ଭୁମନ୍ଯୁଶ୍ଚାପରାଜିତଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତାନାଂ ତୁ ତ୍ରୀନେତାନ୍ପ୍ରଥିତାନ୍ଭୁଵି
ହବିଶ୍ରବା, ଇନ୍ଦ୍ରାଭ ଏବଂ ଅପରାଜିତ ଭୂମନ୍ୟୁ—ଏହି ତିନି ଜଣେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥିବୀରେ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ପ୍ରତୀପଂ ଧର୍ମନେତ୍ରଂ ଚ ସୁନେତ୍ରଂ ଚାପି ଭାରତ। ପ୍ରତୀପଃ ପ୍ରଥିତସ୍ତେଷାଂ ବଭୂଵାପ୍ରତିମୋ ଭୁଵି
ପ୍ରତୀପ, ଧର୍ମନେତ୍ର ଏବଂ ସୁନେତ୍ର, ହେ ଭାରତ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତୀପ ପୃଥିବୀରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେଲେ।
ପ୍ରତୀପସ୍ଯ ତ୍ରଯଃ ପୁତ୍ରା ଜଜ୍ଞିରେ ଭରତର୍ଷଭ। ଦେଵାପିଃ ଶନ୍ତନୁଶ୍ଚୈଵ ବାହ୍ଲୀକଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
ପ୍ରତୀପଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ହେ ଭାରତମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେମାନେ ହେଲେ ଦେବାପି, ଶାନ୍ତନୁ ଏବଂ ବଡ଼ ରଥୀ ବାହ୍ଲୀକ।
ଦେଵାପିସ୍ତୁ ପ୍ରଵଵ୍ରାଜ ତେଷାଂ ଧର୍ମହିତେପ୍ସଯା। ଶନ୍ତନୁଶ୍ଚ ମହୀଂ ଲେଭେ ବାହ୍ଲୀକଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
ଦେବାପି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଧର୍ମର କଲ୍ୟାଣ ଚାହିଁ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଶାନ୍ତନୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ ଏବଂ ବାହ୍ଲୀକ ବଡ଼ ରଥୀ ହେଲେ।
ଭରତସ୍ଯାନ୍ଵଯାସ୍ତ୍ଵେତେ ଦେଵକଲ୍ପା ମହାରଥାଃ। ବଭୂଵୁର୍ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପାଶ୍ଚ ବହଵୋ ରାଜସତ୍ତମାଃ
ଏହିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଭରତଙ୍କ ବଂଶଜ, ଦେବତା ସମାନ ଏବଂ ବଡ଼ ରଥୀ; ଏହାଛଡ଼ା ବହୁତ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ, ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଏଵଂଵିଧା ମହାଭାଗା ଦେଵରୂପାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ। ଅନ୍ଵଵାଯେ ମହାରାଜ ଐଲଵଂଶଵିଵର୍ଧନାଃ
ଏପରି ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦେବତା ସଦୃଶ ଏବଂ ସକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଏଇ ବଂଶରେ ଇଳାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ହେ ମହାରାଜ।
ଗଙ୍ଗାତୀରଂ ସମାଗମ୍ଯ ଦୀକ୍ଷିତୋ ଜନମେଜଯ। ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ଵାଜପେଯଶତାନି ଚ
ଜନମେଜୟ ଦୀକ୍ଷା ନେଇ, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ହଜାର ଆଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତାଧିକ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ପୁନରୀଜେ ମହାଯଜ୍ଞୈଃ ସମାପ୍ତଵରଦକ୍ଷିଣୈଃ। ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଣାମୁକ୍ଥାନାଂ ସୋମଵତ୍ପୁନଃ
ସେ ପୁଣି ମହାଯଜ୍ଞ କରି, ଆବଶ୍ୟକ ଦାନ ଦେଇ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅତିରାତ୍ର, ଉକ୍ଥ ଏବଂ ବହୁ ସୋମ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଵାଜପେଯେଷ୍ଟିସତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରୈଶ୍ଚ ସୁସଂଭୃତୈଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶାକୁନ୍ତଲୋ ରାଜା ତର୍ପଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାନ୍ଧନୈଃ
ସେ ବହୁତ ଭଲ ଭାବେ ବାଜପେୟ ଏବଂ ସତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରି, ଶାକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଧନ ଦେଇ ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ପୁନଃ ସହସ୍ରଂ ପଦ୍ମାନାଂ କଣ୍ଵାଯ ଭରତୋ ଦଦୌ। ଜମ୍ବୂନଦସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଯ କନକସ୍ଯ ମହାଯଶାଃ
ପୁଣି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭରତ କଣ୍ବଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁନାର ହଜାର ଗୋଲାପ ଫୁଲ ଦେଇଥିଲେ।
ଯସ୍ଯ ଯୂପାଃ ଶତଵ୍ଯାମାଃ ପରିଣାହେଽଥ କାଞ୍ଚନାଃ। ସହସ୍ରଵ୍ଯାମମୁଦ୍ଵୃଦ୍ଧାଃ ସେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଦେଵୈଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତାଃ
ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଯୂପ ଶତ ହାତ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ସୁନାର ଥିଲା, ହଜାର ହାତ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଉଠାଯାଇଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ସ୍ଵଲଙ୍କୃତା ଭ୍ରାଜମାନାଃ ସର୍ଵରତ୍ନୈର୍ମନୋରମୈଃ। ହିରଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିରଦାନଶ୍ଵାନ୍ମହିଷୋଷ୍ଟ୍ରଗଜାଵିକମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ; ସେ ସୁନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷ, ଉଠ, ବଳଦ ଏବଂ ଗାଈ ଦେଇଥିଲେ।
ଦାସୀଦାସଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଗାଃ ସୁଶୀଲାଃ ସଵତ୍ସକାଃ। ଭୂମିଂ ଯୂପସହସ୍ରାଙ୍କାଂ କଣ୍ଵାଯ ବହୁଦକ୍ଷିଣାମ୍
ସେ ଦାସୀ, ଦାସ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ଛୁଆଁ ସହିତ ଭଲ ଗାଈ ଦେଇଥିଲେ; ଏହିପରି ହଜାର ଯୂପ ଚିହ୍ନିତ ଭୂମି ଏବଂ ବହୁତ ଦାନ ସହିତ କଣ୍ବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ବହୂନାଂ ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପାନାଂ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା କ୍ରତୂନ୍ବହୂନ୍। ଗ୍ରାମାନ୍ଗୃହାଣି ଶୁଭ୍ରାଣି କୋଟିଶୋଥାଦଦତ୍ତଦା
ସେ ବହୁତ ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ଏବଂ ବହୁତ ଯଜ୍ଞ କରି, ତା ସମୟରେ କୋଟି କୋଟି ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଘର ଦେଇଥିଲେ।
ଭରତାଦ୍ଭାରତୀ କୀର୍ତିର୍ଯେନେଦଂ ଭାରତଂ କୁଲମ୍।' ଭରତସ୍ଯାନ୍ଵଯେ ଜାତା ଦେଵକଲ୍ପା ମହାରଥାଃ
ଭାରତଙ୍କୁ ନେଇ ଯେଉଁ କୀର୍ତି ଜନ୍ମ ନେଲା, ତାହାରୁ ଏହି ଭାରତ ବଂଶର ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ଭାରତ ବଂଶରେ ଦେବତା ସମାନ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ବହଵୋ ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁଃ କ୍ଷତ୍ରସତ୍ତମାଃ। ତେଷାମପରିମେଯାନି ନାମଧେଯାନି ସନ୍ତ୍ଯୁତ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବହୁତେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଗଣନା କରିବା ଯାଉଁ ନୁହେଁ।
ତେଷାଂ କୁଲେ ଯଥା ମୁଖ୍ଯାନ୍କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଭାରତ। ମହାଭାଗାନ୍ଦେଵକଲ୍ପାନ୍ସତ୍ଯାର୍ଜଵପରାଯଣାନ୍
ଭାରତ, ଏହି ବଂଶର ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ସେହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କହିବି, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ସମାନ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସତ୍ୟ ଓ ସରଳତାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭୋ ରାଜାସୀତ୍ପୃଥିଵୀପତିଃ। ମହାଭିଷଗିତି ଖ୍ଯାତଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ସେ ମହାଭିଷ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ସୋଽଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରେଣ ରାଜସୂଯଶତେନ ଚ। ତୋଷଯାମାସ ଦେଵେଶଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲେଭେ ତତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ରାଜା ହଜାରଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏହିପରି ଉପଲକ୍ଷେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥିଲେ।
ତତଃ କଦାଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣମୁପାସାଂଚକ୍ରିରେ ସୁରାଃ। ତତ୍ର ରାଜର୍ଷଯୋ ହ୍ଯାସନ୍ସ ଚ ରାଜା ମହାଭିଷକ୍
ତାପରେ ଏକଥର ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ରାଜା ଓ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ, ଏବଂ ମହାଭିଷ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଅଥ ଗଙ୍ଗା ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ସମୁପାଯାତ୍ପିତାମହମ୍। ତସ୍ଯା ଵାସଃ ସମୁଦ୍ଧୂତଂ ମାରୁତେନ ଶଶିପ୍ରଭମ୍
ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗଙ୍ଗା, ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ବାୟୁରେ ଉଡି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତୋଽଭଵନ୍ସୁରଗଣାଃ ସହସାଽଵାଙ୍ମୁଖାସ୍ତଦା। ମହାଭିଷକ୍ତୁ ରାଜର୍ଷିରଶଙ୍କୋ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ନଦୀମ୍
ସେ ସମୟରେ ଦେବମାନେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାଭିଷ ରାଜା ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସୋପଧ୍ଯାତୋ ଭଗଵତା ବ୍ରହ୍ମଣା ତୁ ମହାଭିଷକ୍। ଉକ୍ତଶ୍ଚ ଜାତୋ ମର୍ତ୍ଯେଷୁ ପୁନର୍ଲୋକାନଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଏହା ଦେଖି, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ମହାଭିଷ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ତୁମେ ପୁଣି ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେବା; ତାପରେ ମାତ୍ର ତୁମେ ଆଗକୁ ଲୋକ ପାଇବ।'
ଯଯା ହୃତମନାଶ୍ଚାସି ଗଙ୍ଗଯା ତ୍ଵଂ ହି ଦୁର୍ମତେ। ସା ତେ ଵୈ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ଵିପ୍ରିଯାଣ୍ଯାଚରିଷ୍ଯତି
'ଯେଉଁ ଗଙ୍ଗା ତୁମର ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲେ, ହେ ମୂଢ଼, ସେ ଲୋକରେ ତୁମକୁ ଦୁଃଖ ଦେବେ।'
ଯଦା ତେ ଭଵିତା ମନ୍ଯୁସ୍ତଦା ଶାପାଦ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯତେ
'ଯେତେବେଳେ ତୁମର ରୋଷ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।'
ପ୍ରତୀପଂ ରୋଚଯାମାସ ପିତରଂ ଭୂରିତେଜସମ୍। ସା ମହାଭିଷଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଦୀ ଦୈର୍ଯାଚ୍ଚ୍ଯୁତଂ ନୃପମ୍
ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ପ୍ରତୀପଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ଚୟନ କଲେ, ଯେଉଁ ମହାଭିଷ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ତା ହରାଇଥିବା ଦେଖିଥିଲେ।
ତମେଵ ମନସା ଧ୍ଯାଯନ୍ତ୍ଯୁପାଵୃତ୍ତା ସରିଦ୍ଵରା। ସା ତୁ ଵିଧ୍ଵସ୍ତଵପୁଷଃ କଶ୍ମଲାଭିହତାନ୍ନୃପ
ମନରେ ପ୍ରତୀପଙ୍କୁ ଭାବି ନଦୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେହରେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ପଥି ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ଵସୂନ୍ଦେଵାନ୍ଦିଵୌକସଃ। ତଥାରୂପାଂଶ୍ଚ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରପଚ୍ଛ ସରିତାଂ ଵରା
ପଥରେ ଯିବା ସମୟରେ ସେ ଗଙ୍ଗା, ଦେବତାମାନେ ଥିବା ବସୁମାନେ ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ; ସେମାନେ ଏଭଳି ଦେଖି, ଗଙ୍ଗା ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।